အာဏာသိမ္းမႈ၊ ကပ္ေရာဂါႏွင့္ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းမ်ား

၂၃-ဇူလိုင္-၂၀၂၁
စစ္အာဏာရွင္ကို ရင္ဆိုင္တိုက္ထုတ္ေနရသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမာၻလုံးအႏွံ႔ျဖစ္ပြားေနသည့္ COVID-19 ကပ္ေရာဂါ၏ တတိယလႈိင္းဒဏ္ကို အလူးအလဲခံစားေနရလ်က္ရွိသည္။ ယခင္ ပထမလႈိင္းႏွင့္ ဒုတိယလႈိင္းတြင္ အရပ္သားအစိုးရ၏ ဦးေဆာင္မႈေအာက္၌ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းမ်ား၊ လုပ္အားေပးမ်ား၊ ေစတနာရွင္ ျပည္သူမ်ား၏ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈျဖင့္ ေကာင္းမြန္စြာ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္ခဲ့သလို အေရွ႕ေတာင္ အာရွႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ေရာဂါကာကြယ္ေဆး အေစာဆုံးရရွိခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံလည္း ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ ကပ္ေရာဂါကာကြယ္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏိုင္ငံတကာ၏ အေကာင္းျမင္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းလည္း ရရွိခဲ့သည္။
ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ေန႔ ျပည္သူ႔ေ႐ြးေကာက္ခံအမတ္မ်ား လႊတ္ေတာ္တက္ရမည့္ေန႔တြင္ စစ္တပ္မွ လက္နက္ျဖင့္ အႏိုင္က်င့္အာဏာသိမ္းယူမႈ ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးစသည့္ အေျခခံ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအားလုံး ဆုတ္ယုတ္ပ်က္သုဥ္းလာလ်က္ ရွိေနသည္။
အျခားႏိုင္ငံမ်ားနည္းတူ ကပ္ေရာဂါေဘးကို ရင္ဆိုင္ႀကဳံေတြ႕ေနၾကရသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံျပည္သူမ်ားသည္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ခံစားေနရပါလ်က္ စမ္းသပ္ခြင့္၊ ေဆးကုသခြင့္ မရရွိၾကရဘဲ မည္ေ႐ႊ႕မည္မွ် ကူးစက္ခံေနရၾကသည့္ အေရအတြက္ကိုပင္ မခန႔္မွန္းႏိုင္ေလာက္ေအာင္ လူပမာဏအမ်ားအျပား ေရာဂါဒဏ္ကို ခံစားေနရၾကရသည္။
အေျခခံအိမ္သုံးေဆးဝါးမ်ား ေဈးကြက္အတြင္း ျပတ္လပ္ျခင္း၊ ေဈးႏႈန္းအဆမတန္ႀကီးျမင့္ျခင္း၊ လိုအပ္ေသာ ေဆးဝါးႏွင့္ အသုံးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ား ျပည္ပမွ တင္သြင္းခြင့္ကို အႀကီးအက်ယ္ကန႔္သတ္ျခင္း၊ ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္း၊ ေဆးဝါးအေရာင္းဆိုင္မ်ားကို စစ္တပ္က ဖိအားေပး၍ ပိတ္ခိုင္းျခင္း၊ ေအာက္ဆီဂ်င္စက္႐ုံမ်ားကို သာမန္အရပ္သား ျပည္သူမ်ားထံ ေရာင္းခ်ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ျခင္းတို႔ကဲ့သို႔ေသာ အၾကမ္းဖက္စစ္တပ္၏ လုပ္ရပ္မ်ား ေၾကာင့္ ျပည္တြင္း လူေသဆုံးႏႈန္းမွာ လ်င္ျမန္စြာ တိုးပြားလာေနသည္။ သို႔ရာတြင္ အၾကမ္းဖက္စစ္တပ္ကမူ သတင္းထိန္ခ်န္ျခင္း၊ အေမွာင္ခ်ျခင္းႏွင့္ မျဖစ္စေလာက္ေသာ ပမာဏကိုသာ ေဖာ္ျပလ်က္ရွိသည္။
တစ္ဖက္တြင္လည္း ျပည္သူမ်ား၏ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားကို ကူညီေစာင့္ေရွာက္မႈေပးေနသည့္ ဆရာဝန္မ်ား၊ သူနာျပဳမ်ား၊ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာကြၽမ္းက်င္ပုဂၢိဳလ္မ်ားကိုလည္း ပုဒ္မအမ်ိဳးမ်ိဳးတပ္၍ ဖမ္းဆီးျခင္း၊ ေနအိမ္တြင္ ဝင္ေရာက္ စီးနင္းျခင္း၊ ဝရမ္းထုတ္ျခင္းတို႔ကို အာဏာသိမ္းခ်ိန္မွစ၍ ယေန႔ကဲ့သို႔ ကိုဗစ္တတိယလႈိင္းျပင္းထန္ ေနသည့္ အခ်ိန္အထိ ရက္စက္စြာက်ဴးလြန္ေနဆဲျဖစ္သည္။
ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP) ၏ အခ်က္အလက္ေကာက္ယူမႈမ်ားအရ ယေန႔ အခ်ိန္ထိ ဖမ္းဆီးခံထားရဆဲ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္ပုဂၢိဳလ္ (၆၇) ဦးရွိေနၿပီး (၆၀၀) နီးပါးမွာ ဝရမ္းထုတ္ ျပန္ခံထားရ၍ ေရွာင္တိမ္းေနရလ်က္ရွိသည္။ ေဆးေက်ာင္းသား စုစုေပါင္း (၂၂၁) ဦး ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရၿပီး ထိုအထဲမွ (၉) ဦးမွာ ထိန္းသိမ္းခံေနရဆဲျဖစ္သည္။ ထိုအျပင္ ဆရာဝန္၊ သူနာျပဳ (၇) ဦးမွာ အၾကမ္းဖက္ စစ္တပ္ေၾကာင့္ က်ဆုံးသြားရၿပီးျဖစ္သည္။ AAPP မွ လတ္တေလာအခ်ိန္တြင္ လက္လွမ္းမမွီ၍ မေကာက္ယူႏိုင္ေသာ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာကြၽမ္းက်င္သူမ်ားလည္း က်န္ရွိေနသည္။
ဖမ္းဆီးခံရသူမ်ားထဲတြင္
• ဇူလိုင္လ (၁၃) ရက္ေန႔ ညအခ်ိန္၌ အၾကမ္းဖက္စစ္တပ္၏ လက္ပါးေစ၊ ရဲႏွင့္ စစ္သား မ်ားက ေနအိမ္ထဲသို႔ ဝင္ေရာက္ ႐ိုက္ႏွက္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံရသူ မႏၲေလး ေဆးတကၠသိုလ္ေက်ာင္းဆင္း ေဒါက္တာ ေက်ာ္ေက်ာ္သက္မွာ မႏၲေလးနန္းတြင္းထဲရွိ စစ္ေၾကာေရးတြင္ ေန႔စဥ္ရက္ဆက္ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းခံ၍ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ စစ္ေဆးေမးျမန္းမႈကို ခံေနရသည္။ ေဒါက္တာေက်ာ္ေက်ာ္သက္သည္ မတ္လ ၂၇ ရက္ေန႔က အၾကမ္းဖက္ စစ္အုပ္စု၏ တရားလက္လြတ္ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ က်ဆုံးသြားခဲ့ရသည့္ ေဒါက္တာသီဟတင္ထြန္းႏွင့္ ရင္းႏွီးေသာ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးျဖစ္သလို ပရဟိတ ေဆးခန္းမ်ား၊ လူမႈေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ လုပ္ကိုင္ရင္း ေဆးေက်ာင္းသား မ်ားကိုလည္း ပညာဒါနသင္ၾကားေပးေနသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။
• ဇူလိုင္လ (၁၆) ရက္ေန႔ကလည္း မႏၲေလးၿမိဳ႕ရွိ နာမည္ႀကီး ခြဲစိတ္ဆရာဝန္ ေဒါက္တာ သက္ေဌးသည္ ေဆး႐ုံ တစ္ခုမွ လူနာကို သြားေရာက္ေဆးကုသၿပီးအျပန္ အၾကမ္းဖက္စစ္တပ္၏ ႐ိုက္ႏွက္ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ စစ္တပ္အာဏာသိမ္းမႈကို ဆန႔္က်င္ၿပီး အာဏာဖီဆန္ေရးလႈပ္ရွားမႈတြင္ ပါဝင္ခဲ့သူ ေဒါက္တာသက္ေဌးသည္ ပရဟိတ ေဆးခန္းမ်ား ႏွင့္ ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ လူနာမ်ားကို အခမဲ့ၾကည့္ရႈကုသခြဲစိတ္ေပးေနသည့္ ဆရာဝန္ႀကီး တစ္ဦး ျဖစ္သလို ေႏြဦးေတာ္လွန္ေရးကာလအတြင္း အၾကမ္းဖက္စစ္ေကာင္စီ၏ ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ႏွိမ္ႏွင္းမႈမ်ားေၾကာင့္ ဒဏ္ရာရသူ ျပည္သူမ်ားကိုလည္း ေတာက္ေလွ်ာက္ျပဳစုကုသေပးေနခဲ့သည့္ ဆရာဝန္တစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။
• ေဆးဘက္ဆိုင္ရာကြၽမ္းက်င္ပုဂၢိဳလ္မ်ားကို ဖမ္းဆီးခ်ိန္တြင္ မိသားစုကိုပါ ဓားစာခံအျဖစ္ ဖမ္းဆီးမႈမ်ားကိုလည္း စစ္အုပ္စုက ျပဳလုပ္လ်က္ရွိရာ ဇြန္လ ၁၀ ရက္ေန႔က အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေဆးအစီအစဥ္ ၫႊန္ၾကားေရးမႉး ေဒါက္တာ ထားထားလင္းကို ဖမ္းဆီးစဥ္က ခင္ပြန္း၊ သား၊ သူငယ္ခ်င္းႏွင့္ သူငယ္ခ်င္း၏ သမီးငယ္တို႔ကိုပါ ဖမ္းဆီးသြားခဲ့သည္။ ေဒါက္တာထားထားလင္းသည္ NLD အစိုးရလက္ထက္တြင္ ျပည္သူအားလုံး COVID-19 ကူးစက္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးထိုးႏိုင္ရန္အတြက္ အဓိကစြမ္းေဆာင္ခဲ့သူမ်ားထဲတြင္ ပါဝင္ခဲ့သူလည္းျဖစ္သည္။ လက္ရွိ စစ္အုပ္စု၏ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားစဥ္အတြင္း သူမသည္ COVID-19 ေရာဂါ ကူးစက္ခံထားရေၾကာင္း လည္း သိရသည္။
• ဇူလိုင္လ (၁၉) ရက္ အာဇာနည္ေန႔၌လည္း ရန္ကုန္တိုင္း၊ ေျမာက္ဒဂုံၿမိဳ႕နယ္တြင္ ျပည္သူမ်ားကို COVID-19 ေရာဂါ ကုသေပးေနသည့္ ဆရာဝန္မ်ားအား အၾကမ္းဖက္ စစ္တပ္၏ တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားက လူနာ ဟန္ေဆာင္ကာ ေခၚေဆာင္ၿပီး ဖမ္းဆီးကာ ဆရာဝန္မ်ား၏ ႐ုံးခန္းတည္ေနရာကို ေမးျမန္း၍ ဝင္ေရာက္ စီးနင္းမႈ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ထိုသို႔ အၾကမ္းဖက္စစ္တပ္၏ ဖမ္းဆီးမႈေၾကာင့္ ေျမာက္ဒဂုံၿမိဳ႕နယ္ အတြင္းရွိ ကိုဗစ္ျဖစ္ပြားေနသည့္ ျပည္သူမ်ားကို အြန္လိုင္း ကုသေရးလမ္းၫႊန္ေပးေနသည့္ ဆရာဝန္ ၂ ဦးႏွင့္ ေျမျပင္ကုသေရး ေစတနာ့ဝန္ထမ္း ဆရာဝန္ ၃ ဦး စုစုေပါင္း ဆရာဝန္ ၅ ဦးတို႔ကို ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရသည္။ ထို႔အျပင္ အၾကမ္းဖက္တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားက ႐ုံးခန္းသို႔ ဝင္ေရာက္ ဖမ္းဆီးစဥ္ ျပည္သူမ်ား လႉဒါန္းထားသည့္ ေအာက္စီဂ်င္ ၄ဝ လီတာ ၅ အိုး၊ ၁၅ လီတာအိုး ၁၈ အိုး၊ ေအာက္စီဂ်င္အိုး ပစၥည္းအစုံ ၁၂ စုံႏွင့္ PPE မ်ား ေဆးဝါးပစၥည္းမ်ားကို တရားမဝင္ေၾကာင္းေျပာဆိုကာ ယူေဆာင္သြားခဲ့ၾကသည္။
ယခု အခ်ိန္ကာလသည္ ျပည္သူအမ်ား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈကို အလြယ္တကူလက္လွမ္းမွီစြာ ကုသခံရမည့္ အေရးေပၚအေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိေနေသာ္လည္း အာဏာသိမ္း အၾကမ္းဖက္စစ္တပ္မွာ COVID-19 ကူးစက္ ေရာဂါကို ဇီဝလက္နက္အျဖစ္ အသုံးခ်၍ ျပည္သူမ်ားကို အသက္အႏၲရာယ္တြင္းသို႔ တြန္းပို႔ေနသည္။ ထို႔အျပင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ခြင့္ေပးႏိုင္ရန္ ႀကိဳးစားေနေသာ ဆရာဝန္မ်ား၊ သူနာျပဳမ်ား၊ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္ပုဂၢိဳလ္မ်ားကို မတရားေသာ ဥပေဒပုဒ္မမ်ားတပ္၍ ဖမ္းဆီး တရားစြဲဆိုျခင္း၊ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည္မွာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈႏွင့္ လူသားမ်ိဳးႏြယ္တစ္ရပ္လုံးအေပၚ ဆန႔္က်င္ေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ က်ဴးလြန္ေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္။
ဆရာဝန္မ်ား၊ သူနာျပဳမ်ားႏွင့္ ေဆးေက်ာင္းသား/သူမ်ားအား ပစ္မွတ္ထားျခင္း ဖမ္းဆီးႏွိပ္ကြက္ျခင္းသည္ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒမ်ားအား ျပင္းထန္စြာ ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းသည္ အၾကမ္းဖက္စစ္အုပ္စုမွ စနစ္တက် ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္း၊ ျပန္ေပးဆြဲ၊ သတ္ျဖတ္ျခင္းခံရေသာ က်န္းမာေရးလုပ္သားမ်ားအား ကာကြယ္ရန္ အထူးတာဝန္ရွိသည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ကုလသမဂၢလုံၿခဳံေရးေကာင္စီ၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္အမွတ္ ၂၂၈၆ တြင္ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းမ်ား၊ ေဆး႐ုံမ်ားႏွင့္ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာအေထာက္အကူျပဳပစၥည္းမ်ားကို တိုက္ခိုက္မႈမ်ားအား ျပင္းထန္စြာ ရႈတ္ခ်ထားၿပီး “အစိုးရတိုင္း သည္ မည္သူ႔ကိုမွ် ျပစ္ဒဏ္မွကင္းလြတ္ခြင့္မေပးရဘဲ တရားမွ်တမႈရရွိရန္သာ လုပ္ေဆာင္ရမည္”ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံတကာမွ အေရးယူမႈမရွိျခင္းႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တာဝန္ခံမႈမရွိျခင္းက ျပစ္ဒဏ္မွကင္းလြတ္ခြင့္ ဆက္လက္ရေစၿပီး ရက္စက္ေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို က်ဴးလြန္လာေစရန္ ခြင့္ျပဳထားၿပီး ျဖစ္သည္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာဥပေဒ၏ အထြဋ္အထိပ္ျဖစ္ေသာ ၁၉၄၉ ဂ်ီနီဗာသေဘာတူညီခ်က္၏ အပိုဒ္ ၂၄ ၌ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းမ်ား အထူးသျဖင့္ ဒဏ္ရာရသူမ်ား သို႔မဟုတ္ နာမက်န္းျဖစ္ေနသူမ်ားကို သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေပးျခင္းႏွင့္ ကုသေပးျခင္းကို ျပဳလုပ္ေနသူမ်ား သို႔မဟုတ္ ေရာဂါကာကြယ္ တားဆီးေရးတြင္ ပါဝင္ေနသူမ်ားကို မည္သည့္အေျခမ်ားတြင္မဆို ေလးစား၍ ကာကြယ္မႈျပဳေပးရမည္” ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္မွ COVID-19 ျဖစ္ပြားျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ထုတ္ျပန္ခ်က္၌ “လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမ်ားကို ရပ္တန႔္ထားရန္ အခ်ိန္က်ေရာက္ၿပီျဖစ္ၿပီး ကြၽႏ္ုပ္တို႔၏ အသက္မ်ားအတြက္ စစ္မွန္ေသာ တိုက္ခိုက္မႈကို အာ႐ုံစိုက္၍ အတူတကြလုပ္ေဆာင္ၾကရမည္” ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကို စတင္လုပ္ေဆာင္ရမည့္အစား အရပ္သားမ်ားအေပၚ ေနာက္ထပ္ အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ေစသည့္ ေဘးသင့္ေစရန္ အၾကမ္းဖက္စစ္အုပ္စုမွ COVID-19 ေရာဂါကို လက္နက္သဖြယ္ နည္းစနစ္က်စြာ အသုံးျပဳလ်က္ရွိသည္။ ကမာၻ႔အသိုင္းအဝိုင္းမွ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရွိ က်န္းမာေရးလုပ္သားမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ အထက္ပါကတိကဝတ္မ်ားအတိုင္း လိုက္နာေဆာင္႐ြက္ရမည္ျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္စစ္အုပ္စုမွ ေျဗာင္က်က် က်ဴးလြန္ေနေသာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚက်ဴးလြန္သည့္ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို ၾကာရွည္စြာ လ်စ္လ်ဴရႈထားရန္ မသင့္ေတာ့ပါ။
ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း

ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ Burmese_COVID, Coup and Medics_23-Jul-2021.docx
ေဆးဝန္ထမ္းမ်ားဖမ္းဆီးခံထားရမႈစာရင္း Medic and Health Care Provider List_AAPP (23-Jul-2021)
ေဆးေက်ာင္းသားမ်ားဖမ္းဆီးခံထားရမႈစာရင္း Medical Students List_AAPP (23-Jul-2021)