ေအေအပီပီမွေမလအတြက္လစဥ္အစီရင္ခံစာသုံးသပ္ခ်က္ႏွင့္လက္က်န္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္ထုတ္ျပန္

cover bur

တစ္လအတြင္းသံုးသပ္ခ်က္

ေမလအတြင္းတြင္ စုစုေပါင္း ၄၄ ဦး ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၄၄ ဦးအနက္မွ ၃၈ ဦးသည္ စစ္ပဲြဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားေၾကာင့္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသူမ်ားျဖစ္ၿပီး ေျခာက္ဦးသည္ လယ္ယာေျမအေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားျဖစ္ၾက သည္။ ထို႔ျပင္ ေမလတြင္း တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ စုစုေပါင္း ၄၉ ဦး တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၄၉ ဦးအနက္ ၄၃ ဦးသည္ စစ္ပြဲ ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈတြင္ ပါဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ပုဒ္မ ၂၀၊ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၅၀၀ တို႔ျဖင့္ တရားစဲြဆို ျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ေျခာက္ဦးသည္ လယ္ယာေျမအေရးလႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၃၃၂၊ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ေမလ အတြင္းတြင္ လယ္သမား ၃၃ ဦး၊ စစ္ပဲြဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားသူ ငါးဦး၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား သံုးဦး အပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၄၁ ဦး ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ျပင္ ေမလတြင္း လယ္သမားမ်ား၊ ရွမ္း၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား အပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၄၉ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္းႏွင့္ ကိုမင္းဆိုင္းတို႔သည္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္မႈမရွိၾကာင္း သိရွိရသည္။

စစ္တပ္မွ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္း ထိုးစစ္ဆင္ေနမႈမ်ားေၾကာင့္ ေမလအတြင္းတြင္  တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ား၊ အရပ္သားမ်ား၊ ေက်ာင္း သားမ်ား သည္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္။ ဧၿပီလ ၃၀ ရက္ေန႔တြင္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕၌ စစ္ပြဲဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွား မႈမ်ားကို စတင္ခဲ့ၿပီး ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ဆႏၵျပသူမ်ားသည္ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ အကူအညီမ်ားေပးရန္ႏွင့္ စစ္ပြဲအ တြင္း ပိတ္မိေနသူမ်ားကို ကယ္ထုတ္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။ ထိုဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝွမ္းသို႔ လ်င္ျမန္စြာ ျပန္႔ႏွံ႔သြားခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္၊ မႏၱေလး ႏွင့္ ပဲခူးတိုင္းတို႔တြင္လည္း ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။

ကနဦးတြင္ အစိုးရမွ ဆႏၵျပေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆံုညွိႏႈိင္းရန္ ျငင္းဆိုခဲ့ေသာ္လည္း တစ္ပတ္ႀကာၿပီးေနာက္ လူမႈဝန္ထမ္း ကယ္ ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ႀကီးမွ ဆႏၵျပေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆံုခဲ့ၿပီး ေမလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ ပိတ္မိေနေသာ စစ္ေဘးေရွာင္ ၁၅၀ ဦးသည္ ေဘးကင္း လံုၿခံဳရာသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ခြင့္ရရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း တစ္ေက်ာ႔ျပန္ ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိေသာ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္း တိုက္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ အရပ္သား ၁၂၀,၀၀၀ နီးပါးသည္ အိုးအိမ္ စြန္႔ခြာထြက္ေျပးေနၾကရသည္။ စစ္ပြဲမ်ား ရပ္တန္႔ရန္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားကို ဟန္႔တားရန္ ႀကိဳးပမ္းျခင္းထက္ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားအတြက္ စဥ္းစားေပးျခင္းမရွိျခင္းသည္ကို ထုတ္ေဖာ္ျပသေနသည္။

ထို႔ျပင္ အစိုးရမွ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ေနသည္ဟု ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ္လည္း  လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈ ဆိုင္ရာ ကူညီေပးေရးထက္ စစ္ပဲြဆန္႔က်င္ေသာ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားကို ဖမ္းဆီးျခင္း၊ တရားစဲြဆိုျခင္းမ်ားကို ပိုမိုျပဳလုပ္လွ်က္ ရွိသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ရန္ စီစဥ္ထားေသာ ထိုင္သပိတ္ကို ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္ေရာက္မွ အာဏာပိုင္မ်ားမွ တားျမစ္ခဲ့သည္။ ဆႏၵျပပြဲကိုဦးေဆာင္သူမ်ားသည္ ဆႏၵျပပဲြျပဳလုပ္ရန္ ခြင့္ျပဳမိန္႔ရရွိခဲ့ေသာေၾကာင့္ စုေဝးစဥ္တြင္ ကခ်င္ျပည္နယ္ အစိုးရမွ ၿပီးခဲ့သည့္ေန႔ရက္စြဲျဖင့္ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ရုပ္သိမ္းေၾကာင္း အမိန္႔ေၾကညာခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ဆႏၵျပပဲြဦးေဆာင္သူမ်ားသည္ တာေမြၿမိဳ႕နယ္မွ ၿမိဳ႕ထဲသို႔ ခ်ီတက္ဆႏၵျပရန္ စီစဥ္ခဲ့ၿပီး အာဏာပိုင္မ်ားကို အေၾကာင္းၾကားထားသည့္ ၎တို႔၏ အစီအစဥ္မ်ား အတိုင္းလိုက္နာမည္ဟုဆိုခဲ့ေသာ္လည္း ဆႏၵျပပဲြျပဳလုပ္ရန္ ျငင္းပယ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ရန္ကုန္တြင္ အရပ္သားႏွစ္ဦးသည္ ကခ်င္စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားအတြက္ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ အလွဴေငြေကာက္ခံခဲ့ျခင္းအတြက္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ျပင္ ျပည္ၿမိဳ႕တြင္ လည္း စစ္ပြဲဆန္႔က်င္ ဆႏၵျပသူ ၁၀ ဦးသည္ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး နတၱလင္းတြင္ လည္း တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ စုစုေပါင္း ၁၄ ဦး ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။

ေမလအတြင္း စစ္ပြဲဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္ စုစုေပါင္း ၄၃ ဦးသည္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၄၃ ဦးအနက္ ၄၁ ဦး သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ (ၿငိမ္း၊စု၊စီ) ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ၂၀ ျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထုိ႔ျပင္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူ သံုးဦးသည္ အသေရဖ်က္မႈ၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၀ ျဖင့္ တရားစဲြဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္သာမက ထိုသံုးဦးအနက္မွ တစ္ဦး သည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္လည္း တရားစဲြဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ တရားစြဲဆိုမႈမ်ားႏွင့္ ဖမ္းဆီးမႈမ်ားသည္ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုအခြင့္အေရးႏွစ္ခုသည္ လြတ္လပ္ေသာ ဒီမိုကေရစီ၏ အေျခခံက်ေသာ အုတ္ျမစ္ မ်ားျဖစ္သည္။

ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၏ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္ရွိသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈ မ်ားမွ လူ႔အလႊာေပါင္းစံုရွိ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ စည္းလံုးညီညြတ္မႈကို ရွာေတြ႔ႏိုင္သည့္အျပင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားသည္ အာဏာရွင္ ဆန္ေသာ အေတြးအေခၚမ်ားမွ ကဲြလဲြေသာ အေတြးအေခၚမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုႏိုင္သည္။ ထိုအျခင္းအရာမွ ႏိုင္ငံ သားမ်ားသည္ ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို တြန္းလွန္ရန္ အင္အားမ်ားရွိလာေစသည္သာမက ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္ဟန္ျဖင့္ အနာဂတ္ လူ႔အဖဲြ႔အ စည္းကို ပံုေဖာ္ရန္ စြမ္းရည္မ်ားရွိလာေစသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားသည္ ခိုင္မာမႈႏွင့္ စည္းလံုးမႈကို တည္ေဆာက္ရန္ အတြက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း အတြင္း ႀကီးမာေသာ ေျပာင္းလဲမႈကို ယူေဆာင္လာသည့္ အက်ိဳးမ်ားျဖစ္ထြန္းေစႏိုင္ေသာ အရာတစ္ခု ျဖစ္သည္။

ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားသည္ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို အဟန္႔အတားျဖစ္ေစသည္။ ေမလအတြင္း စစ္ပြဲဆန္႔ က်င္ေရး ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ား အရွိန္အဟုန္ႀကီးစြာ ျပန္႔ႏွံသြားျခင္းသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေတြ႔ဆံုညွိႏႈိင္းမႈမ်ားကို ဦးစြာ ေဆာင္ ရြက္မည္ဟု ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ အစိုးရမွ ကတိျပဳထားမႈကို စိတ္ပ်က္မႈႏွင့္ ေက်နပ္မႈမရွိျခင္းမ်ား ႀကီးထြားလားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အမိ်ဳးသား ဒီမိုကရစီအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ (NLD) မွ ဒီမိုကေရစီ အႏွစ္သာရမ်ားရရွိရန္ ႏႈတ္ျဖင့္ ကတိျပဳထားခဲ့ေသာ္လည္း စစ္တပ္၏ ထိုးစစ္ ဆင္မႈမ်ား ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိၿပီး အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ထိခိုက္လွ်က္ရွိဆဲအျပင္ ဖိႏွိပ္ထားေသာ မူဝါဒမ်ားကို ေဝဖန္မႈမ်ားအား ဖိႏွိပ္၍ ပိတ္ပင္ထားဆဲျဖစ္သည္။ ထို႕ျပင္ လႊတ္ေတာ္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈမ်ားသည္  ေသခ်ာျခင္းမရွိဆဲျဖစ္သည္။ ေမလအတြင္းတြင္ ပင္လံု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ က်င္းပရန္ ေလးႀကိမ္ေျမာက္ ေရႊ႕ဆိုင္းခဲ့ရသည္။

ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ား၏ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားကို လိုက္ေလ်ာရမည့္အစား ၎တို႔ကို အၾကမ္းဖက္ ၿဖိဳခြင္းျခင္းသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီကို ယူေဆာင္ရန္ အစိုးရ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို သံသယမ်ား ျမင့္တက္လာေစပါသည္။ အစိုးရသည္ အေျခခံက်ေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ရန္ ဆႏၵမရွိလွ်င္  ႏိုင္ငံသည္ အတိတ္ကာလအတိုင္း ဆက္လက္ရွိေနဦးမည္ျဖစ္သည္။ ထိုအျခင္းအရာကို တားဆီးရန္ ျပည္သူမ်ားသည္ ႏႈတ္ဆိတ္၍ ေၾကာက္ရြံ႕ရန္မလိုဘဲ ဒီမိုကေရစီကို ဖန္တီးရန္အတြက္ တက္ၾကြစြာျဖင့္ တြန္းလွန္ရ မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္ကို ကာကြယ္ျခင္းသည္ ယခုအခ်ိန္တြင္ ပို၍ အေရးႀကီးသည္။

ေမလတြင္း စစ္ပြဲဆန္႔က်င္သူမ်ားကို ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ (ၿငိမ္း၊စု၊စီ) ဥပေဒျဖင့္ဖိႏွိပ္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒကို ျပ႒ာန္းၿပီးကတည္းက ထိုဥပေဒျဖင့္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ၃၅၃ ဦးအား တရားစြဲဆိုရန္ အသံုးျပဳခဲ့သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ထိုဥပေဒကို ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ခဲ့ေသာ္လည္း အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္အေပၚ ထိခိုက္မႈကို အနည္းငယ္မွ်သာ ရပ္တန္႔ႏိုင္ခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ ေမလတြင္း တရားစြဲဆိုမႈမ်ားသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒအား လြဲမွားစြာ အသံုးခ်ေန သည္ကို ျပသေနသည္။ ထုိ႔ျပင္  ထိုဥပေဒကို ဆႏၵျပပဲြမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းမွ တားဆီးရန္ အသံုးျပဳေနသည္သာမက ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူ မ်ားႏွင့္ ဦးေဆာင္သူမ်ားကို ဖမ္းဆီးရန္လည္း အသံုးျပဳလွ်က္ရွိသည္။

အထူးသျဖင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားအား တရားစြဲဆိုရန္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၂၀ ကို တြင္က်ယ္စြာ အသံုးျပဳလာျခင္း သည္ အထူးစိုးရိမ္ဖြယ္ရာျဖစ္လာသည္။ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ေနာက္ဆံုးျပင္ဆင္ျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီးကတည္းက ထိုဥပေဒကို ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားအား တရားစြဲဆိုရန္ တြင္က်ယ္စြာ အသံုးျပဳလာသည့္အတြက္ ထို ပုဒ္မ ၁၉ ႏွင့္ပတ္သက္၍ အထူး စိုးရိမ္ဖြယ္ရာျဖစ္လာသည္။ ေမလတြင္းတြင္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒျဖင့္ တရားစဲြဆိုျခင္းခံထားရေသာ စစ္ပဲြဆန္႔က်င္သူ ၄၁ ဦးအနက္ ၂၃ ဦးသည္ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံထားရၿပီး ၁၈ ဦးသည္ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံထားရသူမ်ားျဖစ္သည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ တြင္ မည္သူမဆို ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၄ ပါ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ သက္ဆိုင္ရာသို႔ အသိေပးတင္ ျပျခင္း မရွိဘဲ စုေဝးျခင္း သို႔မဟုတ္ စီတန္းလွည့္လည္ျခင္းျပဳေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွားစီရင္ျခင္းခံရလွ်င္ ထိုသူကို သံုးလ  ထက္မပို ေသာ ေထာင္ဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ က်ပ္သံုးေသာင္း ထက္မပိုေသာ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လံုးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ရမည္။ ယင္းျပစ္မႈကို ထပ္မံ က်ဴးလြန္ေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွားစီရင္ျခင္းခံရလွ်င္ ထိုသူသည္ တစ္ႏွစ္ထက္မပိုေသာ ေထာင္ဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ က်ပ္တစ္သိန္းထက္မ ပိုေသာ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လံုးျဖစ္ေစခ်မွတ္ရမည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၄ တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးျခင္းႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စီတန္းလွည့္လည္ျခင္း အခြင့္အေရးတို႔ကို သံုးစြဲေဆာင္ရြက္ လိုေသာ ႏိုင္ငံသားမ်ား သို႔မဟုတ္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ျခင္းမျပဳမီ အနည္းဆံုး ၄၈ နာရီႀကိဳတင္၍ စာျဖင့္ ေပးပို႔ တင္ျပရမည္။ စီတန္း လွည့္လည္ရာတြင္ ျဖတ္သန္းလိုသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားရွိပါက သက္ဆိုင္ရာၿမိဳ႕နယ္ ရဲတပ္ဖဲြ႔မွဴးမ်ားထံ ၄၈ နာရီ ႀကိဳ တင္၍ အသိေပးတင္ျပခ်က္ မိတၱဴကို ေပးပို႔ရမည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးျခင္း ျပဳလုပ္လိုသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ ေနရာ၊ ေန႔ရက္၊ အခ်ိန္ အပိုင္းအျခား၊ ေဟာေျပာလိုသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ ေၾကြးေၾကာ္လိုသည့္ ေၾကြးေၾကာ္သံမ်ား၊ ဦးေဆာင္မည့္ ပုဂၢိဳလ္၊ ေဟာေျပာ မည့္ ပုဂၢိဳလ္တို႔၏ အမည္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ရ မည့္ လိပ္စာအျပည့္အစံု၊ အစီအစဥ္ႏွင့္ ခန္႔မွန္းလူဦးေရ စသည္တို႔ပါဝင္သည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ တြင္ မည္သူမဆို ပုဒ္မ ၈၊ ပုဒ္မ ၉ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၁၀ တို႔ပါ စည္းကမ္းခ်က္တစ္ရပ္ရပ္ကို ေဖာက္ဖ်က္ေၾကာင္း ျပစ္မႈ ထင္ရွားစီရင္ျခင္းခံရလွ်င္ ထိုသူကို တစ္လထက္မပိုေသာ ေထာင္ဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ က်ပ္တစ္ေသာင္းထက္မပိုေသာ ေငြဒဏ္ ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္ လံုးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ရမည္။ ယင္းျပစ္မႈကို ထပ္မံက်ဴးလြန္ေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွားစီရင္ျခင္းခံရလွ်င္ ထိုသူကို သံုးလ ထက္မပိုေသာ ေထာင္ဒဏ္ ျဖစ္ေစ၊ က်ပ္သံုးေသာင္းထက္မပိုေသာ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လံုးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ရမည္။

ထုိ႔ျပင္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ ကို ညႊန္းဆိုထားေသာ ပုဒ္မ ၁၀ တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးျခင္းႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ျခင္းျပဳလုပ္လိုသူ မ်ားအတြက္ လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ပုဒ္မ ၁၀ (က) တြင္ အမ်ားျပည္သူကို အဟန္႔ အတားျဖစ္ေစျခင္း၊ စိတ္ၿငိဳျငင္ေစျခင္း၊ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစျခင္း၊ ထိခိုက္နစ္နာေစျခင္း သို႔မဟုတ္ ဖိအားေပး ဆြဲေဆာင္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္သည့္ အေျပာအဆို သို႔မဟုတ္ အျပဳအမူကို မျပဳလုပ္ရ၊ ပုဒ္မ ၁၀ (ဃ) တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုကိုျဖစ္ေစ၊ လူမ်ိဳး ေရး သို႔မဟုတ္ ဘာသာေရးကိုျဖစ္ေစ၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားကိုျဖစ္ေစ ထိခိုက္ေစမည့္ အေျပာအဆိုႏွင့္ အျပဳအမႈမ်ား ကို မျပဳလုပ္႐၊ ပုဒ္မ ၁၀(င)တြင္ မမွန္ကန္ေသာ သတင္းမ်ားကိုျဖစ္ေစ၊ မမွန္ကန္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကိုျဖစ္ေစ ေဟာေျပာ ျခင္းမျပဳလုပ္ရ၊ ပုဒ္မ ၁၀ (ဆ) တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စီတန္းလွည့္လည္ျခင္းျပဳရာတြင္ လက္ကိုင္အသံခ်ဲ႔စက္မွအပ အျခားအသံခ်ဲ႕ စက္ မ်ား အသံုးျပဳျခင္းေသာ္လည္းေကာင္း၊ အသိေပးတင္ျပထားေသာ ေၾကြးေၾကာ္သံမ်ားမွ အပ အျခားေၾကြးေၾကာ္ျခင္းႏွင့္ ေအာ္ဟစ္ ျခင္းေသာ္လည္းေကာင္း မျပဳလုပ္ရဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းမ်ားတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးျခင္းႏွင့္သက္ဆိုင္သည့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ကန္႔ သတ္သည့္ မည္သည့္ကန္႔သတ္ခ်က္မဆို အကဲျဖတ္ေသာ သံုးဆင့္ စစ္ေဆးျခင္းအားျဖင့္ ျဖတ္ေက်ာ္ႏိုင္ရမည္ (စာမ်က္ႏွာ ၃၂ တြင္ ဖတ္႐ႈႏိုင္သည္) ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ဥပေဒအရ ျပ႒ာန္းမႈရွိရမည္၊ တရားဝင္ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိေနေစရမည္။ ထို႔ျပင္ လိုအပ္ခ်က္လည္း ျဖစ္ရမည့္အျပင္ အခ်ိဳးအစားလည္းက်ရမည္ဟု ရွင္းလင္းထားသည္။ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ ပုဒ္မ ၁၀ ၏ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားသည္  ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီျခင္းမရွိပါ။

ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ၏ အသံုးအႏႈန္းမ်ားသည္ လြန္စြာ ရွင္းလင္းမႈမရွိပါ။ ထိုဥပေဒကို လိုသလိုအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အက်ိဳး ဆက္ အေနျဖင့္ မတရားဥပေဒတစ္ခုကဲ့သို႔ျဖစ္ေနသည္။ ထိုမွ်သာမက အေႏွာင့္အယွက္ အဟန္႔အတားျဖစ္ေစမႈရွိရံုမွ်ျဖင့္ လူတစ္ဦး ကို ျပစ္မႈအတြက္ တာဝန္ရွိေစရမည္ဟု ျပ႒ာန္းျခင္းကို မျပဳလုပ္သင့္ပါ။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္ႏွင့္ စုေဝးခြင့္သည္ အေျခခံ က်ေသာ အခြင့္အေရးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုအျခင္းအရာထက္ ပို၍ အေရးႀကီးပါသည္။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္သည္ ဒီမိုကေ ရစီဖဲြ႔စည္းမႈတြင္ အဓိကႏွင့္ အလြန္အေရးပါေသာ အေျခခံအုတ္ျမစ္တစ္ခုျဖစ္သည္ကို သိရွိရန္ အေရးႀကီးသည္။ ထို႔ျပင္ ေနာက္ထပ္ ရွင္းလင္းျခင္း မရွိေသာ ေဝါဟာရပ္တစ္ခုသည္ မမွန္ကန္ေသာ သတင္းမ်ားကိုျဖစ္ေစ၊ မမွန္ကန္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကိုျဖစ္ေစ ေဟာေျပာ ျခင္းမျပဳလုပ္ရဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ထိုေဝါဟာရကို လိုသလို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အာဏာပိုင္မ်ားသည္ ဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္မႈကို ရပ္တန္႔ရန္ ျပဳလုပ္လာႏိုင္သည္။  ထိုအျခင္းအရာသည္ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ တိုက္ရိုက္ဆန္႔က်င္လွ်က္ရွိသည္။

ပုဒ္မ ၁၀ တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ အသံုးအႏႈန္းမ်ားသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒတစ္ခုလံုး၏ အေရးပါေသာ ဝိေသသလကၡဏာျဖစ္သည္။ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒသည္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္၊ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ အသင္းအဖြဲ႔မ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ကို ဖိႏွိပ္ရန္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း တိက်ျခင္းမရွိေသာ ဥပေဒမ်ားအနက္ ဥပမာတစ္ခုျဖစ္သည္။ ဆႏၵျပပဲြမျပဳလုပ္မွီ ဆႏၵျပပဲြႏွင့္ပတ္သက္၍ အာဏာပိုင္မ်ားအား အေသးစိတ္ တင္ျပရန္ လိုအပ္ျခင္းသည္ မည္သည့္ ဒီမိုကရက္တစ္အဖဲြ႔အစည္းတြင္မွ်မရွိပါ။ အၾကမ္းဖက္မႈအတြက္ ရည္ရြက္ခ်က္ရွိ စြာ အမုန္းစကား ျဖန္႔ေဝျခင္း သို႔မဟုတ္ လႈံ႕ေဆာ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ စည္းရံုးလႈ႔ံေဆာ္ျခင္းတို႔အတြက္သာ ကန္႔သတ္ထားမႈမ်ားကို ထား ရွိသင့္သည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒကို ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္အညီျဖစ္ေစရန္ မ်ားစြာေသာ ျပင္ဆင္ ျဖည့္စြက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္လွ်က္ရွိစဥ္တြင္ အခ်ိဳ႕ ေသာ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို ဖ်က္သိမ္းရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ AAPP မွ အစိုးရအား ၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလတြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ ခဲ့သည့္ ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၏ လူ႔ အခြင့္အေရးေကာင္စီ၏ Universal Periodic Review -UPR (အခ်ိန္အခါလိုက္ ႏိုင္ငံတစ္ ႏိုင္ငံခ်င္းစီ၏ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနမ်ားကို သံုးသပ္ျခင္း)တြင္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရမွ လက္မွတ္ေရးထိုးရန္ လက္ခံခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံ ေရးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) ကို အတည္ျပဳလက္မွတ္ေရးထိုးရန္ ထပ္မံတိုက္တြန္းပါ သည္။ စစ္မွန္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျပဳလုပ္ရန္အတြက္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္မွ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီကုိ လက္ကိုင္ထားႏိုင္ရန္အတြက္ ကတိျပဳထားေသာ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး တာဝန္မ်ားႏွင့္အတူ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထို တာဝန္မ်ားကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈပါက ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားသည္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုမႈမ်ားအတြက္ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို ဖိႏွိပ္ရန္ ဆက္လက္ အသံုးျပဳေနဦးမည္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ မ်ားစြာေသာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ားကို အတည္ျပဳ လက္မွတ္ေရးထိုး ျခင္းမရွိေသးေသာ္လည္း ေအာက္တြင္ေဖာ္ျပထားေသာ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားသည္ ICCPR ကဲ့သို႔ေသာ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ယႏၱရား မ်ားအေပၚ အေျခခံထားသည္။

ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားကို ရာဇဝတ္မႈေျမာက္ေစရန္ ျပဳလုပ္ေနမည့္အစား အစိုးရသည္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္၊ ဆႏၵျပခြင့္ ႏွင့္ စုေဝးခြင့္တို႔ရွိေစရန္အတြက္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒကို ျပင္ဆင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို ကန္႔သတ္ေနမည့္ အစား ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားကို ေစ့စပ္ညွိႏိႈင္း၍ ကူညီမႈေပးရန္ အာရံုစိုက္လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး စံႏႈန္းမ်ားကို လိုက္နာျခင္းမရွိပဲ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ၏ ျပစ္မႈေျမာက္ေနမႈကို ပယ္ဖ်က္၍  ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား အႀကံျပဳပါသည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ၏ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္မ်ားကို ကိုယ္တြယ္ေဆာင္ရြက္ရမည့္အစား လက္ရွိတြင္ အစိုးရသည္ ဆန္႔က်င္ဘက္ လမ္းေၾကာင္း ကို ေျပာင္းလဲလွ်က္ရွိသည္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ မတ္လတြင္ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္မွ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ခ်က္မ်ားကို အတည္ျပဳ ခဲ့ၿပီး လက္ရွိတြင္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္၌ ေဆြးေႏြးလွ်က္ရွိသည္။ ထိုျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ခ်က္မ်ားသည္ ဆႏၵျပပဲြဦးေဆာင္သူမ်ားကို ပို၍ ကန္႔သတ္ထားသည့္အျပင္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္သည့္ကာလ ပို၍ၾကာရွည္ေစျခင္းႏွင့္ ကန္႔သတ္ထားျခင္းမရွိေသာ ဒဏ္ေၾကးတို႔ျဖစ္သည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒကို ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ပို၍ ေဝးကြာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈမ်ားသည္ လြန္စြာ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာျဖစ္သည္။ ေမလတြင္း စစ္ပဲြဆန္႔က်င္မႈ ဆႏၵျပပဲြမ်ားကို ၿဖိဳခြင္းမႈမ်ား ၿပီးေနာက္ အစိုးရ၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို သံသယမ်ားတိုးပြားလာ ေစသည္။ ဒီမိုကရက္တစ္ဆိုင္ရာ စံမ်ားဆိုသည္မွာ ကတိျပဳမႈထက္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာတြင္ ပို၍ အေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ရမည္ျဖစ္သည္။ အစိုးရမွ ျပည္သူမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို အေလးမထားသေရြ႕ ဒီမိုကေရစီသည္ သေဘာတရားတစ္ခုမွ်သာျဖစ္ေနဦးမည္ ျဖစ္သည္။

ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ျပ႒ာန္းခဲ့သည္မွာ ခုႏွစ္ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း ထိုဥပေဒသည္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားျပဳလုပ္ျခင္းကို တားဆီး ဟန္႔တား ႏိုင္ျခင္း မရွိပါ။ တရားစဲြဆို ဖမ္းဆီးျခင္းခံရႏိုင္ေသာ္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေတာင္းဆိုခဲ့ျခင္းသည္ အသိအမွတ္ျပဳ ခ်ီးက်ဴးထိုက္ သည္။ အာဏာပိုင္မ်ားသည္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ား ႏႈတ္ဆိတ္သြားေစရန္ ဆက္လက္တရားစြဲဆိုမႈမ်ား ျပဳလုပ္လွ်က္ရွိေသာ္လည္း ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားသည္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားကို အဆံုးသတ္ရန္ တားဆီးႏိုင္ျခင္းမရွိပါ။

ေမလတြင္း အာဏာပိုင္မ်ားမွ စစ္ပြဲဆန္႔က်င္၍ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို ဖိႏွိပ္ရန္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒႏွင့္ အျခားဥပေဒမ်ားကို အသံုးျပဳခဲ့ သည္သာမက အင္အားသံုး၍ အႀကမ္းဖက္မႈကိုလည္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ အာဏာပိုင္မ်ားမွ  တာေမြၿမိဳ႕နယ္တြင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ သူမ်ားကို အင္အားသံုး၍ လူစုခဲြခဲ့သည္။ ဆႏၵျပပဲြဦးေဆာင္သူမ်ားမွ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ လူစုခြဲရန္ သေဘာတူခဲ့ေသာ္လည္း အာဏာပိုင္ မ်ားအျပင္ အရပ္ဝတ္ အမ်ိဳးသားမ်ားမွပါ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို ရိုက္ႏွက္ အၾကမ္းဖက္၍ ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ အာဏာပိုင္မ်ားသည္ ဥပေဒမ်ားကို လက္ကိုင္ထားရမည့္အစား ႏိုင္ငံသားမ်ားကို ဆက္လက္ ဖိႏွိပ္ေနျခင္းသည္ မွ်တမႈတန္ဖိုးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ၏တန္ဖိုးကို ထိခိုက္ေစာ္ကားေနျခင္းျဖစ္ၿပီး စစ္အစိုးရေဟာင္းမ်ားလက္ထက္က ေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္ အလားသ႑န္တူ လွ်က္ရွိသည္။ သတင္းမ်ား ၌ အရပ္ဝတ္မ်ားသည္ ရဲမ်ားအား ကူညီေပးျခင္း၊ ဖမ္းဆီးျခင္းတို႔ျပဳလုပ္ေနသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ၎တုိ႔ကို ရဲမ်ားမွ ခန္႔ထား သည္ျဖစ္ေစ၊ မခန္႔ထားသည္ျဖစ္ေစ ထိုသူမ်ားမွ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို ရိုက္ႏွက္ေနျခင္းကို ဟန္႔တားမႈမရွိျခင္းသည္ မွ်တျခင္း မရွိပါ။ ထို႔ျပင္ သတင္းဌာနမ်ားမွလည္း  အမ်ိဳးသားမ်ားအနက္ တခ်ိဳ႕သည္ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီမ်ားႏွင့္ စစ္တပ္ေထာက္ခံသူမ်ား ျဖစ္သည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ရဲမ်ား၏ လုပ္ေဆာင္ပံုမ်ား ေျပာင္းလဲမႈ မရွိျခင္းသည္ ရဲတပ္ဖြဲ႔သည္ စစ္တပ္မွ အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန လက္ေအာက္ ခံျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ဥေရာပသမဂၢမွ စတင္ခဲ့ေသာ 30 Million Euro Project ကဲ့သို႔ အေျခခံက်ေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ရဲတပ္ဖဲြ႔တြင္းျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ရဲတပ္ဖဲြ႔အား အရပ္သားအစိုးရထံသို႔ လဲႊေျပာင္းေပးရန္ အလြန္ အေရးႀကီး သည္။  ရဲတပ္ဖဲြ႔အား ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားကို လိုက္နာရန္ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို ေလးစားလိုက္နာရန္အတြက္  ေလ့က်င့္ေပးရန္ ရည္ရြယ္ေသာ္လည္း ေမလတြင္း ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားႏွင့္ ေဝဖန္မႈမ်ားအတြက္ ငါးႏွစ္စီမံကိန္းသည္ အနည္းငယ္သာ သက္ေရာက္မႈ ရွိသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။

ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီမ်ားကို အားထားေနမည့္အစား AAPP မွ အာဏာပိုင္မ်ားအား မ်ားစြာလိုအပ္ေသာ ရဲတပ္ဖြဲ႕ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲ ေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ား ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ေလးစားမႈ မရွိျခင္းသည္ မည္သည့္ ယံုၾကည္မႈကိုမွ် ရရွိေစမည္မဟုတ္ပါ။ ေမလတြင္း ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို အရပ္ဝတ္မ်ားမွ ရိုက္ႏွက္ျခင္း၊ ဖမ္းဆီးျခင္းတို႔အတြက္ ရဲခ်ဳပ္ ဗိုလ္မွွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ဝင္းဦးမွ စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ ကတိျပဳထားမႈကို AAPP မွ ႀကိဳဆိုပါသည္။ ထို႔ျပင္ ထိုစံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားသည္ ျမန္ဆန္စြာႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာရမည္ျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈက်ဴးလြန္သူသည္ အျပစ္ေပးျခင္းမွ ကင္း လြတ္မႈမရွိေစရန္လည္း တိုက္တြန္းပါသည္။ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားကို ဖိႏွိပ္ရန္ ရဲမ်ားမွ အရပ္သားမ်ားကို တရားမဝင္အသံုးျပဳမႈ က်ယ္ျပန္႔လာသည့္ကိစၥကို ပြင့္လင္းစြာ ျမင္သာစြာ ကိုင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္သည္။ ရဲတပ္ဖဲြ႔မွ ၎၏ အားနည္းေနေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ေဆာင္ရြက္မႈကို ေရွ႕ဆက္ေစရန္ ခိုင္မာေသာေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားျဖင့္ ျပသရမည္ျဖစ္ၿပီး ရက္စက္ေသာ၊ ဖိႏွိပ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားသည္ ေလ်ာ့နည္းျခင္းမရွိလွ်င္ ၎၏ ပံုရိပ္သည္ ေလ်ာ့နည္းသြားမည္မွာ ယံုမွားဖြယ္မရွိပါ။

ေမလတြင္း ရဲတပ္ဖဲြ႔မွ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို အၾကမ္းဖက္ၿဖိဳခြင္းခဲ့သည္သာမက တခ်ိဳ႕ေဒသမ်ားတြင္ စစ္တပ္မွလည္း ညွဥ္း ပန္း ႏွိပ္စက္မႈမ်ားကို ဆက္လက္က်ဴးလြန္လွ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ ေမလ ၁၀ ရက္ေန႔တြင္ တပ္မေတာ္၊ ေျခလွ်င္တပ္ရင္း ခလရ ၄၃၀ မွ ရွမ္းျပည္နယ္၊ ေမာက္မယ္ၿမိဳ႕နယ္၊ ဒူးႀကီးေက်းရြာအုပ္စု၊ ပံုစုပ္ေက်းရြာမွ ေဒသခံ အမ်ိဳးသားေလးဦးကို လက္နက္ ကိုင္အဖဲြ႕မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္မႈရွိသည္ဟု စြပ္စြဲ၍ ရိုက္ႏွက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ရြာသားတစ္ဦးသည္ ေခါင္းကြဲသြားခဲ့ၿပီး တစ္ျခားရြာသား တစ္ဦးသည္ နားရြက္တစ္ဘက္ျပတ္သြားခဲ့သည္။ ေမလ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ လႈိင္ဂြင္ေက်း ရြာမွ လယ္သမား တစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးခင္ေမာင္သန္းသည္ အမည္မသိ တပ္မေတာ္သား ႏွစ္ဦး၏ ထိုးၾကိတ္ ကန္ေက်ာက္ျခင္းကို ခံရေသာေၾကာင့္ သြား ႏွစ္ေခ်ာင္းက်ိဳးခဲ့သည္။ ေမလ ၁၆ ရက္ေန႔တြင္ မြန္ျပည္နယ္၊ ေရးၿမိဳ႕နယ္အေျခစိုက္ ခမရ ၅၈၇ မွ ဗိုလ္ႀကီးေအာင္ကိုကိုမင္းမွ ေရးၿမိဳ႕နယ္၊ ကုလားဂုတ္ကြ်န္း၊ အလပ္ဆိပ္တြင္ ေနထိုင္သူ ကိုတင္စိုးျမင့္ကို မွတ္ပံုတင္စစ္ေဆးရန္ ေခၚေဆာင္သြားၿပီးေနာက္ ေသနတ္ျဖင့္ ပတ္ခတ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ကိုတင္စိုးျမင့္ ေသဆံုးခဲ့သည္။

ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ား၊ အႏိုင္က်င့္သတ္ျဖတ္မႈမ်ားသည္ အဆိုးရြားဆံုးေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားတြင္ ပါဝင္ေနသည္။ ထုိညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ားကို အမ်ားဆံုး က်ဴးလြန္သူမ်ားမွာ လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔မ်ား၊ အာဏာရွိသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ထို႔ျပင္ က်ဴးလြန္သူမ်ား ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ရေနျခင္းသည္ ဆက္လက္က်ဴးလြန္ရန္ အားေပးေနသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေစသည္။ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္တြင္ ကုလသမဂၢ ညွဥ္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈဆန္႔က်င္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (UNCAT) ကို လက္မွတ္ေရးထိုးမည္ဟု ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့ေသာ္လည္း အစိုးရသက္တမ္းကုန္သည္အထိ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းမရွိခဲ့ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ လက္ရွိ အစိုးရလက္ထက္တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးအတည္ျပဳႏိုင္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းသင့္သည္။ UNCAT ကို လက္မွတ္ ေရးထိုးျခင္းအားျဖင့္ အစိုးရမွ လူ႔အခြင့္အေရးကို အထူးအေလးထားေၾကာင္းျပသေနမည့္အျပင္ ၎ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လံုၿခံဳမႈကို ကာကြယ္ေပးရာေရာက္သည္။ ထို႔ျပင္ ရက္စက္၍ လူမဆန္ေသာ သို႔မဟုတ္ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာက်ဆင္းေစေသာ ဆက္ဆံျပဳမႈမ်ားကို ဟန္႔တားႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္ တြန္းလွ်က္ရွိသည့္ UNCAT အား အျမန္ဆံုး လက္မွတ္ ေရးထိုးပါရန္ ထပ္မံတိုက္တြန္းပါသည္။

ေမလအတြင္းတြင္လည္း လယ္ယာေျမသိမ္းဆည္းခံရျခင္းေၾကာင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ား၊ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားသည္ ေလ်ာ့က်သြားျခင္းမရွိဘဲ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ လယ္သမားမ်ား၏ လယ္ယာေျမမ်ားကို စီမံကိန္းမ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔မ်ား၊ ပုဂၢလိကလုပ္ငန္းရွင္မ်ားမွ နစ္နာေၾကးမ်ား ေပးေလ်ာ္ျခင္းမရွိဘဲ သိမ္းဆည္းျခင္း သို႔မဟုတ္ အနည္းငယ္မွ်သာ နစ္နာေၾကးေပးေလ်ာ္ကာ သိမ္းဆည္းျခင္း၊ သိမ္းဆည္းခ်ိန္တြင္ လယ္သမားမ်ားႏွင့္တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးမႈမရွိျခင္းတို႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ျဖစ္ရိုးျဖစ္စဥ္တစ္ခုကဲ့သို႔  ဆက္ လက္ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။ လယ္ယာေျမသိမ္းဆည္းခံရျခင္း ေၾကာင့္ စားဝတ္ေနေရးအတြက္ ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးရန္ လယ္ယာ ေျမမရွိေသာ လယ္သမားမ်ားသည္ ၎တို႔၏ သိမ္းဆည္းခံရေသာ ေျမမ်ားေပၚတြင္ ျပန္လည္ထြန္ယက္ စိုက္ပ်ိဳး၍ တရားစဲြဆိုခံ ရျခင္း၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရျခင္းတို႔ကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည္။ ထိုမွ်သာမက လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားအတြက္ လယ္သမားမ်ား သည္ အင္အားသံုးၿဖိဳခြင္း၍ မတရားဖမ္းဆီးျခင္းခံေနၾကရျခင္း၊ ပစ္ခတ္ခံေနရျခင္း၊ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ခံေနရျခင္းကို ေအာက္ပါ ျဖစ္ရပ္မ်ားမွ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္။

ေမလ ၁၂ ရက္ေန႔၌ သီလ၀ါဆိပ္ကမ္းစီမံကိန္းအတြင္းရွိ ပိုင္ဆိုင္မႈအျငင္းပြားေနဆဲ လယ္ယာေျမဧက ၁၀၀ တြင္ ဦးပိုင္ကုမၸဏီမွ သဲတင္ရန္ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းကို ထိုလယ္ယာေျမမ်ားေပၚတြင္ ေနထိုင္ၾကေသာ လယ္သမားမ်ားမွ တားဆီးခဲ့သည့္အတြက္ လယ္သမားမ်ားႏွင့္ ကုမၸဏီဝန္ထမ္းမ်ားၾကား ရုန္းရင္းဆန္ခတ္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖဲြ႔မွ ေသနတ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္ၿဖိဳခြင္းခဲ့ေသာေၾကာင့္ ေတာင္သူ သံုးဦး ဒဏ္ရာရရွိ ခဲ့ၿပီး တျခားေတာင္သူ သံုးဦးသည္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ႔ရသည္။  လယ္သမားမ်ားကို ေလ်ာ္ေၾကးေပးရန္ ညွိႏိႈင္းျခင္းမရွိသည့္အတြက္ တားျမစ္ ျခင္းျဖစ္သည္ဟု လယ္သမားမ်ားမွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အဆိုပါ လယ္ေျမမ်ားသည္ ၁၉၉၅-၉၆ ခုႏွစ္တြင္  ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီ ဆိပ္ကမ္း တည္ေဆာက္ရန္ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္မ်ားမွ လယ္သမားမ်ားကို တစ္ဧက က်ပ္ ၂ ေသာင္းႏႈန္းေပး၍ သိမ္းယူခဲ့သည့္ လယ္ယာေျမ မ်ားျဖစ္သည္။

ေမလ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ မတ္က်န္းျပည္သူ႔စစ္ (MTA) ဗိုလ္မွဴးအဆင့္ရွိသူ ဦးခမ္းေအာင္ႏွင့္အဖြဲ႔မွ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း၊ လိြဳင္လင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေတာင္ေနာက္ေက်းရြာအုပ္စု၊ နမ့္ဟူးေက်းရြာအနီးရွိ အျငင္းပြားယာေျမေပၚတြင္ ဝင္ေရာက္ထြန္ယက္သည့္ လယ္သမားမ်ားကို ေသနတ္ျဖင့္ ျခိမ္းေျခာက္ပစ္ခတ္၍ ရိုက္ႏွက္ခဲ့သည္။ ယင္းပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ရြာသားမ်ား ထိခိုက္ေသဆံုးျခင္း မရွိေသာ္လည္း ကန္ေက်ာက္ရိုက္ႏွက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ရြာသားတခ်ိဳ႕ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ မတ္က်န္းျပည္သူ႔စစ္မွ နမ့္ဟူးေက်းရြာအနီးရွိ ဧက ၃၀၀ ေက်ာ္ကို သိမ္းယူခဲ့၍ အျငင္းပြားမႈမ်ား မၾကာခဏျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။

ေမလဒုတိယပတ္မွစတင္ကာ ဟူးေကာင္းခ်ိဳင့္ဝွမ္းေဒသ၊ လီဒိုလမ္းမေပၚရွိ Nawng Mi ေက်းရြာတြင္ ကုဇနကုမၸဏီမွ ေတာင္သူ ၁၀ ဦး၏ လယ္ယာေျမဧက ၁၀၀ ေက်ာ္ကို ေျမထိုးစက္မ်ားျဖင့္ ေျမထိုးျခင္းကို ျပဳလုပ္လာ၍ ယုဇနကုမၸဏီႏွင့္ ေဒသခံ ေတာင္သူ မ်ားၾကား လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈ ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။

လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားအတြက္ လယ္သမားမ်ားကို  ရဲတပ္ဖဲြ႔သာမက လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႕မ်ားမွပါ  အင္အားသံုးၿဖိဳခြင္းျခင္း၊ ပစ္ခတ္ ရိုက္ႏွက္ျခင္းတို႔သည္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္၊ ဒီမိုကေရစီ၏ အႏွစ္သာရတို႔ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ ကဲြလြဲလွ်က္ရွိသည္။  ထို႔ျပင္ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားေသာ အရပ္သားအစိုးရ၏ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကိုင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေနသည္ကို ျပသလွ်က္ရွိသည္။ ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၏ The Basic Principles on the use of Force and Firearms by Law Enforcement ႏွင့္ the Code of Conduct for Law Enforcement Officials တို႔တြင္ လံုၿခံဳေရး၊ ရဲစသျဖင့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးတြင္ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ေနသည့္ အဖဲြ႔အစည္းမ်ားအေနျဖင့္ အင္အား သို႔မဟုတ္ လက္နက္အသံုးျပဳရာ တြင္ လိုက္နာရမည့္ တင္းက်ပ္သည့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို ေဖာ္ျပထားသည္။ ေစ့စပ္ညွိႏႈိင္းမႈနည္းလမ္းကို အသံုးျပဳရမည့္အစား အၾကမ္းဖက္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္းသည္ လြဲမွားသည့္ ေျဖရွင္းမႈျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ AAPP မွ အစိုးရအား လယ္ယာေျမ အျငင္းပြားမႈမ်ားကို စနစ္က်စြာျဖင့္ အျမန္ဆံုး စံုစမ္းစစ္ေဆး၍ ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။ ထုိ႔ျပင္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ လယ္ယာေျမဥပေဒ၊ အပိုဒ္ ၂၂ တြင္ “လယ္ယာေျမလုပ္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အျငင္းပြားမႈကို ရပ္ကြက္ သို႔မဟုတ္ ေက်းရြာလယ္ယာေျမစီမံခန္႔ခြဲမႈအဖြဲ႔သည္  မူလမႈခင္းဖြင့္လွစ္ ၍ စံုစမ္းစစ္ေဆးျခင္း၊ ၾကားနာျခင္းႏွင့္ ဆံုးျဖတ္ျခင္းျပဳရမည္”ဟု ေဖာ္ျပထားသည့္အတြက္ ထိုဥပေဒအတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ပါရန္လည္း တိုက္တြန္းပါသည္။

ေမလအတြင္းတြင္းတြင္ အစိုးရမွ ကယားျပည္နယ္၊ မြန္ျပည္နယ္၊  မႏၱေလးေဒသႀကီး၊ စစ္ကိုင္းတုိင္းေဒသႀကီး၊ မေကြးတိုင္း ေဒသႀကီး အတြင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္တခ်ိဳ႕တြင္ သိမ္းဆည္းျခင္းခံထားရေသာ လယ္ယာေျမမ်ားကို မူလပိုင္ဆိုင္ေသာ ေတာင္သူမ်ားထံ ျပန္လည္ေပးအပ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ နစ္နာေၾကးမ်ား ျပန္လည္ေပးအပ္ျခင္းတို႔ကို ေဆာင္ရြက္လွ်က္ရွိေသာ္လည္း ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ေက်ာက္တံခါး ၿမိဳ႕နယ္၊  မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္ႀကီးတံခြန္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕နယ္၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕နယ္၊ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္၊ ဧရာဝတီတိုင္း၊ ဘိုကေလးၿမိဳ႕နယ္တို႔တြင္ လယ္သမားမ်ားသည္ ၎တို႔၏ သိမ္းဆည္းျခင္းခံထားရေသာ လယ္ယာ ေျမမ်ား ျပန္လည္ ရရွိေရးအတြက္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္လွ်က္ရွိသည္။ ထို႔ျပင္ သိမ္းဆည္းျခင္းခံထားရေသာ လယ္ယာေျမမ်ားေပၚတြင္ ဝင္ေရာက္ ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းအတြက္ ေမလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး၊ ေက်ာက္တန္းၿမိဳ႕နယ္တရားရံုးမွ ေက်ာက္တန္းၿမိဳ႕နယ္မွ ေတာင္သူ ၃၃ ဦးကို ေငြဒဏ္ ၅၀၀ က်ပ္စီ ေပးေဆာင္ေစရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ထိုေတာင္သူမ်ားသည္ ေလးႏွစ္ၾကာ တရားရင္ဆိုင္ခဲ့ ရၿပီးေနာက္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္းျဖစ္သည္။ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ေက်ာက္ဆည္ခရိုင္၊ စဥ့္ကိုင္ၿမိဳ႕နယ္၊ စြန္ရဲအင္းစိုက္ကြင္းအတြင္း ဦးပိုင္ကုမၸဏီမွ သိမ္းဆည္းထားသည့္ လယ္ယာေျမမ်ားေပၚသို႔ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္ သည္ဟု စြပ္စြဲျခင္းခံခဲ့ရကာ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ တရားစဲြဆိုျခင္းခံထားရေသာ ေတာင္သူေလးဦးသည္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ တြင္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၄၄၇ ျဖင့္ စဲြခ်က္တင္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ေတာင္သူေလးဦးမွ စဲြခ်က္တင္ထားမႈကို ျပင္ဆင္ရန္ ေလွ်က္ထားခဲ့ေသာ္လည္း ေမလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ ေက်ာက္ဆည္ခရိုင္တရားရံုးမွ ပယ္ခ်ေၾကာင္း အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရန္

ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း

တိတ္ႏုိင္ အတြင္းေရးမွဴး +၆၆() ၈၁၂ ၈၇၈ ၇၅၁

ဘုိၾကည္ တဲြဘက္အတြင္းေရးမွဴး +၆၆() ၈၁၉ ၆၂၈ ၇၁၃

ေအာင္မ်ိဳးေက်ာ္ ရန္ကုန္ရုံးတာဝန္ခံ +၉၅(၀) ၄၂၈ ၁၁၇ ၃၄၈

ေမလအတြင္း သုံးသပ္ခ်က္အစီရင္ခံစာ ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္  May Burmese MiR

ေမလအတြင္းသတင္းစုစည္းမႈ ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ May Burmese Chronology

လက္က်န္ႏုိင္က်ဥ္းစာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 36 Remaining PP list Updated On May 31, 2018

အမႈရင္ဆုိင္ဆဲစာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 226 facing trial list updated on May 31, 2018 (Updated)

၆၆ (ဃ) စာရင္း ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 66 (D) total list(new) Updated