အေအေပီပီမှ အောက်တိုဘာလအတွက် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအခြေအနေပြ လစဉ်အစီရင်ခံစာ

cover chronologyလက်ရှိအခြေအနေ အကျဉ်းချုပ်

၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလကုန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အကျဉ်း ထောင်များအတွင်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား စုစုပေါင်း ၁၁၂ ဦး အကျဉ်းကျခံနေရပြီး နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၄၈၆ ဦး တို့သည် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် လက်ရှိအချိန်တွင် တရားရင်ဆိုင် နေရသည်။
တစ်လအတွင်း သုံးသပ်ချက်
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ စုစုပေါင်း ၁ဝ ဦး ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထို ၁ဝ ဦးထဲမှ ၈ ဦးသည် ထောင်ဒဏ် ချမှတ် ခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသူ ၃၁ ဦး ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ၈ ဦး ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ၉ ဦးမှာ ကျန်းမာရေးဆိုးဝါးလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

အမျိုးသားပညာရေး ဥပဒေကြမ်းအား ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြပွဲ၌ ပူးပေါင်း ပါဝင်၍ မတ်လတွင်းတွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီး တရားစွဲဆိုခံထားရသော ကျောင်းသားများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၆၁ ဦးသည် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းခံထားရဆဲဖြစ်ပြီး ယခုလတွင်လည်း  လက်ပံတန်းအမှုကိစ္စ အား ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။  လူမဆန်သော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ အကြမ်း ဖက်ဖြိုခွင်းသော ရဲအရာရှိများ၏လုပ်ရပ်များကို အသေးစိပ် ဖော်ပြထား သည့် အစီရင်ခံစာအား Fortify Rights အဖွဲ့နှင့် The Harvard Law School International Human Rights Clinic အဖွဲ့တို့မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သာယာဝတီထာင်တွင် ထိန်းသိမ်းခံ ထားရသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မှိုင်းဆန်း သည်   နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံးကို လွှတ်ပေးရေး ကျောင်းသားများ တောင်းဆိုထားမှုများကို  လိုက်လျောခြင်းမရှိသောကြောင့် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြလျက်ရှိသည်။ သူ၏ ဆန္ဒပြမှုအား မြန်မာနိုင်ငံတွင်းမှ အထူးဂရုပြုမိလာပြီး ကျောင်းသားနှစ်ဦးနှင့်ဝန်းရံသူ တစ်ဦးသည်လည်း ပူးပေါင်း ပါဝင် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြသည့်ပြင် တစ်ခြား သူများသည်လည်း ၎င်းတို့အား ထောက်ခံခြင်းအားဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲများ ကျင်းပပြီး လက်ပံတန်း အမှုကိစ္စနှင့် ကိုအောင်မှိုင်းဆန်း၏ အကျပ်အ တည်းများကို အာရုံစိုက် လာစေရန် တောင်းဆိုလျက်ရှိသည်။ မုံရွာခရိုင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂမှ ကျောင်းသား နှစ်ဦးသည် လက်ပံတန်း ဆန္ဒပြသူများ လွတ်မြောက်ရေး အတွက် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခဲ့ကြ သောကြောင့် ငြိမ်း၊စု၊စီဥပဒေပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည့် ကိုကျော်ကိုကိုသည် လက်ပံတန်းတွင် ကျောင်းသားစစ် ကြောင်းကို အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်ခြင်းအပေါ် ဆန့်ကျင်သော မတ်လ ဆန္ဒပြမှုတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ခြင်းအတွက် ဖမ်းဆီး ခံရခြင်းမှ ရှောင်တိမ်းနေခဲ့ရာ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ယခုလက်ရှိတွင် ထိန်းသိမ်းခံထားရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်သည် လက်ပံတန်း ဆန္ဒပြကျောင်းသားများနှင့် ဝန်းရံသူများကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများကို အကျဉ်းချထားခြင်းသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ရန် တားဆီးနေသည်ဟု အောက်တိုဘာလ ၂ရ ရက်နေ့တွင် အစီရင်ခံစာတစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ရ ရက်၊ MNHRC

တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေသော် လည်း ယခုလတွင် ဖမ်းဆီးမှုများ ဆက်လက်ရှိခဲ့သည်။ ပက်ထရစ်ကွမ်ဂျာလီ နှင့် မချောစန္ဒီထွန်းတို့သည် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်အား လှောင်ပြောင်ထားသော ဓာတ်ပုံများကို လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ဖြန့်ဝေခဲ့ခြင်း၊ ကိုလူဇော်စိုးဝင်းသည် အစိုးရအရာရှိဟောင်းများနှင့် အစိုးရအရာရှိ များကို Facebook ပေါ်၌ဆဲဆိုခြင်းစသည့် စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေပုဒ်မနှင့် အီလက်ထရောနစ် ဥပဒေပုဒ်မတို့ို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ ကဗျာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည့် မောင်ဆောင်းခသည် လည်း သမ္မတအား ပုတ်ခတ်သည့် ကဗျာ Facebook ပေါ်တွင် ရေးသားခြင်းကြောင့် ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် ပင်တရားစွဲဆိုခံထားရပြီး ဖမ်းဆီးခံရခြင်းမှ တိမ်းရှောင်လျက်ရှိသည်။

နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့၊ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် ရွေးကောက်ပွဲကိုယ် စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းသည် ယခုလတွင်း သတိပြု ဖွယ်အမှုကိစ္စတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ တသီးပုဂ္ဂလ ရွေးကောက်ပွဲ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဒေါ်မြတ်နုခိုင်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင်ပြုလုပ်သည့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲ၌ ပူးပေါင်း ပါဝင်သည် ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ထိုဆန္ဒပြ မှုပြီး၍ ဆယ်လကြာပြီးနောက် သူမ၏ မဲဆွယ် စည်းရုံးချိန် ကာလအတွင်းမှာ ဖမ်းဆီး၊  ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး အာမခံလျှောက် ထားမှု လည်းငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသည်။

အမှုအများအပြားသည် စီရင်ချက်ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး လာမည့် ရွေးကောက် ပွဲပြီးသည့်တိုင်အောင် ကြာရှည်သော ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားမှုများ ရှိနေခဲ့သည်။ မိချောင်းကန်သပိတ်စခန်းမှ ဆန္ဒပြခဲ့သူ ဆယ့်သုံးဦးသည် ၁၉၉ဝ ခုနှစ်တွင်စစ်တပ်မှ သိမ်းယူခဲ့သော ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘွားပိုင်မြေများ ပြန် လည် ရရှိရန်နှင့် လျော်ကြေးများရရှိရန် တောင်းဆိုဆန္ဒပြခြင်းအတွက် ထောင်ဒဏ် လေးလချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရေးလှုပ်ရှား သူ  ငါးဦးသည် ဒီရေတောအပင်များကို ဖျက်ဆီးသည်ဟူသော စွပ်စွဲ ချက်ဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ငါးလ ချမှတ်ခံခဲ့ရ သည့်ပြင် အမျိုးသာပညာရေး ဥပဒေမှုကြမ်းကို ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်သည့် စာများ ရေးသားခဲ့သည့် အတွက် ကိုနိုင်ရဲဝေ၊ ကိုအောင်ဆန်းဦး၊ ကိုဂျစ်တူး နှင့် ကိုဉာဏ်လင်း ထက် တို့သည် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံ ခဲ့ရပြီး သုံးလနှင့် ခြောက်လ အသီးသီးပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။

ထို့ပြင် ကျောင်းသားများ၊ လယ်သမားများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရေး ရာ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသူများ၊ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများသည် တရားမ ဝင်အသင်းအဖွဲ့ဆက်သွယ်မှုဥပဒေဖြင့် စွဲချက်တင်ခံရပြီး ထိန်းသိမ်း (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံထားရသော တိုင်းရင်း သားလူမျိုးစု များမှ တိုင်းရင်းသားအများအပြားအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေ သည်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။  အစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်ရှစ်ဖွဲ့တို့ သည် တနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စာချုပ်ကို အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း သဘောတူညီမှုတစ်ခုဖြစ်သည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ရှစ်ဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့စည်းများနှင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ
မတရားအသင်း ွဲဲ့ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရ၍ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံထား
ရသူများ လွှတ်ပေးရန် သဘောတူညီမှုသည် အကောင်အထည်ဖော် နိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ။
ဆက်သွယ်မေးမြန်းရန်
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း
တိတ်နိုင်       အတွင်းရေးမှူး           +၆၆(၀) ၈၁ ၂၈၇၈ ၇၅၁
ဘိုကြည် တွဲဘက် အတွင်းရေးမှူး    +၆၆(၀) ၈၁ ၉၆၂၈ ၇၁၃

October (Chronology) Bur  ဒေါင်းလော့ရယူရန်