၂၀၂၀ ခုႏွစ္ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြက္လစဥ္အစီရင္ခံစာႏွင့္ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္းထုတ္ျပန္ခ်က္

တစ္လအတြင္းသုံးသပ္ခ်က္

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၃၃ ဦး အမႈဖြင့္၊တရားစြဲဆိုျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ထို ၃၃ ဦးအနက္မွ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား ေလးဦးသည္ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇(၁)၊ ေက်ာင္းသား ၁၂ ဦးသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ဥပေဒ(ၿငိမ္း၊စု၊စီ) ပုဒ္မ ၁၉၊ အရပ္သား ၁၇ ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၄၃၊ ၁၄၅၊ ၁၅၂၊ ၅၀၅(ခ)၊ ၃၄ တို႔ျဖင့္ အသီးသီး အမႈဖြင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသူ ၃၄ ဦး ရွိသည့္အနက္မွ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား ႏွစ္ဦးသည္ မတရားအသင္း ဆက္သြယ္မႈဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇(၁)၊ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ေလးဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊  အရပ္သား ၁၇ ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၄၃၊ ၁၄၅၊ ၁၅၂၊ ၅၀၅(ခ)၊ ၃၄ တို႔ျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရကာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္တို႔မွ က်န္အရပ္သား ၁၁ ဦးသည္လည္း အသီးသီး ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၂၅ ဦး ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၂၅ ဦးအနက္မွ ၁၆ ဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ၂၀၊ ေဒါင္းတို႔မ်ိဳးဆက္သံခ်ပ္အဖြဲ႕ဝင္ သုံးဦးသည္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ) တို႔ျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရၿပီး သက္ဆိုင္ရာ တရား႐ုံးအသီးသီးမွ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ငါးဦးႏွင့္ အရပ္သား တစ္ဦးတို႔အေပၚ စြဲဆို ထားေသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ႐ုပ္သိမ္းေပးေၾကာင္း အမိန႔္ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၂၄ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ကိုေနမ်ိဳးဇင္ ႏွင့္  မေနဇာထြန္းတို႔သည္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ျခင္းမရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္

ျမန္မာျပည္တြင္း ဒီမိုကေရစီနည္းက်ေသာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ရရွိေရးအတြက္ အစဥ္တစိုက္ ထုတ္ေဖာ္ ေတာင္းဆိုလ်က္ရွိေသာ္လည္း ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း ျမန္မာျပည္တြင္းရွိ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ အေျခအေနသည္ ဆိုး႐ြားစြာ က်ဆင္းလ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႕ျမင္ရသည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္းတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို က်င့္သုံးခဲ့ျခင္းအတြက္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရေသာ ေက်ာင္းသား (၁၂) ဦး ရွိခဲ့ၿပီး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ေဒၚေနာ္အုန္းလွအပါအဝင္ စုစုေပါင္း (၁၉) ဦး သည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ၂၀ (သို႔) ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ) တို႔ျဖင့္ ေငြဒဏ္ ေပးေဆာင္ေစရန္ (သို႔) ေထာင္ဒဏ္က်ခံေစရန္ အသီးသီး ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ဆိုသည္မွာ စိစစ္၊ကန႔္သတ္ျခင္းကင္းေသာ အခြင့္အေရးတစ္ရပ္ ျဖစ္ၿပီး လူတိုင္းတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုႏိုင္သည့္ အခြင့္အေရးရွိရမည္ျဖစ္သည္။ စစ္အစိုးရမ်ားလက္ထက္တြင္ ထိုအခြင့္အေရးကို တင္းက်ပ္စြာ ပိတ္ပင္ထားၿပီး ထိုအခြင့္အေရးကို က်င့္သုံးသူမည္သူမဆို မလြဲမေသြ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။ သို႔ေသာ္လည္း လက္ရွိအစိုးရလက္ထက္ထိတိုင္ေအာင္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ကဲ့သို႔ေသာ ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒ အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို ဆက္လက္ ပိတ္ပင္ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားျခင္းသည္ ျမန္မာျပည္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို လြန္စြာ ေႏွာင့္ေႏွးေစသည္။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရေနျဖင့္ လူတိုင္း၏ အေျခခံက်ေသာ အခြင့္အေရးတစ္ရပ္ျဖစ္သည့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ရရွိေရးအတြက္ “စိစစ္ျဖတ္ေတာက္မႈ ႏွင့္ ဖိႏွိပ္မႈကင္းေသာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္” စံႏႈန္း တစ္ခုကို အေကာင္အထည္ေဖာ္၍ ေဆာင္႐ြက္ ေပးပါရန္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP) မွ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ “လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္မရွိသေ႐ြ႕ ဒီမိုကေရစီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္သည္လည္း အလွမ္းေဝး ေနဦးမည္ ျဖစ္သည္”။

တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိေသာ ပဋိပကၡမ်ား၏ အက်ိဳးဆက္မ်ား

၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာျပည္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ မၾကာမီတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ျပည္တြင္းပဋိပကၡမ်ား၏ အက်ိဳးဆက္သည္ ျပည္တြင္းစစ္မ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္း ရွစ္ဖြဲ႕ႏွင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၃ ရက္ေန႔တြင္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္း ႏွစ္ဖြဲ႕တို႔မွ တစ္ႏိုင္ငံလုံး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (NCA)ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုတိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ပဋိပကၡမ်ား ခ်ဳပ္ၿငိမ္းသြားခဲ့ေသာ္လည္း NCA ကို လက္မွတ္ေရးထိုးရျခင္း မရွိေသးေသာ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ တပ္မေတာ္တို႔ၾကား လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမ်ား ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားဆဲပင္ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ရခိုင္ေဒသ၌ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္ တပ္ေတာ္(AA)တို႔ၾကား တိုက္ပြဲမ်ား အျပင္းအထန္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား သည္ ထိုလက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမ်ား၏ ႐ိုက္ခတ္မႈဒဏ္ကို ဆိုး႐ြားစြာ ရင္ဆိုင္ခံစားေနၾကရသည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ျဖစ္ရပ္မ်ားမွလည္း ထင္ရွားစြာ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။ 

အာဏာပိုင္မ်ားမွ က်ဴးလြန္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား

ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ား
ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕၊ ၿမိဳ႕သစ္ရပ္ကြက္မွ ေမာင္အာႏိုးသည္ ဆိုင္ကယ္ဆီျဖည့္ရန္ သြားေရာက္ စဥ္ တပ္မေတာ္သားမ်ား၏ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ၎၏ လက္ကို ႀကိဳးျဖင့္ ေနာက္ျပန္တုတ္ေႏွာင္၍ ႐ိုက္ႏွက္ျခင္းခံခဲ့ရေသာေၾကာင့္ ေက်ာက္ေတာ္ေဆး႐ုံသို႔ အေရးေပၚ သြားေရာက္ျပသခဲ့ရသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္၊ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္၊ ဖားၿပိဳေက်း႐ြာမွ အရပ္သား ကိုေဌးလႈိင္သည္ တပ္မေတာ္ စစ္ေၾကာင္း တစ္ခု၏ ဖမ္းဆီး စစ္ေဆးကာ ႐ိုက္ႏွက္ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည့္အတြက္ ဒဏ္ရာျပင္းထန္စြာ ရရွိခဲ့သည္။ ၎သည္ မင္းျပား ေဆး႐ုံမွ တစ္ဆင့္ စစ္ေတြေဆး႐ုံသို႔ တက္ေရာက္ကာ ေဆးကုသမႈ ခံယူခဲ့ရသည္။
ဖမ္းဆီးခံရျခင္းမ်ား
ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း၊ လြိဳင္လင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ပင္လုံၿမိဳ႕၊ ေနာင္လိုင္ ေက်း႐ြာအုပ္စု၊ ဖတ္ဖိတ္႐ြာမွ လုံးစိႏၲာသည္ ရွမ္းစစ္သားဟုစြပ္စြဲျခင္းခံခဲ့ရကာ တပ္မေတာ္စစ္ေၾကာင္းတစ္ခု၏ ႏွစ္ရက္ၾကာ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံခဲ့ ရသည္။
ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္မွ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕သို႔ ထြက္ခြာလာသည့္ စက္ေလွတစ္စီးေပၚမွ ရခိုင္လူငယ္ညီလာခံအဖြဲ႕(AYC)မွ ကိုေက်ာ္လွႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္မွ ၁၀တန္း ေက်ာင္းသား တစ္ဦး၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္မွ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္သို႔ ေျပးဆြဲေနသည့္ စက္ေလွ တစ္စီးေပၚမွ အရပ္သား ေျခာက္ဦးတို႔သည္ တပ္မေတာ္စစ္ေၾကာင္းမ်ား၏ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံထားရ သည္။

တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားမွ က်ဴးလြန္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား

ဖမ္းဆီးခံရျခင္းမ်ား
ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီမွ ဘ႑ာေရးမႉး ဦးေဇယ်ာမင္း ကို ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၈ ရက္ေန႔တြင္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (AA) မွ ဖမ္းဆီးခဲ့သည္ဟု NLD ပါတီ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေဒါက္တာမ်ိဳးၫြန႔္မွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ AA သတင္းႏွင့္ ျပန္ၾကားေရး တာဝန္ခံ ဦးခိုင္သုခမွ ၎တို႔ ဖမ္းဆီးထားျခင္းမရွိေၾကာင္း ျငင္းဆိုခဲ့သည္။
ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ နမ့္ခမ္းၿမိဳ႕နယ္မွ အသက္ ၇၀ ေက်ာ္ အမ်ိဳးသား ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ ခိုလုံလီေရွာ တိုင္းရင္းသား ငါးဦးသည္ ပေလာင္ျပည္နယ္ လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး/တအာင္း လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (PSLF/TNLA) ၏ ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္သြားျခင္းကို ခံထားရသည္။

က်ည္ထိမွန္၍ ေသဆုံး/ဒဏ္ရာရရွိမႈမ်ား

ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ရေသ့ေတာင္၊ ဘူးသီးေတာင္၊ ေျမာက္ဦးႏွင့္ မင္းျပား ၿမိဳ႕နယ္မ်ား ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္တို႔တြင္ ပစ္ခတ္မႈမ်ားေၾကာင့္ အရပ္သား ေလးဦး က်ည္ထိမွန္ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ကေလးငယ္ ႏွစ္ဦး အပါအဝင္ အရပ္သား ၃၀ ဦး ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရ ရရွိခဲ့သည္။ ၎ျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္၊ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕နယ္တြင္ အရပ္သား တစ္ဦး က်ည္ထိမွန္ေသဆုံးခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ လက္နက္ႀကီးက်ည္ႏွင့္ ဗုံးဆန္က်ေရာက္ေပါက္ကြဲခဲ့ျခင္း ေၾကာင့္ ရေသ့ေတာင္၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ဘူးသီးေတာင္၊ မင္းျပား ႏွင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ ကေလးငယ္ ေလးဦး အပါအဝင္ ရွစ္ဦး ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ကေလးငယ္ ၂၈ ဦးအပါအဝင္ ၄၃ ဦး ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။ (ကေလးငယ္ ၂၈ ဦးတြင္ ေက်ာင္းသား/ေက်ာင္းသူအမ်ားစုပါဝင္သည္) ထို႔ျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရေသ့ေတာင္ႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္မ်ား၊ ရွမ္းျပည္နယ္၊ မိုင္းေငါ့ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဝိုင္းေမာ္ၿမိဳ႕နယ္ တို႔တြင္ အရပ္သား ေလးဦးသည္ ေျမျမႇပ္မိုင္းနင္းမိ၍ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အရပ္သား ႏွစ္ဦးသည္ ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။  

အထက္ပါ ျဖစ္ရပ္မ်ားသည္ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမ်ားအတြင္း ႏွစ္ဖက္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ က်ဴးလြန္ခဲ့ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း မ်က္ေမွာက္အခ်ိန္ကာလထိတိုင္ေအာင္ က်ဴးလြန္သူမ်ား ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ရေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ခံစား ခဲ့ၾကရသူမ်ားအတြက္ အမွန္တရားေဖာ္ေဆာင္ေရးမွာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ျခင္းမရွိေသာ အေျခအေနသို႔ သက္ေရာက္ေနသည္။ သို႔ျဖစ္၍ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးအတြက္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးဆိုင္ရာတရားမွ်တမႈကို ေဖာ္ေဆာင္ရန္ လိုအပ္ လ်က္ရွိသည္။ ထိုသို႔ ေဖာ္ေဆာင္ရာတြင္ အတိတ္ကာလ၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳ၍ အမွန္တရားကို ေဖာ္ထုတ္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထိုအမွန္တရားမရွိလွ်င္ တရားမွ်တမႈလည္း ရွိႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။  ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၀ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္ေသာ ကမာၻ႔လူမႈတရားမွ်တေရးေန႔ (World Day of Social Justice) ၌လည္း လူမႈတရားမွ်တမႈသည္ ႏိုင္ငံတြင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံမ်ားၾကားတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးအတြက္ အေျခခံနိယာမ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈ သို႔မဟုတ္ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား ႏွင့္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္း အလုပ္သမားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ျမႇင့္တင္သ ေသာအခါတြင္ လူမႈေရးတရားမွ်တမႈဆိုင္ရာ နိယာမမ်ားကို လိုက္နာ ရမည္ျဖစ္သည္။ က်ား၊ မ၊ အသက္အ႐ြယ္၊ လူမ်ိဳး၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု၊ ဘာသာ၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ မသန္စြမ္းမႈ မ်ားေၾကာင့္ ထိုသူမ်ား ရင္ဆိုင္ေနၾကရေသာ အတားအဆီးမ်ားကို ဖယ္ရွားရာတြင္ လူမႈတရားမွ်တမႈရရွိရန္ ဦးဆုံး လုပ္ေဆာင္ရမည္ ျဖစ္သည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရအေနျဖင့္ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းႏိုင္ျခင္းမရွိေသးေသာ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမ်ား၏ အက်ိဳးဆက္ကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရေသာ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ားကို ကာကြယ္မႈ ျပဳေပးပါရန္ႏွင့္ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရသူမ်ားအားလုံးအတြက္ ျပန္လည္ အစားထိုး ကုစားျခင္းဆိုင္ရာဥပေဒကို ျပ႒ာန္း ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ တစ္ႏိုင္ငံလုံး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (NCA)ကို လက္မွတ္ေရးထိုးရျခင္းမရွိေသးေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္အျမန္ဆုံး ေတြ႕ဆုံ ညႇိႏႈိင္း၍ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ေဖာ္ေဆာင္မႈ ျပဳေပးပါရန္လည္း တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ တိုးတက္မႈအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး အသင္း(AAPP)အပါအဝင္ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ(Equality Myanmar)၊ လူ႔အခြင့္အေရးကာကြယ္ျမႇင့္တင္သူမ်ားအဖြဲ႕(HRDP)၊ The Seagull တို႔ႏွင့္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ႏိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရး ေကာ္မတီ၊ ျပည္သူ႔ေရးရာ စီမံခန႔္ခြဲမႈေကာ္မတီ၊ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ မူလအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္  ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ မူလ အခြင့္အေရး၊ ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီ တို႔သည္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား၊ ညႇဥ္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈမ်ား ကာကြယ္ တားဆီးႏိုင္ရန္ႏွင့္ ျပည္သူမ်ားလုံၿခဳံမႈအျပည့္အဝရရွိေစရန္တို႔အတြက္ အေရးႀကီးေသာ စာခ်ဳပ္ႏွစ္ခု ျဖစ္သည့္ ညႇဥ္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈကို ဆန႔္က်င္ေရး ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္(UNCAT) ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္(ICCPR) တို႔ကို ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရမွ အတည္ျပဳလက္မွတ္ေရးထိုးႏိုင္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး အသင္း(AAPP)မွ အစိုးရအား ထိုစာခ်ဳပ္မ်ားကို အျမန္ဆုံး လက္မွတ္ ေရးထိုး အတည္ျပဳေပးပါရန္ ထပ္မံ၍ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

လယ္ယာေျမေရးရာကိစၥရပ္မ်ား

သိမ္းဆည္းလယ္ယာေျမႏွင့္ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ေျဖရွင္းႏိုင္ျခင္းမရွိေသးေသာ ကိစၥရပ္ တစ္ခုအျဖစ္ ဆက္လက္ရွိေနဆဲျဖစ္သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္းတြင္ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး၊ ႐ြာသစ္ႀကီးစံျပေက်း႐ြာ၌ စစ္မႈဝန္ႀကီးဌာနမွ သိမ္းဆည္းခဲ့ေသာ ေျမမ်ားအနက္ ေျမဧရိယာ ၁၃၃ ဒႆမ ၁၂ ဧက ကို မူလေတာင္သူမ်ားထံ ျပန္လည္ ေပးအပ္ခဲ့မႈ တစ္ခုသာရွိခဲ့ၿပီး က်န္လယ္ယာေျမအေရးကိစၥမ်ားမွာ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားဆဲျဖစ္သည္။ 

ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ျဖဴးၿမိဳ႕တြင္ သိမ္းဆည္းေျမမ်ား ျပန္လည္ရရွိေရးအတြက္ ေတာင္သူ ၂၅ ဦးခန႔္မွ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ ခဲ့ၾကျခင္း
ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ လားရႈိးၿမိဳ႕နယ္၊ နမ့္ေပါင္ေက်း႐ြာတြင္ မန္ပန္ဌာေန ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႕မွ ႐ြာသား ၁၀၀ ေက်ာ္ လုပ္ကိုင္စားေသာက္လ်က္ရွိသည့္ ေျမယာ ၃၇၀ ဧက ကို သိမ္းဆည္းခဲ့ၿပီး ထိုေျမယာမ်ားေပၚတြင္ လာေရာက္ ထြန္ယက္ စိုက္ပ်ိဳးထားျခင္း

အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ လယ္ယာေျမေရးရာ ကိစၥရပ္မ်ားေၾကာင့္ လယ္ယာေျမဆုံးရႈံးျခင္း၏ အက်ိဳးဆက္ကို ရင္ဆိုင္ ေနၾကရၿပီး  မ်ားစြာ ထိခိုက္နစ္နာေနၾကရေသာ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို အစိုးရမွ  ကာကြယ္ ျမႇင့္တင္မႈ ျပဳေပးပါရန္ ႏွင့္ လယ္ယာေျမက႑ကို ျမႇင့္တင္မႈ ျပဳေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ ၎ျပင္ အစိုးရမွ ေတာင္သူလယ္သမား အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေရးႏွင့္ အက်ိဳးစီးပြား ျမႇင့္တင္ေရးဥပေဒ ႏွင့္ ၎လက္မွတ္ေရးထိုး အတည္ျပဳထားသည့္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အခြင့္အေရးမ်ား ဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICESCR) အတိုင္း ေလးစားလိုက္နာရန္လည္း တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

တစ်လအတွင်းသုံးသပ်ချက်

ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း စုစုပေါင်း ၃၃ ဦး အမှုဖွင့်၊တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ထို ၃၃ ဦးအနက်မှ ကချင်တိုင်းရင်းသား လေးဦးသည် မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇()၊ ကျောင်းသား ၁၂ ဦးသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ စီတန်းလှည့်လည်ခွင့်ဥပဒေ(ငြိမ်း၊စု၊စီ) ပုဒ်မ ၁၉၊ အရပ်သား ၁၇ ဦးသည် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၄၃၊ ၁၄၅၊ ၁၅၂၊ ၅၀၅()၊ ၃၄ တို့ဖြင့် အသီးသီး အမှုဖွင့် တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသူ ၃၄ ဦး ရှိသည့်အနက်မှ ကချင်တိုင်းရင်းသား နှစ်ဦးသည် မတရားအသင်း ဆက်သွယ်မှုဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇()၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးသည် ငြိမ်း၊စု၊စီ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉၊  အရပ်သား ၁၇ ဦးသည် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၄၃၊ ၁၄၅၊ ၁၅၂၊ ၅၀၅()၊ ၃၄ တို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရကာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့မှ ကျန်အရပ်သား ၁၁ ဦးသည်လည်း အသီးသီး ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း စုစုပေါင်း ၂၅ ဦး ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို ၂၅ ဦးအနက်မှ ၁၆ ဦးသည် ငြိမ်း၊စု၊စီ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉၊ ၂၀၊ ဒေါင်းတို့မျိုးဆက်သံချပ်အဖွဲ့ဝင် သုံးဦးသည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆() တို့ဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံးအသီးသီးမှ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ငါးဦးနှင့် အရပ်သား တစ်ဦးတို့အပေါ် စွဲဆို ထားသော စွဲချက်များကို ရုပ်သိမ်းပေးကြောင်း အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း စုစုပေါင်း ၂၄ ဦး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား နှစ်ဦးဖြစ်သော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ကိုနေမျိုးဇင် နှင့်  မနေဇာထွန်းတို့သည် ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်

မြန်မာပြည်တွင်း ဒီမိုကရေစီနည်းကျသော လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရရှိရေးအတွက် အစဉ်တစိုက် ထုတ်ဖော် တောင်းဆိုလျက်ရှိသော်လည်း ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း မြန်မာပြည်တွင်းရှိ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် အခြေအနေသည် ဆိုးရွားစွာ ကျဆင်းလျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းတွင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းအတွက် ငြိမ်း၊စု၊စီဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် အမှုဖွင့် တရားစွဲဆိုခြင်းခံခဲ့ရသော ကျောင်းသား (၁၂) ဦး ရှိခဲ့ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဒေါ်နော်အုန်းလှအပါအဝင် စုစုပေါင်း (၁၉) ဦး သည် ငြိမ်း၊စု၊စီဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉၊ ၂၀ (သို့) ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) တို့ဖြင့် ငွေဒဏ် ပေးဆောင်စေရန် (သို့) ထောင်ဒဏ်ကျခံစေရန် အသီးသီး ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ဆိုသည်မှာ စိစစ်၊ကန့်သတ်ခြင်းကင်းသော အခွင့်အရေးတစ်ရပ် ဖြစ်ပြီး လူတိုင်းတွင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်သည့် အခွင့်အရေးရှိရမည်ဖြစ်သည်။ စစ်အစိုးရများလက်ထက်တွင် ထိုအခွင့်အရေးကို တင်းကျပ်စွာ ပိတ်ပင်ထားပြီး ထိုအခွင့်အရေးကို ကျင့်သုံးသူမည်သူမဆို မလွဲမသွေ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိအစိုးရလက်ထက်ထိတိုင်အောင် ငြိမ်း၊စု၊စီ ဥပဒေ ကဲ့သို့သော ဖိနှိပ်ထားသော ဥပဒေ အမျိုးမျိုးဖြင့် နိုင်ငံသားများကို ဆက်လက် ပိတ်ပင် ချုပ်ကိုင်ထားခြင်းသည် မြန်မာပြည် အသွင်ကူးပြောင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို လွန်စွာ နှောင့်နှေးစေသည်။ သို့ဖြစ်၍ အစိုးရနေဖြင့် လူတိုင်း၏ အခြေခံကျသော အခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရရှိရေးအတွက် “စိစစ်ဖြတ်တောက်မှု နှင့် ဖိနှိပ်မှုကင်းသော လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်” စံနှုန်း တစ်ခုကို အကောင်အထည်ဖော်၍ ဆောင်ရွက် ပေးပါရန် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) မှ တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ “လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်မရှိသရွေ့ ဒီမိုကရေစီမျှော်မှန်းချက်သည်လည်း အလှမ်းဝေး နေဦးမည် ဖြစ်သည်”။

တိုင်းရင်းသားဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားလျှက်ရှိသော ပဋိပက္ခများ၏ အကျိုးဆက်များ

၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် မကြာမီတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ၏ အကျိုးဆက်သည် ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ရှစ်ဖွဲ့နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း နှစ်ဖွဲ့တို့မှ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူ စာချုပ် (NCA)ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုတိုင်းရင်းသားဒေသများတွင် ပဋိပက္ခများ ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့သော်လည်း NCA ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရခြင်း မရှိသေးသော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တပ်မတော်တို့ကြား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားဆဲပင်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ဒေသ၌ တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့် တပ်တော်(AA)တို့ကြား တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားလျက်ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ သည် ထိုလက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ၏ ရိုက်ခတ်မှုဒဏ်ကို ဆိုးရွားစွာ ရင်ဆိုင်ခံစားနေကြရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များမှလည်း ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ 

အာဏာပိုင်များမှ ကျူးလွန်သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ

  • ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ
  1. ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့၊ မြို့သစ်ရပ်ကွက်မှ မောင်အာနိုးသည် ဆိုင်ကယ်ဆီဖြည့်ရန် သွားရောက် စဉ် တပ်မတော်သားများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ လက်ကို ကြိုးဖြင့် နောက်ပြန်တုတ်နှောင်၍ ရိုက်နှက်ခြင်းခံခဲ့ရသောကြောင့် ကျောက်တော်ဆေးရုံသို့ အရေးပေါ် သွားရောက်ပြသခဲ့ရသည်။
  2. ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်၊ ဖားပြိုကျေးရွာမှ အရပ်သား ကိုဌေးလှိုင်သည် တပ်မတော် စစ်ကြောင်း တစ်ခု၏ ဖမ်းဆီး စစ်ဆေးကာ ရိုက်နှက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည့်အတွက် ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မင်းပြား ဆေးရုံမှ တစ်ဆင့် စစ်တွေဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ကာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။
  • ဖမ်းဆီးခံရခြင်းများ
  1. ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပင်လုံမြို့၊ နောင်လိုင် ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဖတ်ဖိတ်ရွာမှ လုံးစိန္တာသည် ရှမ်းစစ်သားဟုစွပ်စွဲခြင်းခံခဲ့ရကာ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းတစ်ခု၏ နှစ်ရက်ကြာ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ ရသည်။
  2. ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်မှ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့သို့ ထွက်ခွာလာသည့် စက်လှေတစ်စီးပေါ်မှ ရခိုင်လူငယ်ညီလာခံအဖွဲ့(AYC)မှ ကိုကျော်လှနှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်မှ ၁၀တန်း ကျောင်းသား တစ်ဦး၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်မှ ပလက်ဝမြို့နယ်သို့ ပြေးဆွဲနေသည့် စက်လှေ တစ်စီးပေါ်မှ အရပ်သား ခြောက်ဦးတို့သည် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံထားရ သည်။

တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များမှ ကျူးလွန်သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ

  • ဖမ်းဆီးခံရခြင်းများ
  1. ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲမြို့နယ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီမှ ဘဏ္ဍာရေးမှူး ဦးဇေယျာမင်း ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်ဟု NLD ပါတီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာမျိုးညွန့်မှ ပြောကြားခဲ့သည်။ AA သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေး တာဝန်ခံ ဦးခိုင်သုခမှ ၎င်းတို့ ဖမ်းဆီးထားခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
  2. ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်မှ အသက် ၇၀ ကျော် အမျိုးသား နှစ်ဦးအပါအဝင် ခိုလုံလီရှော တိုင်းရင်းသား ငါးဦးသည် ပလောင်ပြည်နယ် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး/တအာင်း လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (PSLF/TNLA) ၏ ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းကို ခံထားရသည်။

ကျည်ထိမှန်၍ သေဆုံး/ဒဏ်ရာရရှိမှုများ

  • ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မြောက်ဦးနှင့် မင်းပြား မြို့နယ်များ နှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တို့တွင် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား လေးဦး ကျည်ထိမှန်သေဆုံးခဲ့ပြီး ကလေးငယ် နှစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၃၀ ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းပြင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်တွင် အရပ်သား တစ်ဦး ကျည်ထိမှန်သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လက်နက်ကြီးကျည်နှင့် ဗုံးဆန်ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်း ကြောင့် ရသေ့တောင်၊ ကျောက်တော်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မင်းပြား နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များမှ ကလေးငယ် လေးဦး အပါအဝင် ရှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ကလေးငယ် ၂၈ ဦးအပါအဝင် ၄၃ ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ (ကလေးငယ် ၂၈ ဦးတွင် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူအများစုပါဝင်သည်) ထို့ပြင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရသေ့တောင်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်များ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုင်းငေါ့မြို့နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် တို့တွင် အရပ်သား လေးဦးသည် မြေမြှပ်မိုင်းနင်းမိ၍ သေဆုံးခဲ့ပြီး အရပ်သား နှစ်ဦးသည် ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။  

အထက်ပါ ဖြစ်ရပ်များသည် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများအတွင်း နှစ်ဖက်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများမှ ကျူးလွန်ခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မျက်မှောက်အချိန်ကာလထိတိုင်အောင် ကျူးလွန်သူများ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခံစား ခဲ့ကြရသူများအတွက် အမှန်တရားဖော်ဆောင်ရေးမှာလည်း ဖြစ်နိုင်ခြင်းမရှိသော အခြေအနေသို့ သက်ရောက်နေသည်။ သို့ဖြစ်၍ အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးအတွက် အသွင်ကူးပြောင်းရေးဆိုင်ရာတရားမျှတမှုကို ဖော်ဆောင်ရန် လိုအပ် လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ဖော်ဆောင်ရာတွင် အတိတ်ကာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို အသိအမှတ်ပြု၍ အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအမှန်တရားမရှိလျှင် တရားမျှတမှုလည်း ရှိနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။  ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော ကမ္ဘာ့လူမှုတရားမျှတရေးနေ့ (World Day of Social Justice) ၌လည်း လူမှုတရားမျှတမှုသည် နိုင်ငံတွင်းနှင့် နိုင်ငံများကြားတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးအတွက် အခြေခံနိယာမ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျားမတန်းတူညီမျှမှု သို့မဟုတ် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ နှင့် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများ၏ အခွင့်အရေးများကို မြှင့်တင်သ သောအခါတွင် လူမှုရေးတရားမျှတမှုဆိုင်ရာ နိယာမများကို လိုက်နာ ရမည်ဖြစ်သည်။ ကျား၊ မ၊ အသက်အရွယ်၊ လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု၊ ဘာသာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မသန်စွမ်းမှု များကြောင့် ထိုသူများ ရင်ဆိုင်နေကြရသော အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားရာတွင် လူမှုတရားမျှတမှုရရှိရန် ဦးဆုံး လုပ်ဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သို့ဖြစ်၍ အစိုးရအနေဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းနိုင်ခြင်းမရှိသေးသော လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ၏ အကျိုးဆက်ကို ရင်ဆိုင်နေကြရသော ဌာနေတိုင်းရင်းသားများကို ကာကွယ်မှု ပြုပေးပါရန်နှင့် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသူများအားလုံးအတွက် ပြန်လည် အစားထိုး ကုစားခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း ပေးပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ ထို့ပြင် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူ စာချုပ် (NCA)ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရခြင်းမရှိသေးသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်အမြန်ဆုံး တွေ့ဆုံ ညှိနှိုင်း၍ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖော်ဆောင်မှု ပြုပေးပါရန်လည်း တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ 

ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း အပြုသဘောဆောင်သော တိုးတက်မှုအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း(AAPP)အပါအဝင် ညီမျှခြင်းမြန်မာ(Equality Myanmar)၊ လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်မြှင့်တင်သူများအဖွဲ့(HRDP)၊ The Seagull တို့နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီ၊ နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်  နိုင်ငံသားများ၏ မူလ အခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ တို့သည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်မှုများ ကာကွယ် တားဆီးနိုင်ရန်နှင့် ပြည်သူများလုံခြုံမှုအပြည့်အဝရရှိစေရန်တို့အတွက် အရေးကြီးသော စာချုပ်နှစ်ခု ဖြစ်သည့် ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်မှုကို ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာ သဘောတူစာချုပ်(UNCAT) နှင့် နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်(ICCPR) တို့ကို နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ အတည်ပြုလက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း(AAPP)မှ အစိုးရအား ထိုစာချုပ်များကို အမြန်ဆုံး လက်မှတ် ရေးထိုး အတည်ပြုပေးပါရန် ထပ်မံ၍ တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ 

လယ်ယာမြေရေးရာကိစ္စရပ်များ

သိမ်းဆည်းလယ်ယာမြေနှင့် လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းမရှိသေးသော ကိစ္စရပ် တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွာသစ်ကြီးစံပြကျေးရွာ၌ စစ်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ သိမ်းဆည်းခဲ့သော မြေများအနက် မြေဧရိယာ ၁၃၃ ဒဿမ ၁၂ ဧက ကို မူလတောင်သူများထံ ပြန်လည် ပေးအပ်ခဲ့မှု တစ်ခုသာရှိခဲ့ပြီး ကျန်လယ်ယာမြေအရေးကိစ္စများမှာ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားဆဲဖြစ်သည်။ 

  • ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖြူးမြို့တွင် သိမ်းဆည်းမြေများ ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် တောင်သူ ၂၅ ဦးခန့်မှ ဆန္ဒထုတ်ဖော် ခဲ့ကြခြင်း
  • ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နမ့်ပေါင်ကျေးရွာတွင် မန်ပန်ဌာနေ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့မှ ရွာသား ၁၀၀ ကျော် လုပ်ကိုင်စားသောက်လျက်ရှိသည့် မြေယာ ၃၇၀ ဧက ကို သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီး ထိုမြေယာများပေါ်တွင် လာရောက် ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးထားခြင်း

အမျိုးမျိုးသော လယ်ယာမြေရေးရာ ကိစ္စရပ်များကြောင့် လယ်ယာမြေဆုံးရှုံးခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို ရင်ဆိုင် နေကြရပြီး  များစွာ ထိခိုက်နစ်နာနေကြရသော တောင်သူလယ်သမားများ၏ အကျိုးစီးပွားကို အစိုးရမှ  ကာကွယ် မြှင့်တင်မှု ပြုပေးပါရန် နှင့် လယ်ယာမြေကဏ္ဍကို မြှင့်တင်မှု ပြုပေးပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ ၎င်းပြင် အစိုးရမှ တောင်သူလယ်သမား အခွင့်အရေး ကာကွယ်ရေးနှင့် အကျိုးစီးပွား မြှင့်တင်ရေးဥပဒေ နှင့် ၎င်းလက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုထားသည့် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အခွင့်အရေးများ ဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူ စာချုပ် (ICESCR) အတိုင်း လေးစားလိုက်နာရန်လည်း တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။

လစဉ်အစီရင်ခံစာဒေါင်းလော့ရယူရန် February Burmese Chronology (1)

လက်ကျန်နိုင်ကျဉ်းစာရင်းဒေါင်းလော့ရယူရန် 74 Remaining PP final list (Updated On 29 February 2020)

အမှုရင်ဆိုင်စာရင်းဒေါင်းလော့ရယူရန် 568 Facing Trial final List (Updated On 29 February 2020)

၆၆(ဃ) စာရင်းဒေါင်းလော့ရယူရန် 66 (D) total list(new) Updated

For more information:

Assistance Association for Political Prisoners (AAPP)
Tate Naing (Secretary)         +95(0) 9428 023 828

U Bo Kyi (Joint-Secrtary)     +95(0) 942 5308840

Aung Myo Kyaw (Office In-Charge)     +95(0) 942811 7348