ေအေအပီပီ၏ ဇန္နဝါရီလအတြက္ လစဥ္အစီရင္ခံစာႏွင့္ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္းထုတ္ျပန္ခ်က္

တစ္လအတြင္းသုံးသပ္ခ်က္

ဇန္နဝါရီလအတြင္း ေဒါင္းတို႔မ်ိဳးဆက္သံခ်ပ္အဖြဲ႕ဝင္ ခုႏွစ္ဦးသည္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)၊ ကခ်င္ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ တစ္ဦးသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ (ၿငိမ္း၊စု၊စီ) ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ စြဲခ်က္တင္ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ 

ဇန္နဝါရီလအတြင္း ရွမ္းျပည္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ (RCSS) မွ အဖြဲ႕ဝင္ ႏွစ္ဦး ဖမ္းဆီးျခင္း ခံခဲ့ရသည္။

ဇန္နဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၃၇ ဦး ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၃၇ ဦးအနက္မွ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ေလးဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ၂၀၊ လယ္သမားတစ္ဦးသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀၊ စာေရးဆရာတစ္ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးဥပေဒ ပုဒ္မ ၅၀၀ တို႔ျဖင့္ ေငြဒဏ္ႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္မ်ား အသီးသီးက်ခံေစရန္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ ရခိုင္ ျပည္နယ္တို႔မွ ေဒသခံ ၃၁ ဦးကို စြဲဆိုထားေသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ႐ုပ္သိမ္းရန္ အမိန႔္ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ 

ဇန္နဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၃၅ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ေလးဦးျဖစ္ေသာ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးမင္းထင္ကိုကိုႀကီး၊ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ကိုေနမ်ိဳးဇင္၊ မေနဇာထြန္းႏွင့္ ေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္းတို႔သည္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ျခင္းမရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ထို႔ျပင္ ဇန္နဝါရီလအတြင္းတြင္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)မွ အရပ္သား ၁၉ ဦးကို လႊတ္ေပးခဲ့ၿပီး အရပ္သား ၁၃၁ ဦးကို ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားခဲ့သည္။ 

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္

၂၀၂၀ ခုႏွစ္တြင္ လက္ရွိအစိုးရအာဏာလႊဲေျပာင္းရယူခဲ့သည္မွာ ငါးႏွစ္နီးပါးရွိခဲ့ၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေျခအေနသည္ ေျပာင္းလဲ တိုးတက္လာျခင္းမရွိဘဲ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားကိုသာ ဆက္လက္ ရင္ဆိုင္ေနၾကရဆဲ ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ဖိႏွိပ္ကန႔္သတ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္စြက္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးျခင္းသည္ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ားကို စိန္ေခၚမႈ ျဖစ္ေစသည္။ ဇန္နဝါရီလတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို က်င့္သုံးခဲ့ျခင္းအတြက္ ေဒါင္းတို႔မ်ိဳးဆက္ သံခ်ပ္အဖြဲ႕ဝင္ ခုနစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကိုေဇယ်ာလြင္၊ ကိုပိုင္ၿဖိဳးမင္း (ခ) ဒီေရ၊ ကိုပိုင္ရဲသူ၊ ကိုေဇာ္လင္းထြဋ္ (ခ) ဖိုးသား၊ ကိုၿငိမ္းခ်မ္းစိုး၊ မေကခိုင္ထြန္းႏွင့္ မဆုရတနာျမင့္တို႔သည္ စြဲခ်က္တင္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။  ထို႔ျပင္ ဗမာႏိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသား သမဂၢမ်ားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ဗကသ) ဒုဥကၠ႒ ကိုေဝယံၿဖိဳးမိုး၊ ဗကသ အလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႕ဝင္ေဟာင္း ကိုရဲရင့္ေက်ာ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံစက္မႈလက္မႈႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း ေပါင္းစုံ အလုပ္သမားသမဂၢမ်ား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္(MICS) လက္ေထာက္အတြင္းေရးမႉး (၂) ဦးတင့္ရွိန္စိုး၊ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕နယ္မွ  ကခ်င္လူမ်ိဳး စာေပႏွင့္ ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႕ ဆက္ဆံေရး တာဝန္ခံ ဇုပ္ေဒါ့ေစာမ္ေနာ္ ႏွင့္ တနသၤာရီ တိုင္းေဒသႀကီး၊ ၿမိတ္ၿမိဳ႕နယ္မွ စာေရးဆရာ မာန္ (ေတာင္လုံးျပန္) တို႔သည္ ျပစ္ဒဏ္ အသီးသီး ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ 

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္သည္ အေျခခံက်ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းတစ္ခုျဖစ္ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ထိုအခြင့္အေရးသည္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ားေအာက္တြင္ က်ေရာက္ေနၿပီး စနစ္က်စြာျဖင့္ ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းခံထားရသည္။ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ားဆက္လက္ရွိေနျခင္းမွလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အပါအဝင္ အေျခခံ အခြင့္အေရးမ်ား ဆုံးရႈံးေနၾကရဆဲျဖစ္သည္ကို ထုတ္ေဖာ္ျပသေနေသာ သေကၤတတစ္ရပ္ပင္ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေရး                အက်ဥ္းသားမ်ားရွိေနသေ႐ြ႕ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ရရွိႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရအေနျဖင့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ကို ကန႔္သတ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္စြက္ျခင္း၊ ထိုအခြင့္အေရးကို က်င့္သုံး ခဲ့ျခင္းအတြက္ မတရား ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံထားၾကရေသာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကို လႊတ္ေပးျခင္း၊ တရားရင္ဆိုင္ေန ၾကရသူမ်ားအားလုံးကို စြဲဆိုထားေသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ေပးျခင္း၊ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာျခင္း အားျဖင့္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တမႈကို တည္ေဆာက္ပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး 

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနမ်ား တိုးတက္လာေစရန္ ေဆာင္႐ြက္ရာတြင္ အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲ ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကိုလည္း ဦးစားေပး လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုအေနျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ဇန္နဝါရီလ အတြင္း အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး၌ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ တိုးတက္မႈအေနျဖင့္ မႏၲေလး ဗဟို အက်ဥ္းေထာင္(အိုးဘို) အတြင္း၌ သက္ေမြးသင္တန္းေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ၿပီးစီးၿပီျဖစ္၍ သင္ၾကားမႈမ်ားကို ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ စတင္မည္ျဖစ္ၿပီး လြတ္ေျမာက္ေတာ့မည့္ အက်ဥ္းသားမ်ားအား စက္မႈပိုင္းဆိုင္ရာႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ သက္ေမြးပညာရပ္မ်ားကို ဦးစားေပး သင္ၾကားေပးမည္ျဖစ္သည္၊ ထို႔ျပင္ ယခုစာသင္ႏွစ္တြင္ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း စာေမးပြဲကို ဝင္ေရာက္ေျဖဆိုၾကမည့္ ျမန္မာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးရွိ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားမွ အက်ဥ္းသားဦးေရ ၁၇၅ ဦးအထိ ရွိသည္ဟုလည္း သိရွိရသည္။ ထိုအျခင္းအရာမ်ားသည္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ တိုးတက္မႈမ်ားျဖစ္သည့္အတြက္ ႀကိဳဆိုေသာ္လည္း တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္ အက်ဥ္းသားမ်ား သက္ေမြးပညာရပ္မ်ား သင္ၾကားႏိုင္ေရးကိုလည္း လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔မွသာ ၎တို႔ လြတ္ေျမာက္ၿပီးေနာက္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးတြင္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း အက်ဥ္းသားဉီးေရ ျပည့္သိပ္ျခင္းစသည့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ကိစၥရပ္မ်ား ကိုလည္း အျမန္ဆုံးကိုင္တြယ္ ေဆာင္႐ြက္ရမည္ ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး အသင္း (AAPP)မွ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ား ဆုံးရႈံးမႈမရွိေစရန္ အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို အျမန္ဆုံး ကိုင္တြယ္ေဆာင္႐ြက္ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

လယ္ယာေျမေရးရာကိစၥရပ္မ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈ ျပႆနာမ်ား၊ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားသည္ ေလ်ာ့က်သြားျခင္း မရွိဘဲ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားဆဲျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ လယ္သမားမ်ားသည္ ဆက္လက္၍ ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ ေနၾကရဆဲျဖစ္သည္။ ဇန္နဝါရီလအတြင္းတြင္ ဧရာဝတီတိုင္းေဒသႀကီး၊ မအူပင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ပေလာင္ေက်း႐ြာမွ လယ္သမား ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးၿငိမ္းေမာင္သည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀ ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ႏွစ္ႏွစ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ျပင္ ဧရာဝတီတိုင္း ေဒသႀကီးအတြင္းရွိ ေတာင္သူ ၁၀၀ ေက်ာ္၊ မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး ေဆာၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ေပါက္ၿမိဳ႕နယ္တို႔ရွိ ေတာင္သူ ၁ဝဝ ခန္႔၊ ေနျပည္ေတာ္ ဥတၱရသီရိၿမိဳ႕နယ္မွ ေတာင္သူ ၃၀ ေက်ာ္၊ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕နယ္၊ မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ဂန႔္ေဂါၿမိဳ႕နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ဘားအံၿမိဳ႕နယ္၊ ေက်ာက္ဆည္ခ႐ိုင္၊ စဥ့္ကိုင္ၿမိဳ႕နယ္တို႔မွ ေတာင္သူမ်ားသည္ ၎တို႔၏ သိမ္းဆည္းျခင္းခံထားၾကရေသာ လယ္ယာေျမမ်ား ျပန္လည္ ရရွိေရးအတြက္ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမ်ား၊ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္၍ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးကို အေျခခံသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္အေလွ်ာက္ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္ျမႇင့္တင္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရွိ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား သည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ား စြာတိုင္ လယ္ယာေျမသိမ္းဆည္းမႈမ်ား၊ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရေသာ ေၾကာင့္ ၎တို႔ ေန႔စဥ္ရွင္သန္ ရပ္တည္ေရးႏွင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္းလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ႐ုန္းကန္ေနၾကရဆဲ ျဖစ္သည္။ ဇန္နဝါရီလကုန္တြင္ သိမ္းဆည္း လယ္ယာေျမႏွင့္ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားေၾကာင့္ လယ္သမား ၁၅ ဦးသည္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံထားၾကရၿပီး လယ္သမား ၁၂၃ ဦးသည္ ေထာင္ျပင္ပမွ တရားရင္ဆိုင္ေနၾကရကာ လယ္သမား ၂၁ ဦးသည္ ေထာင္တြင္းမွ တရား ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည္။ ထိုအျခင္းအရာသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ေတာင္သူ လယ္သမားမ်ား မည္ေ႐ြ႕၊မည္မွ်ဖိႏွိပ္ျခင္းခံထားၾကရသည္ကို ထုတ္ေဖာ္ျပသေနေသာ အျခင္းအရာတစ္ရပ္ပင္ ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရအေနျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံထားၾကရေသာ၊ ေထာင္တြင္းႏွင့္ ေထာင္ျပင္ပ တရားရင္ဆိုင္ ေနၾကရေသာ လယ္သမားမ်ားကို လႊတ္ေပးျခင္း၊ စြဲဆိုထားေသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ေပးျခင္း စသည္တို႔အား လုပ္ေဆာင္မႈျပဳေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ ၎ျပင္ ေတာင္သူ လယ္သမား အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေရးႏွင့္ အက်ိဳးစီးပြားျမႇင့္တင္ေရးဥပေဒ ၎လက္မွတ္ေရးထိုး အတည္ျပဳ ထားသည့္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICESCR) တို႔ႏွင့္အညီ လိုက္နာေဆာင္႐ြက္၍ ေတာင္သူ လယ္သမားမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ျမႇင့္တင္မႈျပဳေပးပါရန္ ေတာင္းဆို အပ္ပါသည္။

တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိေသာ ပဋိပကၡမ်ား၏ အက်ိဳးဆက္မ်ား

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ခ်ဳပ္ၿငိမ္းႏိုင္ျခင္းမရွိေသးေသာ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡမ်ားတြင္ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ားသည္ ႏွစ္ဘက္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ား၏ အဓိက ဦးတည္ရာ ပစ္မွတ္သဖြယ္ျဖစ္ေနၿပီး ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားကို ဆက္လက္ရင္ဆိုင္ေနၾကရ သည္။ ဇန္နဝါရီလအတြင္း ရခိုင္ေဒသ၌ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔ၾကား တိုက္ပြဲမ်ား ျပင္းထန္စြာ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားျခင္းႏွင့္အတူ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားသည္လည္း ဆက္လက္ျဖစ္ပြားလာလ်က္ရွိသည္။ ဇန္နဝါရီလအတြင္း ႏွစ္ဘက္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားမွ က်ဴးလြန္ခဲ့ေသာ ျဖစ္စဥ္မ်ားမွလည္း ထင္ရွင္းစြာ ထုတ္ေဖာ္ ျပသလ်က္ရွိသည္။ 

ဖမ္းဆီးခံရျခင္းမ်ား

တပ္မေတာ္ စစ္ေၾကာင္းတစ္ခုမွ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ အမ္းၿမိဳ႕နယ္၊ မဲလက္ေမာင္းေက်း႐ြာမွ အရပ္သား ၁၆ ဦးအား လမ္းျပအျဖစ္ ေခၚေဆာင္သြားခဲ့ၿပီး ၎တို႔အနက္မွ ၁၄ ဦးကို ျပန္လည္လႊတ္ေပးခဲ့ကာ က်န္႐ြာသား ႏွစ္ဦးအား ဆက္လက္ဖမ္းဆီးထားသည္ဟု ေက်း႐ြာသားမ်ားမွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ 
ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)မွ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕ က်ီးေလေက်း႐ြာရွိ ႐ြာသား ၁၃၀ ေက်ာ္အား စားနပ္ရိကၡာ ထမ္းရန္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးမွလည္း ရခိုင္ျပည္နယ္၊ အမ္းၿမိဳ႕နယ္တြင္ AA မွ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တစ္စီးကို မီးရႈိ႕ဖ်က္ဆီးကာ ယာဥ္ေမာင္းကို ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္သြား ခဲ့သည္ဟု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။  

ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ခံရျခင္းမ်ား

ရခိုင္ျပည္နယ္၊ အမ္းၿမိဳ႕နယ္၊ မဲလက္ေမာင္းေက်း႐ြာအုပ္စု၊ ခေမာင္းေတာေက်း႐ြာမွ ေဒၚမလွ၏ ခႏၶာကိုယ္အား တပ္မေတာ္သားမ်ားမွ ေရပူျဖင့္ေလာင္း၍ ေျခေထာက္ကို ဓားျဖင့္လွီးခဲ့၍ ဒဏ္ရာမ်ားရရွိခဲ့ျခင္း (အေနာက္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္မွ ဗိုလ္မႉးႀကီး ဝင္းေဇာ္ဦးမွ ယင္းျဖစ္စဥ္မွာ မဟုတ္မွန္ဟု တုန႔္ျပန္ခဲ့သည္)
တပ္မေတာ္စစ္ေၾကာင္းတစ္ခုမွ ဖမ္းဆီးခဲ့ၿပီးေနာက္ ျပန္လည္လႊတ္ေပးခဲ့သည့္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေျမပုံၿမိဳ႕နယ္၊ ကမ္းေထာင္းႀကီးၿမိဳ႕မွ ေဒသခံ လူငယ္ ႏွစ္ဦးအနက္ တစ္ဦးတြင္ ႐ိုက္ႏွက္ဒဏ္ရာမ်ားရရွိခဲ့၍ စစ္ေတြေဆး႐ုံသို႔ အေရးေပၚ ပို႔ေဆာင္ခဲ့ရျခင္း 
ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA) အဖြဲ႕ဝင္တစ္ဦးမွ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္၊ က်ီးေလးေက်း႐ြာရွိ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးအား အဓမၼျပဳက်င့္ရန္ ႀကံစည္သျဖင့္ ဝင္ေရာက္တားဆီးခဲ့ေသာ ေက်း႐ြာလူႀကီးႏွင့္ မိဘမ်ားအား ႐ိုက္ႏွက္ႏွိပ္စက္မႈျပဳခဲ့ျခင္း၊ လူငယ္မ်ားအား ေနပူထဲ၌ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ခဲ့ျခင္း၊ ဆန္ႏွင့္ ရိကၡာမ်ားကို သယ္ယူခိုင္း ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း

သတ္ျဖတ္ခံရျခင္းမ်ား

လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕တစ္ခုမွ ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္သြားခဲ့ေသာ  ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္၊ ဆီးဖေလာင္း ေက်း႐ြာ မွ ေက်ာင္းဆရာ ဦးအာေဗလ၊ ၾကက္ဥဝ႐ြာမွ ဦးလွစိန္ႏွင့္ ဦးခ်စ္စု တို႔ကို  ေတာအုပ္အတြင္း၌ လက္ျပန္ႀကိဳးတုပ္ေႏွာင္လ်က္ ဓားဒဏ္ရာမ်ားျဖင့္ ေသဆုံးလ်က္ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္း  (အဆိုပါ ေဒသခံသုံးဦးကို ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)မွ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားျဖစ္သည္ဟု ခူမီး ခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားေရးရာ ေပါင္းစပ္ ညႇိႏႈိင္းေရးေကာင္စီ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ ရွိသူ ဦးေစာျမမွ ေျပာၾကားခဲ့သည္)
ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္တြင္ လွည့္လည္ေဈးေရာင္းခ်ေနစဥ္ ေပ်ာက္ဆုံးသြားခဲ့ေသာ  စစ္ကိုင္းတိုင္း ေဒသႀကီး၊ ေ႐ႊဘိုခ႐ိုင္၊  ေရဦးၿမိဳ႕နယ္၊ ပုဏၰကားေက်း႐ြာမွ  ေမာင္ရာဇာထြန္းႏွင့္ ဦးစိုးႏိုင္ (ခ) ကိုရင္ႀကီးတို႔ ညႇဥ္းပန္း ႏွိပ္စက္သတ္ျဖတ္ခံရျခင္းသည္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (AA)၏ လက္ခ်က္ျဖစ္သည္ဟု တပ္မေတာ္မွ စြပ္စြဲခဲ့သည္။ (AA မွ ၎တို႔ က်ဴးလြန္ျခင္းမဟုတ္ေၾကာင္း ျငင္းဆိုခဲ့သည္) 

က်ည္ထိမွန္၍ ေသဆုံး/ဒဏ္ရာရရွိမႈမ်ား

ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္၊ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္တို႔တြင္ ပစ္ခတ္မႈမ်ားေၾကာင့္ ကေလးငယ္ တစ္ဦး က်ည္ထိမွန္ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ကေလးငယ္တစ္ဦး အပါအဝင္ ႏွစ္ဦး ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ လက္နက္ႀကီးက်ည္ႏွင့္ ဗုံးဆန္ က်ေရာက္ေပါက္ကြဲခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္ ၿမိဳ႕နယ္တို႔မွ အရပ္သား ႏွစ္ဦး ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ကေလးငယ္ ေလးဦးအပါအဝင္ ၁၅ ဦး ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္၊ ေက်ာက္မဲ ၿမိဳ႕နယ္တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ တအာင္း(ပေလာင္) အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္( TNLA)တို႔ တိုက္ပြဲျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္း ေၾကာင့္ သားအမိ ႏွစ္ဦး က်ည္ထိမွန္ ေသဆုံးခဲ့သည္။ 

လြတ္ေျမာက္မႈမ်ား

ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)ႏွင့္ဆက္ႏြယ္မႈရွိသည္ဟူေသာ သံသယျဖင့္ ဖမ္းဆီး တရားစြဲဆိုျခင္းခံထားရေသာ ရခိုင္ ျပည္နယ္၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္၊ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္တို႔မွ အရပ္သား ၃၀ ဦးကို စြဲခ်က္တင္ႏိုင္ရန္ လုံေလာက္ေသာ သက္ေသအေထာက္အထား တစ္စုံတစ္ရာ ေတြ႕ရွိရျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ သက္ဆိုင္ရာတရား႐ုံးအသီးသီးမွ ျပန္လည္ လႊတ္ေပးခဲ့သည္။ 
ရခိုင့္တပ္ေတာ္ (AA) မွ ၎တို႔ ဖမ္းဆီးထားသည့္ ကုန္းလမ္းပို႔ေဆာင္ေရး (ကပရ) ယာဥ္ေမာင္း ၁၆ ဦး၊ ခ်င္းအမ်ိဳးသား လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေဝွ႔တင္း၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕အေျခစိုက္ Mytel ဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းမွ ျပည္နယ္ဆက္သြယ္ေရးဆိုင္ရာၫႊန္ၾကားေရးမႉး ဦးေဇာ္ထြန္းေအာင္ ႏွင့္ ယာဥ္ေမာင္း ဦးစိုးသိမ္းေမာင္ တို႔ကို ျပန္လည္ လႊတ္ေပးခဲ့သည္။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးရရွိရန္အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္႐ြက္လ်က္ရွိေသာ္လည္း ေႏွာင့္ေႏွးမႈမ်ားရွိျခင္းေၾကာင့္ ထိခိုက္ခံစားၾကရသူအမ်ားစုမွာ ေဒသခံဌာေန တိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ထို႔ျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို မည္သည့္အဖြဲ႕အစည္းမွ် တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈမရွိၾကဘဲ တစ္ဘက္ႏွင့္ တစ္ဘက္ စြပ္စြဲမႈမ်ားျဖင့္သာ အဆုံးသတ္သြားခဲ့သည္။  ဇန္နဝါရီလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ လြတ္လပ္ေသာစုံစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္(ICOE)မွ အၿပီးသတ္ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ထိုအစီရင္ခံစာႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ တပ္မေတာ္သတင္းမွန္ ျပန္ၾကားေရးအဖြဲ႕မွ သေဘာထားထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ရပ္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္ အေနျဖင့္ ကြပ္ကဲမႈ အဆင့္ဆင့္တြင္ မွားယြင္းစြာ လုပ္ေဆာင္သူမ်ားကို စုံစမ္း စစ္ေဆးေရးခုံ႐ုံးက ဆက္လက္ စုံစမ္းစစ္ေဆးသြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ စုံစမ္း စစ္ေဆးေရးခုံ႐ုံး၏ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ ျပစ္မႈတစ္စုံတစ္ရာက်ဴးလြန္ေၾကာင္း ခိုင္လုံသည့္ သက္ေသ အေထာက္အထားေတြ႕ရွိခဲ့ပါက စစ္ဘက္တရား စီရင္ေရး၏ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားႏွင့္အညီ ဆက္လက္ အေရးယူ ေဆာင္႐ြက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း စစ္ဥပေဒခ်ဳပ္႐ုံးမွ သတင္းရရွိသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႔ျပင္ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတ႐ုံးမွလည္း ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတမွ ေကာ္မရွင္၏ အႀကံျပဳခ်က္   အတိုင္း စစ္ရာဇဝတ္မႈဆိုင္ရာ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား ဆက္လက္ျပဳလုပ္သြားေစရန္ႏွင့္ အေထာက္အထား မ်ား ခိုင္လုံပါက တရားစြဲဆိုမႈမ်ား ဆက္လက္ ျပဳလုပ္သြားေစရန္ သေဘာတူသည္ဟု သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ဇန္နဝါရီလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတရား႐ုံး (ICJ)မွ  ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၏ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ လူမ်ိဳးတုံး သတ္ျဖတ္မႈ တားဆီးေရးႏွင့္ အျပစ္ေပးေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္  (Genocide Convention) အပိုဒ္(၂) တြင္ ေဖာ္ျပ ထားသည့္ က်ဴးလြန္မႈမ်ား ျဖစ္မလာရန္ ျမန္မာႏိုင္ငံက အကာအကြယ္ေပးေရး အစီအမံမ်ားေဆာင္႐ြက္ရန္၊ ျမန္မာ ႏိုင္ငံရွိ တပ္မေတာ္၊ တပ္မေတာ္အား အေထာက္အကူျပဳသည့္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္း၊ ျပည္သူ႔စစ္ (သို႔မဟုတ္) အၿမဲတမ္းမဟုတ္ေသာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသာမက အျခားေသာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားအေနျဖင့္ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ျခင္း၊ က်ဴးလြန္ရန္ ႀကံစည္ျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ရန္ စသည္တို႔ အပါအဝင္ အခ်က္ (၄) ခ်က္ကို  ဆုံးျဖတ္ခဲ့သည္။ 

ထိုကဲ့သို႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို စုံစမ္း၊စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းကို ႀကိဳဆိုၿပီး ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ၾကရေသာ ဌာေန တိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္ တရားမွ်တမႈကို ေဖာ္ေဆာင္မႈျပဳေပးရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို တားဆီးႏိုင္ရန္ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အေရးမ်ား ရရွိေစရန္ အစိုးရမွ ညႇဥ္းပန္း ႏွိပ္စက္မႈကို ဆန႔္က်င္ေရး ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္(UNCAT) ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္(ICCPR) တို႔ကို လက္မွတ္ေရးထိုး အတည္ျပဳပါရန္လည္း တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

တစ်လအတွင်းသုံးသပ်ချက်

ဇန်နဝါရီလအတွင်း ဒေါင်းတို့မျိုးဆက်သံချပ်အဖွဲ့ဝင် ခုနှစ်ဦးသည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)၊ ကချင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ စီတန်းလှည့်လည်ခွင့် (ငြိမ်း၊စု၊စီ) ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် စွဲချက်တင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ 

ဇန်နဝါရီလအတွင်း ရှမ်းပြည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS) မှ အဖွဲ့ဝင် နှစ်ဦး ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ဇန်နဝါရီလအတွင်း စုစုပေါင်း ၃၇ ဦး ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို ၃၇ ဦးအနက်မှ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးသည် ငြိမ်း၊စု၊စီ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉၊ ၂၀၊ လယ်သမားတစ်ဦးသည် နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀၊ စာရေးဆရာတစ်ဦးသည် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀၀ တို့ဖြင့် ငွေဒဏ်နှင့် ထောင်ဒဏ်များ အသီးသီးကျခံစေရန် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင် ပြည်နယ်တို့မှ ဒေသခံ ၃၁ ဦးကို စွဲဆိုထားသော စွဲချက်များကို ရုပ်သိမ်းရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ 

ဇန်နဝါရီလအတွင်း စုစုပေါင်း ၃၅ ဦး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား လေးဦးဖြစ်သော ဒါရိုက်တာ ဦးမင်းထင်ကိုကိုကြီး၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ကိုနေမျိုးဇင်၊ မနေဇာထွန်းနှင့် ရှေ့နေ ဦးဇော်ဝင်းတို့သည် ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

ထို့ပြင် ဇန်နဝါရီလအတွင်းတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)မှ အရပ်သား ၁၉ ဦးကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး အရပ်သား ၁၃၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ 

လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်

၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိအစိုးရအာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်မှာ ငါးနှစ်နီးပါးရှိခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အခြေအနေသည် ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာခြင်းမရှိဘဲ ခြိမ်းခြောက်မှုများကိုသာ ဆက်လက် ရင်ဆိုင်နေကြရဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို ဖိနှိပ်ကန့်သတ်ထားသော ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်၊ ဖြည့်စွက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးခြင်းသည် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် အရပ်သားများကို စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်စေသည်။ ဇန်နဝါရီလတွင်း လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းအတွက် ဒေါင်းတို့မျိုးဆက် သံချပ်အဖွဲ့ဝင် ခုနစ်ဦးဖြစ်သည့် ကိုဇေယျာလွင်၊ ကိုပိုင်ဖြိုးမင်း (ခ) ဒီရေ၊ ကိုပိုင်ရဲသူ၊ ကိုဇော်လင်းထွဋ် (ခ) ဖိုးသား၊ ကိုငြိမ်းချမ်းစိုး၊ မကေခိုင်ထွန်းနှင့် မဆုရတနာမြင့်တို့သည် စွဲချက်တင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။  ထို့ပြင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် (ဗကသ) ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကိုဝေယံဖြိုးမိုး၊ ဗကသ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း ကိုရဲရင့်ကျော်၊ မြန်မာနိုင်ငံစက်မှုလက်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ပေါင်းစုံ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်(MICS) လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး (၂) ဦးတင့်ရှိန်စိုး၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်မှ  ကချင်လူမျိုး စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ ဆက်ဆံရေး တာဝန်ခံ ဇုပ်ဒေါ့စောမ်နော် နှင့် တနင်္သာရီ တိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့နယ်မှ စာရေးဆရာ မာန် (တောင်လုံးပြန်) တို့သည် ပြစ်ဒဏ် အသီးသီး ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ 

လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်သည် အခြေခံကျသော လူ့အခွင့်အရေးစံနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ထိုအခွင့်အရေးသည် ထိန်းချုပ်မှုများအောက်တွင် ကျရောက်နေပြီး စနစ်ကျစွာဖြင့် ချိုးဖောက်ခြင်းခံထားရသည်။ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများဆက်လက်ရှိနေခြင်းမှလည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အပါအဝင် အခြေခံ အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးနေကြရဆဲဖြစ်သည်ကို ထုတ်ဖော်ပြသနေသော သင်္ကေတတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေး                အကျဉ်းသားများရှိနေသရွေ့ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး ရရှိနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ သို့ဖြစ်၍ အစိုးရအနေဖြင့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားသော ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်၊ ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ ထိုအခွင့်အရေးကို ကျင့်သုံး ခဲ့ခြင်းအတွက် မတရား ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံထားကြရသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးခြင်း၊ တရားရင်ဆိုင်နေ ကြရသူများအားလုံးကို စွဲဆိုထားသော စွဲချက်များကို ပယ်ဖျက်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများကို လေးစားလိုက်နာခြင်း အားဖြင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတမှုကို တည်ဆောက်ပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ 

အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး 

မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေများ တိုးတက်လာစေရန် ဆောင်ရွက်ရာတွင် အကျဉ်းထောင်ပြုပြင် ပြောင်းလဲ ရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း ဦးစားပေး လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုအနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ အတွင်း အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၌ အပြုသဘောဆောင်သော တိုးတက်မှုအနေဖြင့် မန္တလေး ဗဟို အကျဉ်းထောင်(အိုးဘို) အတွင်း၌ သက်မွေးသင်တန်းကျောင်း ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပြီဖြစ်၍ သင်ကြားမှုများကို ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်မည်ဖြစ်ပြီး လွတ်မြောက်တော့မည့် အကျဉ်းသားများအား စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လျှပ်စစ်ပိုင်း ဆိုင်ရာ သက်မွေးပညာရပ်များကို ဦးစားပေး သင်ကြားပေးမည်ဖြစ်သည်၊ ထို့ပြင် ယခုစာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုကြမည့် မြန်မာ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အကျဉ်းထောင်များမှ အကျဉ်းသားဦးရေ ၁၇၅ ဦးအထိ ရှိသည်ဟုလည်း သိရှိရသည်။ ထိုအခြင်းအရာများသည် အပြုသဘောဆောင်သော တိုးတက်မှုများဖြစ်သည့်အတွက် ကြိုဆိုသော်လည်း တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အကျဉ်းသားများ သက်မွေးပညာရပ်များ သင်ကြားနိုင်ရေးကိုလည်း လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ ၎င်းတို့ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အကျဉ်းထောင်တွင်း အကျဉ်းသားဉီးရေ ပြည့်သိပ်ခြင်းစသည့် အမျိုးမျိုးသော ကိစ္စရပ်များ ကိုလည်း အမြန်ဆုံးကိုင်တွယ် ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း (AAPP)မှ အကျဉ်းသားများ၏ အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးမှုမရှိစေရန် အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို အမြန်ဆုံး ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ပေးပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ 

လယ်ယာမြေရေးရာကိစ္စရပ်များ

မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လယ်ယာမြေ သိမ်းဆည်းမှု ပြဿနာများ၊ လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှုများသည် လျော့ကျသွားခြင်း မရှိဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားဆဲဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ လယ်သမားများသည် ဆက်လက်၍ ဖိနှိပ်မှုများကို ရင်ဆိုင် နေကြရဆဲဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလအတွင်းတွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်မြို့နယ်၊ ပလောင်ကျေးရွာမှ လယ်သမား ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးငြိမ်းမောင်သည် နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀ ဖြင့် ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ် ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီးအတွင်းရှိ တောင်သူ ၁၀၀ ကျော်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဆောမြို့နယ်နှင့် ပေါက်မြို့နယ်တို့ရှိ တောင်သူ ၁ဝဝ ခန့်၊ နေပြည်တော် ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်မှ တောင်သူ ၃၀ ကျော်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တို့မှ တောင်သူများသည် ၎င်းတို့၏ သိမ်းဆည်းခြင်းခံထားကြရသော လယ်ယာမြေများ ပြန်လည် ရရှိရေးအတွက် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲများ၊ ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်၍ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည့်အလျှောက် တောင်သူလယ်သမားများ၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်မြှင့်တင်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တောင်သူလယ်သမားများ သည် နှစ်ပေါင်းများ စွာတိုင် လယ်ယာမြေသိမ်းဆည်းမှုများ၊ လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှုများကို ရင်ဆိုင်နေကြရသော ကြောင့် ၎င်းတို့ နေ့စဉ်ရှင်သန် ရပ်တည်ရေးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းများအတွက် ရုန်းကန်နေကြရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလကုန်တွင် သိမ်းဆည်း လယ်ယာမြေနှင့် လယ်ယာမြေအငြင်းပွားမှုများကြောင့် လယ်သမား ၁၅ ဦးသည် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံထားကြရပြီး လယ်သမား ၁၂၃ ဦးသည် ထောင်ပြင်ပမှ တရားရင်ဆိုင်နေကြရကာ လယ်သမား ၂၁ ဦးသည် ထောင်တွင်းမှ တရား ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။ ထိုအခြင်းအရာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တောင်သူ လယ်သမားများ မည်ရွေ့၊မည်မျှဖိနှိပ်ခြင်းခံထားကြရသည်ကို ထုတ်ဖော်ပြသနေသော အခြင်းအရာတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ အစိုးရအနေဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံထားကြရသော၊ ထောင်တွင်းနှင့် ထောင်ပြင်ပ တရားရင်ဆိုင် နေကြရသော လယ်သမားများကို လွှတ်ပေးခြင်း၊ စွဲဆိုထားသော စွဲချက်များကို ပယ်ဖျက်ပေးခြင်း စသည်တို့အား လုပ်ဆောင်မှုပြုပေးပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ ၎င်းပြင် တောင်သူ လယ်သမား အခွင့်အရေး ကာကွယ်ရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားမြှင့်တင်ရေးဥပဒေ ၎င်းလက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြု ထားသည့် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (ICESCR) တို့နှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်၍ တောင်သူ လယ်သမားများ၏ အကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်မှုပြုပေးပါရန် တောင်းဆို အပ်ပါသည်။

တိုင်းရင်းသားဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားလျှက်ရှိသော ပဋိပက္ခများ၏ အကျိုးဆက်များ

မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချုပ်ငြိမ်းနိုင်ခြင်းမရှိသေးသော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများတွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများသည် နှစ်ဘက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ အဓိက ဦးတည်ရာ ပစ်မှတ်သဖွယ်ဖြစ်နေပြီး ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေကြရ သည်။ ဇန်နဝါရီလအတွင်း ရခိုင်ဒေသ၌ တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)တို့ကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့်အတူ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများသည်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလာလျက်ရှိသည်။ ဇန်နဝါရီလအတွင်း နှစ်ဘက်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များမှ ကျူးလွန်ခဲ့သော ဖြစ်စဉ်များမှလည်း ထင်ရှင်းစွာ ထုတ်ဖော် ပြသလျက်ရှိသည်။ 

ဖမ်းဆီးခံရခြင်းများ

  • တပ်မတော် စစ်ကြောင်းတစ်ခုမှ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ မဲလက်မောင်းကျေးရွာမှ အရပ်သား ၁၆ ဦးအား လမ်းပြအဖြစ် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ၁၄ ဦးကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့ကာ ကျန်ရွာသား နှစ်ဦးအား ဆက်လက်ဖမ်းဆီးထားသည်ဟု ကျေးရွာသားများမှ ပြောကြားခဲ့သည်။ 
  • ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)မှ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ ကျီးလေကျေးရွာရှိ ရွာသား ၁၃၀ ကျော်အား စားနပ်ရိက္ခာ ထမ်းရန် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးမှလည်း ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်တွင် AA မှ မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးကာ ယာဉ်မောင်းကို ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွား ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။  

ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းများ

  • ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ မဲလက်မောင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ခမောင်းတောကျေးရွာမှ ဒေါ်မလှ၏ ခန္ဓာကိုယ်အား တပ်မတော်သားများမှ ရေပူဖြင့်လောင်း၍ ခြေထောက်ကို ဓားဖြင့်လှီးခဲ့၍ ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့ခြင်း (အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းဇော်ဦးမှ ယင်းဖြစ်စဉ်မှာ မဟုတ်မှန်ဟု တုန့်ပြန်ခဲ့သည်)
  • တပ်မတော်စစ်ကြောင်းတစ်ခုမှ ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့သည့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြေပုံမြို့နယ်၊ ကမ်းထောင်းကြီးမြို့မှ ဒေသခံ လူငယ် နှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးတွင် ရိုက်နှက်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့၍ စစ်တွေဆေးရုံသို့ အရေးပေါ် ပို့ဆောင်ခဲ့ရခြင်း 
  • ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA) အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးမှ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကျီးလေးကျေးရွာရှိ အမျိုးသမီး တစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်ရန် ကြံစည်သဖြင့် ဝင်ရောက်တားဆီးခဲ့သော ကျေးရွာလူကြီးနှင့် မိဘများအား ရိုက်နှက်နှိပ်စက်မှုပြုခဲ့ခြင်း၊ လူငယ်များအား နေပူထဲ၌ ချုပ်နှောင်ခဲ့ခြင်း၊ ဆန်နှင့် ရိက္ခာများကို သယ်ယူခိုင်း ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း

သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းများ

  • လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုမှ ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သော  ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆီးဖလောင်း ကျေးရွာ မှ ကျောင်းဆရာ ဦးအာဗေလ၊ ကြက်ဥဝရွာမှ ဦးလှစိန်နှင့် ဦးချစ်စု တို့ကို  တောအုပ်အတွင်း၌ လက်ပြန်ကြိုးတုပ်နှောင်လျက် ဓားဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးလျက်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း  (အဆိုပါ ဒေသခံသုံးဦးကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)မှ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားဖြစ်သည်ဟု ခူမီး ချင်းမျိုးနွယ်စုများရေးရာ ပေါင်းစပ် ညှိနှိုင်းရေးကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့် ရှိသူ ဦးစောမြမှ ပြောကြားခဲ့သည်)
  • ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်တွင် လှည့်လည်ဈေးရောင်းချနေစဉ် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သော  စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊  ရေဦးမြို့နယ်၊ ပုဏ္ဏကားကျေးရွာမှ  မောင်ရာဇာထွန်းနှင့် ဦးစိုးနိုင် (ခ) ကိုရင်ကြီးတို့ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA)၏ လက်ချက်ဖြစ်သည်ဟု တပ်မတော်မှ စွပ်စွဲခဲ့သည်။ (AA မှ ၎င်းတို့ ကျူးလွန်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်) 

ကျည်ထိမှန်၍ သေဆုံး/ဒဏ်ရာရရှိမှုများ

  • ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တို့တွင် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် ကလေးငယ် တစ်ဦး ကျည်ထိမှန် သေဆုံးခဲ့ပြီး ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် နှစ်ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လက်နက်ကြီးကျည်နှင့် ဗုံးဆန် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းကြောင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်နှင့် ဘူးသီးတောင် မြို့နယ်တို့မှ အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ကလေးငယ် လေးဦးအပါအဝင် ၁၅ ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲ မြို့နယ်တွင် တပ်မတော်နှင့် တအာင်း(ပလောင်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်( TNLA)တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ကြောင့် သားအမိ နှစ်ဦး ကျည်ထိမှန် သေဆုံးခဲ့သည်။ 

လွတ်မြောက်မှုများ

  • ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)နှင့်ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟူသော သံသယဖြင့် ဖမ်းဆီး တရားစွဲဆိုခြင်းခံထားရသော ရခိုင် ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တို့မှ အရပ်သား ၃၀ ဦးကို စွဲချက်တင်နိုင်ရန် လုံလောက်သော သက်သေအထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာ တွေ့ရှိရခြင်းမရှိသောကြောင့် သက်ဆိုင်ရာတရားရုံးအသီးသီးမှ ပြန်လည် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ 
  • ရခိုင့်တပ်တော် (AA) မှ ၎င်းတို့ ဖမ်းဆီးထားသည့် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး (ကပရ) ယာဉ်မောင်း ၁၆ ဦး၊ ချင်းအမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးဝှေ့တင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့အခြေစိုက် Mytel ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းမှ ပြည်နယ်ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးဇော်ထွန်းအောင် နှင့် ယာဉ်မောင်း ဦးစိုးသိမ်းမောင် တို့ကို ပြန်လည် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင်း အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးရရှိရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော်လည်း နှောင့်နှေးမှုများရှိခြင်းကြောင့် ထိခိုက်ခံစားကြရသူအများစုမှာ ဒေသခံဌာနေ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းမျှ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုမရှိကြဘဲ တစ်ဘက်နှင့် တစ်ဘက် စွပ်စွဲမှုများဖြင့်သာ အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။  ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်သောစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင်(ICOE)မှ အပြီးသတ် အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ထိုအစီရင်ခံစာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မတော်သတင်းမှန် ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့မှ သဘောထားထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ တပ်မတော် အနေဖြင့် ကွပ်ကဲမှု အဆင့်ဆင့်တွင် မှားယွင်းစွာ လုပ်ဆောင်သူများကို စုံစမ်း စစ်ဆေးရေးခုံရုံးက ဆက်လက် စုံစမ်းစစ်ဆေးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ စုံစမ်း စစ်ဆေးရေးခုံရုံး၏ တွေ့ရှိချက်အရ ပြစ်မှုတစ်စုံတစ်ရာကျူးလွန်ကြောင်း ခိုင်လုံသည့် သက်သေ အထောက်အထားတွေ့ရှိခဲ့ပါက စစ်ဘက်တရား စီရင်ရေး၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ဆက်လက် အရေးယူ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးမှ သတင်းရရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံးမှလည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတမှ ကော်မရှင်၏ အကြံပြုချက်   အတိုင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်သွားစေရန်နှင့် အထောက်အထား များ ခိုင်လုံပါက တရားစွဲဆိုမှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်သွားစေရန် သဘောတူသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ)မှ  ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေးနှင့် အပြစ်ပေးရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်  (Genocide Convention) အပိုဒ်(၂) တွင် ဖော်ပြ ထားသည့် ကျူးလွန်မှုများ ဖြစ်မလာရန် မြန်မာနိုင်ငံက အကာအကွယ်ပေးရေး အစီအမံများဆောင်ရွက်ရန်၊ မြန်မာ နိုင်ငံရှိ တပ်မတော်၊ တပ်မတော်အား အထောက်အကူပြုသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း၊ ပြည်သူ့စစ် (သို့မဟုတ်) အမြဲတမ်းမဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများသာမက အခြားသောအဖွဲ့အစည်းများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများ ကျူးလွန်ခြင်း၊ ကျူးလွန်ရန် ကြံစည်ခြင်းများ မပြုလုပ်ရန် စသည်တို့ အပါအဝင် အချက် (၄) ချက်ကို  ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ 

ထိုကဲ့သို့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို စုံစမ်း၊စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းကို ကြိုဆိုပြီး ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ကြရသော ဌာနေ တိုင်းရင်းသားများအတွက် တရားမျှတမှုကို ဖော်ဆောင်မှုပြုပေးရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ ထို့ပြင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို တားဆီးနိုင်ရန်နှင့် နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများ ရရှိစေရန် အစိုးရမှ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်မှုကို ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာ သဘောတူစာချုပ်(UNCAT) နှင့် နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်(ICCPR) တို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုပါရန်လည်း တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ 

ဆက်သွယ်မေးမြန်းရန်

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း

တိတ်နိုင် အတွင်းရေးမှူး                              +၉၅() ၉၄၂  ၈၀၂  ၃၈၂၈

ဘိုကြည် တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး                   +၉၅() ၉၄၂  ၅၀၃  ၈၈၄၀

အောင်မျိုးကျော် ရန်ကုန်ရုံးတာဝန်ခံ             +၉၅() ၉၄၂  ၈၈၁  ၇၃၄၈

တလအတွင်းသတင်းသုံးသပ်ချက်ဒေါင်းလော့ရယူရန် Burmese MiR for January

လစဉ်သတင်းစုစည်းမှု ဒေါင်းလော့ရယူရန် Burmese Chronology for January

လက်ကျန်နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားစာရင်း 73 Remaining PP final list (Updated On 31 January 2020) (Burmese)

အမှုရင်ဆိုင်ဆဲစာရင်း ဒေါင်းလော့ရယူရန် 574 Facing Trial final List (Updated on 31 January 2020)

၆၆ (ဃ) စာရင်းဒေါင်းလော့ရယူရန် 66 (D) total list(new) Updated