ၾသဂုတ္လအတြက္ လစဥ္အစီရင္ခံစာႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္

တစ္လအတြင္းသံုးသပ္ခ်က္

ၾသဂုတ္လအတြင္းတြင္ စုစုေပါင္း ၁၁၉ ဦး အမႈဖြင့္၊တရားစဲြဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၁၁၉ ဦးအနက္မွ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား သံုးဦးသည္ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၅၀(က)၊(စ်)၊ ၅၂(က)၊(ခ)၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ သံုးဦးသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ဥပေဒ(ၿငိမ္း၊စု၊စီ) ပုဒ္မ ၂၀၊ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕နယ္မွ ေတာင္သူ ၁၀၀ ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၃၃၂၊ ၃၃၃၊ ၃၃၆၊ ၂၉၄၊ ၅၀၆၊ ၁၁၄၊ ကယားျပည္နယ္ ေဒါဆိုေရွ႕ေက်းရြာႏွင့္ ေဒါမူကလားေက်းရြာတို႔မွ ေတာင္သူ ကိုးဦးသည္ ျပည္သူပိုင္ပစၥည္း ဖ်က္ဆီးမႈ ဥပေဒပုဒ္မ ၆(၁)၊ ေဒါင္းတို႔မ်ိဳးဆက္ သံခ်ပ္အဖြဲ႔ဝင္ ေလးဦးသည္ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ) တို႔ျဖင့္ အသီးသီး အမႈဖြင့္၊တရားစဲြဆိုျခင္းကို ခံခဲ့ရ သည္။

ၾသဂုတ္လအတြင္း ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသူ ၂၃ ဦးရွိသည့္အနက္မွ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ခုႏွစ္ဦးသည္ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၅၀(က)၊(စ်)၊ ၅၂(ခ)၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ႏွစ္ဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ကယား ျပည္နယ္မွ ေတာင္သူ ခုႏွစ္ဦးသည္ ျပည္သူပိုင္ပစၥည္း ဖ်က္ဆီးမႈ ဥပေဒပုဒ္မ ၆(၁)တို႔ျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး အရပ္သား ခုႏွစ္ဦးသည္လည္း သံသယျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။

ၾသဂုတ္လအတြင္း စုစုေပါင္း ၂၉ ဦး ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၂၉ ဦးအနက္မွ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ေျခာက္ဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ရုပ္ရွင္ဒါရိုက္တာ တစ္ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(က)၊ ေတာင္သူ ေျခာက္ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၂၉၄၊ ၃၃၂၊ ၄၄၀၊ ၁၁၄၊ ၁၈၉ တို႔ျဖင့္ အသီးသီး ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းကို ခံခဲ့ရၿပီး ရခိုင္ေဒသမွ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားအတြက္ အလွဴေငြေကာက္ခံခဲ့သည့္အတြက္ ရကၡေတာ္ဝင္ ပရဟိတ ေစတနာရွင္မ်ား အဖဲြ႔ဝင္ ၁၆ ဦးသည္ ေငြဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။

ၾသဂုတ္လအတြင္း စုစုေပါင္း ၂၄ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ငါးဦးျဖစ္ေသာ ဒါရိုက္တာ ဦးမင္းထင္ကိုကိုႀကီး၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ကိုေနမ်ိဳးဇင္ႏွင့္ မေနဇာထြန္း၊ ကေလး စစ္သားေဟာင္း ကိုေအာင္ကိုေထြး ႏွင့္ ေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္း တို႔သည္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ျခင္း မရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိေသာ ပဋိပကၡမ်ား၏ အက်ိဳးဆက္မ်ား

၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလေႏွာင္းပိုင္းတြင္ စတင္ခဲ့ေသာ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)တို႔ၾကား ျဖစ္ပြား လ်က္ရွိေသာ တိုက္ပြဲမ်ား ပို၍ ျပင္းထန္လာသည္ႏွင့္အမွ် ဖမ္းဆီး၊တရားစြဲဆိုျခင္းမ်ား၊ ထိခိုက္၊ ေသဆံုးမႈမ်ား သည္လည္း တျဖည္းျဖည္း ျမင့္တက္လာလ်က္ရွိသည္။ ၎ျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ တအာင္းအမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္(TNLA)၊ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)၊ ျမန္မာအမ်ိဳးသား ဒီမိုကရက္တစ္ မဟာမိတ္ တပ္မေတာ္ (MNDAA)တို႔ ပါဝင္ေသာ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ သုံးဖြဲ႔တို႔၏ ပဋိပကၡမ်ားၾကား အရပ္သားမ်ား ထိခိုက္ ေသဆံုးမႈ၊ဒဏ္ရာရရွိမႈမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚလာလွ်က္ရွိသည္။ 

ၾသဂုတ္လအတြင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္တို႔မွ ေက်ာင္းဆရာ ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ အရပ္အသား စုစုေပါင္း ၁၂ ဦးသည္ AA ႏွင့္ဆက္ႏြယ္သည္ဟူေသာ သံသယ၊ ေပါက္ကြဲမႈသံသယတို႔ျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ထို ၁၂ ဦးအနက္မွ အရပ္သား ေလးဦးသည္ ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းဆရာ ႏွစ္ဦးႏွင့္ အရပ္သား တစ္ဦးတို႔သည္ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းကို ခံထားရသည္။ ထို႔ျပင္ တိုက္ပဲြမ်ားျဖစ္ပြားေနေသာ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ ပန္းေျမာင္းေက်းရြာအုပ္စု တြင္း ေနထိုင္သည့္ လယ္သမား တစ္ဦးသည္ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့ၿပီး ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္မွ အရပ္သား တစ္ဦးကို လည္း တပ္မေတာ္ စစ္ေၾကာင္း တစ္ခုမွ လမ္းျပအျဖစ္ ေခၚေဆာင္သြားခဲ့သည္။ 

ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ တပ္မေတာ္မွ ထိုးစစ္မ်ား ရပ္တန္႔မေပး၍ဟုဆိုကာ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ သုံးဖြဲ႔သည္ ၾသဂုတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေနာင္ခ်ိဳႏွင့္ မႏၲေလးတိုင္း၊ ျပင္ဦးလြင္ရွိ တပ္မေတာ္ နည္းပညာတကၠသိုလ္ အပါအဝင္ ေနရာ ေျခာက္ေနရာကို တစ္ၿပိဳင္တည္း စစ္ဆင္ေရး တစ္ရပ္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အက်ိဳးဆက္အေနျဖင့္ မႏၲေလးတိုင္း၊ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ တပ္မေတာ္ နည္းပညာတကၠသိုလ္ တိုက္ခိုက္ခံရမႈတြင္ ပါဝင္သည္ဟူေသာ သံသယျဖင့္ ရွမ္းပရဟိတေက်ာင္းဆရာ ႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ စိုင္းခြန္မိုင္းႏွင့္ စိုင္းလင္းစင့္တို႔သည္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ 

ထုိပဋိပကၡမ်ား၊ ဖမ္းဆီး၊ တရားစဲြဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈမ်ားႏွင့္ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနသေရြ႕ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးကို ဦးတည္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္လိမ့္မည္မဟုတ္ပါ။  ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ႏွစ္ေပါင္း ခုႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ၾကာ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေသာ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ားကို ခ်ဳပ္ၿငိမ္းႏိုင္ရန္အတြက္ အျမန္ဆံုး အေျဖရွာရန္ လိုအပ္ၿပီး ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရေသာ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးဆိုင္ရာ တရားမွ်တမႈကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္မွာလည္း လိုအပ္လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ အစိုးရမွ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ – (၂၁) ရာစု ပင္လံုကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ေမလႏွင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လတို႔တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ ခဲ့ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံအတြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးတို႔ရရွိရန္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွာ အလွမ္းေဝး ေနဆဲျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း (UDHR)ကို ေလးစားလိုက္နာရန္ႏွင့္ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ ကို ဆန္႔က်င္ေရး ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္(UNCAT)ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR)တို႔အား လက္မွတ္ေရးထိုး အတည္ျပဳရန္ ပ်က္ကြက္လ်က္ရွိျခင္း သည္လည္း ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ လံုၿခံဳခြင့္ကို ဆံုး႐ံႈးေစသည္။ 

ထို႔ျပင္ ၾသဂုတ္လအတြင္းျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႔၏ ထိုးစစ္မ်ား၊ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ေျမာက္ပိုင္း မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႔တို႔၏ တိုက္ပြဲမ်ားႏွင့္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္တို႔၏ တိုက္ပြဲမ်ားတြင္ ပစ္ခတ္မႈမ်ား၊ လက္နက္ႀကီး က်ည္ က်ေရာက္ေပါက္ကြဲမႈမ်ား၊ မိုင္းထိမွန္မႈမ်ားေၾကာင့္ ကေလးသူငယ္မ်ားအပါအဝင္ အရပ္သားမ်ား ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရရွိျခင္း၊ ေသဆံုးျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ၾသဂုတ္လအတြင္းတြင္ တိုက္ပြဲမ်ား၏ အက်ိဳးဆက္ အေနျဖင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္၌ ကေလး ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ အရပ္သား စုစုေပါင္း ေျခာက္ဦးေသဆံုးခဲ့ၿပီး ကေလး ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၁၇ ဦး ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ ၾသဂုတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ ေျမာက္ပိုင္း မဟာမိတ္တပ္မေတာ္မွ ထိုးစစ္မ်ား စတင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ကေလး တစ္ဦးအပါအဝင္ အရပ္သားစုစုေပါင္း  ၂၂ ဦး ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ကေလး ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၁၄ ဦး ေသဆံုးခဲ့သည္။ စစ္ပြဲအတြင္း အရပ္သားမ်ား ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိျခင္းသည္ စစ္ရာဇဝတ္မႈျဖစ္ၿပီး ေရာမဥပေဒ၏ အပိုဒ္ ၈တြင္လည္း စစ္ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို ေဖာ္ျပထားသည္။ ထိုထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ္လည္း မည္သည့္ လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔အစည္းကမွ် တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈမရွိသည္ကုိ ေတြ႔ရွိရျခင္းသည္လည္း စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ အေနအထား တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ တရားဝင္ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖဲြ႔ အေနျဖင့္ ဂ်ီနီဗာကြန္ဗန္းရွင္းကို တိက်စြာ လိုက္နာရန္ လိုအပ္ၿပီး အရပ္သားမ်ားကို ကာကြယ္မႈမ်ားေပးရမည္ျဖစ္သည္။ 

ထို႔ျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ ကမာၻ႔ကုသလမဂၢ၏ ကေလးသူငယ္မ်ား အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္(CRC)ကို အတည္ျပဳ လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးသည့္အတြက္ ထိုစာခ်ဳပ္ပါအခြင့္အေရးပါကို ေလးစား၊ လိုက္နာရမည္သာမက အကာအကြယ္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။ ထိုစာခ်ဳပ္၏ အပိုဒ္ ၃၈ ႏွင့္ အပုိဒ္ ၃၉ တို႔တြင္လည္း လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡအတြင္း က်ေရာက္ေနေသာ ကေလးသူငယ္မ်ားကို ကာကြယ္မႈေပးေရး ႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပ႒ာန္းထားရွိသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း မ်ားစြာေသာ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ လက္နက္ကိုင္စစ္ပြဲမ်ားအတြင္း ထိခိုက္ နစ္နာမႈမ်ားစြာကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရဆဲျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရအေနျဖင့္ ပဋိပကၡအတြင္းက်ေရာက္လွ်က္ရွိေသာ ကေလးသူငယ္မ်ား ရွင္သန္ရပ္တည္ခြင့္၊ လံုၿခံဳခြင့္တို႔အတြက္ မည္ကဲ့သို႔ လုပ္ေဆာင္ရမည္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရန္ တိုက္တြန္းၿပီး လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡအတြင္း ကေလးသူငယ္မ်ား ပါဝင္ပတ္သက္မႈဆိုင္ရာ ေနာက္ဆက္တြဲအေျချပစာခ်ဳပ္ တြင္ ပါဝင္ လက္မွတ္ေရးထိုး၊အတည္ျပဳရန္လည္း တိုက္တြန္း အပ္ပါသည္။ 

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္၊ေျပာဆိုခြင့္

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္၊ေျပာဆိုခြင့္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ပုိ၍ တင္းက်ပ္ေသာ အေနအထားတစ္ရပ္သို႔ ဦးတည္ လ်က္ရွိသည္။ ထိုအျခင္းအရာကို ဒါရိုက္တာ ဦးမင္းထင္ကိုကိုႀကီး ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(က)ျဖင့္ အလုပ္ႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္ တစ္ႏွစ္ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္း၊  တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသား ကိုဇင္မင္းၿဖိဳးႏွင့္  ကိုမင္းဟန္ထက္တို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စီတန္း လွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒ(ၿငိမ္း၊စု၊စီ)ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၇ ရက္ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္၊ ကိုမင္းေသြးသစ္၊ ကိုခန္႔မင္းထက္၊ ကိုစိုင္းသုဝဏ္ႏွင့္ မအိသီရိေက်ာ္တို႔ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ ဒဏ္ေငြ သံုးေသာင္းက်ပ္စီ ေပးေဆာင္ေစရန္ အမိန္႔ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္း (ကိုမင္းေသြးသစ္ႏွင့္ ကိုခန္႔မင္းထက္တို႔သည္ ဒဏ္ေငြ ေပးေဆာင္ျခင္းမရွိသျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၁၅ ရက္ က်ခံေစရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ ခံခဲ့ရျခင္း)စသည့္ ျဖစ္စဥ္မ်ားမွ ထင္ရွားစြာ ျပသလွ်က္ရွိသည္။ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ ေနေသာ လက္ရွိအခ်ိန္ကာလတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္၊ေျပာဆိုခြင့္ကို ကန္႔သတ္၊ဖိႏွိပ္ထားျခင္းသည္ ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္ဆုတ္ေစေသာ အျခင္းအရာတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလကို ၿပီးေျမာက္၊ေက်ာ္လြန္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးသေရြ႕ ဒီမိုကေရစီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ သည္လည္း အလွမ္းေဝးေနဦးမည္ျဖစ္သည္။  ထို႔ျပင္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကို ေႏွာင့္ေႏွးေစေသာ အျခားအျခင္းအရာ တစ္ရပ္သည္ ဖိႏွိပ္ထားသည့္ ဥပေဒမ်ားျဖစ္သည္။ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မမ်ားျဖစ္သည့္ ပုဒ္မ ၅၀၀၊ ၅၀၅(ခ)၊ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒႏွင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ လုံၿခဳံမႈကို အကာအကြယ္ ေပးေရး ဥပေဒတို႔သည္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားကို ကန္႔သတ္ထားသည့္ ဥပေဒမ်ားျဖစ္လာသည္။ ထိုဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္၊ျဖည့္စြက္ရန္ သို႔မဟုတ္ ရုပ္သိမ္းရန္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းမရွိသေရြ႕ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး ရရွိႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။ သို႔ျဖစ္၍ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၏ အေျခခံက်ေသာ အခြင့္အေရးအုတ္ျမစ္တစ္ခုျဖစ္သည့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္တို႔ကို ေလးစားလိုက္နာ၍ ကာကြယ္ ျမွင့္တင္ေပးျခင္းအားျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ကို ေဖာ္ေဆာင္မႈ ျပဳေပးပါရန္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP)မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

ႏိုင္ငံသားတို႕၏ လြတ္လပ္ခြင့္အေပၚ တားျမစ္ျခင္းမ်ား 

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္၊ေျပာဆိုခြင့္အေျခအေနသည္ ပို၍ ဆိုးရြားလာခ်ိန္တြင္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ားသည္ ႏိုင္ငံသားတို႔၏ လြတ္လပ္ခြင့္အေပၚ တားျမစ္ျခင္းမ်ားကို ဆက္လက္ ရင္ဆိုင္ ေနၾကရလွ်က္ရွိသည္။ ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ ၾသဂုတ္လ ၁၂ ရက္ေန႔၌ ကရင့္အာဇာနည္ေန႔ အခမ္းအနားကို က်င္းပခဲ့သည့္အတြက္ ကရင္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအ႐ံုး (KWU) ဥကၠ႒ ေဒၚေနာ္အုန္းလွအပါအဝင္ သံုးဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ျပင္ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားအတြက္ အလွဴေငြေကာက္ခံခဲ့ေသာ ရကၡေတာ္ဝင္ ပရဟိတ ေစတနာရွင္မ်ားအဖဲြ႔ဝင္ ၁၆ ဦးသည္ ေငြဒဏ္ တစ္ေသာင္းက်ပ္စီ ေပးေဆာင္ေစရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ လူ႔အခြင့္အေရး စံခ်ိန္၊စံညႊန္းဆိုသည္ကို အေျခခံအားျဖင့္ ႏိုင္ငံသား တို႔၏ လြတ္လပ္ခြင့္၊ လံုၿခံဳခြင့္၊ တန္းတူညီမွ်ခြင့္တို႔ျဖင့္ တိုင္းတာၿပီး ထိုအခြင့္အေရးမ်ား ဆံုး႐ႈံးေနျခင္းသည္ ႏိုင္ငံ၏ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားအေပၚ ေလးစား၊လိုက္နာမႈ အားနည္းေနျခင္းကို ညႊန္းဆိုျပသရာေရာက္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရမွ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို ကာကြယ္မႈ ေပးရမည္ ျဖစ္ၿပီး အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရး ေဆြးေႏြးပဲြမ်ား၊ သင္တန္းမ်ားကို ဌာနဆိုင္ရာ အဖဲြ႔အစည္းမ်ားၾကား က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ပို႔ခ်ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး

အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း အျမန္ဆံုးျပဳဳျပင္ေျပာင္းလဲရမည့္ အခန္းက႑တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ကာလၾကာရွည္စြာ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ေႏွာင့္ေႏွးေနျခင္းသည္ အက်ဥ္းသားမ်ားကို မ်ားစြာ ထိခိုက္မႈ ျဖစ္ေပၚေစသည္။ အထူးသျဖင့္ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း အျမန္ဆံုး ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိသည့္ အခန္းက႑သည္ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း လူဦးေရျပည့္သိပ္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအမ်ိဳးသား လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္(MNHRC)၏ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာ၊ အပိုဒ္ ၁၀၂ တြင္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၌ MNHRC မွ အက်ဥ္းေထာင္ ၂၅ ခုႏွင့္ အက်ဥ္းစခန္း ၂၅ ခုသို႔ သြားေရာက္ ၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးခဲ့ၿပီး စစ္ေဆးခဲ့ၿပီးေသာ အက်ဥ္းေထာင္မ်ား တြင္ အက်ဥ္းသားဦးေရမွာ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္၊ တစ္ႀကိမ္ထက္တစ္ႀကိမ္ တိုးတက္မ်ားျပားလာသည္ကို ေတြ႔ျမင္ခဲ့ရသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း လူဦးေရျပည့္သိပ္ေနျခင္း သည္ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ခ်ိဳးေဖာက္ရာေရာက္ၿပီး မလိုလားအပ္ေသာ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ပြားမႈ၏ အေျခခံအရင္းအျမစ္လည္းျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP)မွ အစိုးရအား ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ တိုက္တြန္းလ်က္ရွိသည့္အတိုင္း အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို အျမန္ဆံုး ျပဳလုပ္ပါရန္ ထပ္မံ၍ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ ထိုကဲ့သို႔ အက်ဥ္းေထာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ျပဳလုပ္ရာတြင္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားကို သီးျခားလြတ္လပ္ေသာ အဖဲြ႔အစည္းအျဖစ္ ဖြဲ႔စည္းရန္မွာလည္း အေရးႀကီးၿပီး အက်ဥ္းေထာင္ ဥပေဒမ်ားျဖစ္ေသာ ၁၈၉၄ အက်ဥ္းေထာင္ဥပေဒ သို႔မဟုတ္ ၁၈၉၄ အိႏၵိယ ဥပေဒ၊ အက်ဥ္းေထာင္လက္စဲြတို႔ကို ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒမ်ား သို႔မဟုတ္ စံခ်ိန္၊စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီဆီေလ်ာ္ျခင္း ရွိ၊မရွိဆိုသည္ကို ျပန္လည္ သံုးသပ္ ရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ အက်ဥ္းေထာင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေသာ အဖဲြ႔အစည္းမ်ား ပါဝင္သည့္ ေကာ္မတီတစ္ရပ္ကို ဖြဲ႔စည္းျခင္း၊ မူဝါဒမ်ားခ်မွတ္ျခင္းတို႔ကို ေဆာင္ရြက္ျခင္းအားျဖင့္ အက်ဥ္းေထာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို ေႏွာင့္ေႏွးမႈမရွိဘဲ ေဖာ္ေဆာင္မႈ ျပဳေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

လယ္ယာေျမေရးရာကိစၥရပ္မ်ား

ၾသဂုတ္လအတြင္းတြင္ လယ္ယာေျမသိမ္းဆည္းျခင္းႏွင့္ဆက္ႏြယ္၍ လယ္သမားမ်ားသည္ ထိခိုက္၊နစ္နာမႈမ်ားစြာကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည္။ ေအာက္တြင္ ေကာက္ႏွဳတ္ေဖာ္ျပထားေသာ ျဖစ္စဥ္တခ်ိဳ႕မွလည္း ထင္ရွားစြာ ေဖာ္ထုတ္ျပသ လွ်က္ရွိသည္။ 

  • တပ္သိမ္းေျမေပၚတြင္ ဝင္ေရာက္ ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးခဲ့ျခင္းအတြက္ ကယားျပည္နယ္၊ လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ဒီေမာဆိုးၿမိဳ႕နယ္တို႔မွ ေတာင္သူ ကိုးဦးတို႔သည္ ျပည္သူပိုင္ပစၥည္း ဖ်က္ဆီးမႈအက္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၆(၁) ျဖင့္ တရားစဲြဆိုျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ထိုေတာင္သူ ကိုးဦးအနက္မွ ခုႏွစ္ဦးသည္ ၾသဂုတ္လအတြင္း ဖမ္းဆီးျခင္း ခံခဲ့ရၿပီး က်န္ေတာင္သူ ႏွစ္ဦးသည္ ဇူလိုင္လအတြင္းတြင္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။
  • မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ပုသိမ္ႀကီးၿမိဳ႕နယ္တြင္  သိမ္းဆည္းထားသည့္ ယာေျမဧက ၅၀၀ ေက်ာ္အနက္ ပိုလွ်ံ ေနသည့္ ယာေျမဧက ၂၀၀ ဝန္းက်င္ခန္႔ကို မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ စည္ပင္သာယာေရး ေကာ္မတီႏွင့္ အက်ိဳးတူ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္သည့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးသစ္ကုမၸဏီတို႔မွ ေရတံခြန္ ေတာင္အိမ္ရာ စီမံကိန္းအတြက္ ၿခံစည္းရိုး ကာရံခဲ့၍ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ထိုပဋိပကၡအတြင္း ေဒသခံေတာင္သူ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးသည္ ဓားျဖင့္ ခုတ္ခံခဲ့ရၿပီး ေဒသခံေတာင္သူတခ်ိဳ႕ႏွင့္ ရဲတပ္ဖြဲ႔ဝင္တခ်ိဳ႕သည္လည္း ထိခိုက္ဒဏ္ရာမ်ား ရရွိခဲ့ၾကသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ေရၾကည္ေက်းရြာမွ ေတာင္သူ ေဒၚလွခိုင္အပါအဝင္ ေတာင္သူ ၁၀၀ ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၃၃၂၊ ၃၃၃၊ ၃၃၆၊ ၂၉၄၊ ၅၀၆၊ ၁၁၄ တို႔ျဖင့္ အမႈဖြင့္ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။
  • ေရေၾကာင္း ရဲတပ္ဖဲြ႔ခြဲ(မႏၱေလး)ႏွင့္ မူလေျမပိုင္ဆိုင္သည့္ ေတာင္သူမိသားစုမ်ားၾကား ျဖစ္ပြား ခဲ့သည့္  ရုန္းရင္းဆန္ခတ္ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ပတ္သက္၍  ေတာင္သူ ေျခာက္ဦးသည္  ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၂၉၄၊ ၃၃၂၊ ၄၄၀၊ ၁၁၄၊ ၁၈၉ တို႔ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ႏွစ္ႏွစ္စီ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္  (ICESCR)ကို လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးသည့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္အတြက္ စာခ်ဳပ္ပါအခြင့္အေရး မ်ားကို ေလးစား၊လိုက္နာ၍ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ရမည္ ျဖစ္သည္သာမက တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈလည္း ရွိရမည္ ျဖစ္သည္။ ေတာင္သူမ်ားသည္ ေလ်ာ္ေၾကးမ်ား၊ နစ္နာေၾကးမ်ား၊ ေျမယာအစားထိုးေပးေလ်ာ္ျခင္းမ်ားႏွင့္ မည္သည့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈမ်ိဳးကိုမွ် ခံစားခြင့္မရွိဘဲ ဖမ္းဆီးခံရျခင္း၊တရားစြဲဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းတို႔သည္ လယ္ယာေျမ က႑ကို ထိခိုက္မႈမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ထို႔ျပင္ အစိုးရ၏ သိမ္းဆည္းလယ္ယာေျမႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဆာင္ရြက္ ေနမႈကိုလည္း ေမးခြန္းထုတ္ဖြယ္ရာျဖစ္သည္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၁၉ ရက္ေန႔တြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ေျမသိမ္းဆည္းျခင္း၊ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားျခင္းႏွင့္ ျပန္လည္ ထူေထာင္ျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒကို ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ သို႔ျဖစ္၍ အစိုးရမွ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ေရွး႐ႈ၍ ျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီးသည့္ ျပည္တြင္း ဥပေဒမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒမ်ားႏွင့္အညီ လယ္ယာေျမေရးရာက႑ကို ျမွင့္တင္ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

 

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရန္

ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း

တိတ္ႏုိင္အတြင္းေရးမွဴး +၉၅() ၉၄၂  ၈၀၂  ၃၈၂၈

ဘုိၾကည္ တဲြဘက္အတြင္းေရးမွဴး +၉၅() ၉၄၂ ၅၀၃ ၈၈၄၀

ေအာင္မ်ိဳးေက်ာ္ရန္ကုန္ရုံးတာဝန္ခံ +၉၅() ၉၄၂၈ ၁၁၇ ၃၄၈

ၾသဂုတ္လအတြက္တလအတြက္သုံးသပ္ခ်က္ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ August Burmese MiR

ၾသဂုတ္လအတြက္ သတင္းမ်ားစုစည္းတင္ျပမႈ ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ August Burmese Chronology

ၾသဂုတ္လအထိ လက္က်န္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္း 50 Remaining PP final list Updated On August 29, 2019

ၾသဂုတ္လအထိ အမႈရင္ဆုိင္ေနရသူမ်ားစာရင္း 580 facing trial final list updated on August 31, 2019

၆၆(ဃ)ႏွင့္ အမႈရင္ဆုိင္ေနရသူမ်ားစာရင္း 66 (D) total list(new) Updated