ရခိုင္ရြာသားမ်ား ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္ခံရျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ MNHRC မွ မွန္ကန္သည့္ ရပ္တည္ခ်က္ျပရန္လုိ

ေန႔စြဲ – ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၄ ရက္ေန႔

ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ (Myanmar National Human Rights Commission – MNHRC) အေနျဖင့္ လက္နက္ကုိင္ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာ တိုင္းရင္းသားနယ္ေျမမ်ားတြင္ အစုိးရစစ္တပ္ က်ဴးလြန္သည့္ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ လြတ္လပ္ အမွီခိုကင္းၿပီး မွန္ကန္ ခိုင္မာျပတ္သားသည့္ အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရန္ မိမိတို႔ အဖြဲ႔အစည္းေပါင္း ၂၄ ဖြဲ႔ ပါ၀င္သည့္ အမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ား လုပ္ငန္းအဖဲြ႔ (CSO Working Group on MNHRC Reform) မွ ေတာင္းဆိုလုိက္ပါသည္။ စစ္တပ္မွ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထားစဥ္အတြင္း ရခိုင္တုိင္းရင္းသားမ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ ရြာသားေျခာက္ဦး ပစ္သတ္ခံခဲ့ရၿပီး သက္ေသသတင္းမ်ားအရ ယင္းသတ္ျဖတ္မႈမ်ားသည္ ဥပေဒႏွင့္ မညီေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိၾကေသာ္လည္း စစ္တပ္၏ အေၾကာင္းျပခ်က္ကို MNHRC က က်ဳိးႏြံစြာ လက္ခံလိုက္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ မိမိတို႔မွ အထူးပင္ စိတ္ပ်က္မိပါသည္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၃၀ ရက္ေန႔တြင္ စစ္တပ္က ရခိုင္ျပည္နယ္ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ေက်ာက္တန္းရြာရွိ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ႏွင့္ ၅၀ ႏွစ္ၾကား အမ်ဳိးသားအားလံုးကို ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (Arakan Army – AA) ႏွင့္ ဆက္သြယ္သည္ဟူေသာ သံသယျဖင့္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းခဲ့ပါသည္။ ေမလ ၂ ရက္ေန႔တြင္ ထိန္းသိမ္းခံရသူမ်ားထဲမွ ေျခာက္ဦး ပစ္သတ္ခံရၿပီး အနည္းဆံုး ရွစ္ဦး ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။  ထုိသုိ႔ျဖစ္ရျခင္းသည္ စစ္သားမ်ားက မိမိကုိယ္ကို ကာကြယ္သည့္အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု စစ္တပ္ကေျပာဆုိခဲ့ၿပီး ၎တို႔တြင္ အျပစ္မရွိေၾကာင္း ေျဖရွင္းခ်က္ေပးရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မ်က္ျမင္ သက္ေသမ်ား၏ ထြက္ဆုိခ်က္မ်ားအရ ထိန္းသိမ္းခံထားရသူတစ္ဦး ေအာ္ဟစ္ၿပီး ထြက္ေျပးရန္ ႀကိဳးစားခ်ိန္တြင္ စစ္သားမ်ားက လူအုပ္အတြင္းသို႔ အရမ္းကာေရာပစ္ခတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟုဆုိပါသည္။ ဤသည္မွာ AA ကို အျပတ္ရွင္းရန္အတြက္ ႀကိဳးစားရာတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၌ စစ္တပ္က က်ဴးလြန္ခဲ့သည့္ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈျဖစ္စဥ္မ်ားထဲမွ ေနာက္ဆံုးရ သတင္းတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔အတူ ယခင္လက ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္ရွိ လကၠာရြာမွ အရပ္သား ၂၇ ဦးကို AA အဖြဲ႔ဝင္မ်ား ျဖစ္သည္ဟူေသာ  မသကၤာမႈျဖင့္ ထိန္းသိမ္းခဲ့ရာ ရြာသား သံုးဦးမွာ ထိန္းသိမ္းခံရစဥ္အတြင္း ေသဆံုးသြားခဲ့ပါသည္။ ေသဆံုးရျခင္းအေၾကာင္းရင္းမွာ မိမိကိုယ္ကို သတ္ေသျခင္း၊ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ မူးယစ္ေဆးျပတ္မႈ တို႔ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု စစ္တပ္ကေျပာခဲ့ေသာ္လည္း ခ်က္ခ်င္း မီးသၿဂၤဳိလ္လုိက္ျခင္းႏွင့္ ၎တုိ႔ေသဆံုးျခင္းကုိ မိသားစုဝင္မ်ားအား အေၾကာင္းမၾကားျခင္းတို႔က ယင္းေသဆံုးမႈသည္ ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္မႈ ျဖစ္ေၾကာင္းကို ၫႊန္းျပေနပါသည္။

ဤအခင္းအက်င္းအရ ႏုိင္ငံအဆင့္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုအေနျဖင့္ အဆိုပါ အရပ္သားမ်ားေသဆံုးမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ အျပည့္အဝ စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ MNHRC တြင္ တာဝန္ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၃ ရက္ေန႔ ေန႔စြဲပါ ေၾကညာခ်က္တြင္ MNHRC က စစ္တပ္၏ ေျဖရွင္းခ်က္ကိုသာ သံေယာင္လိုက္ကာ လံုျခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔မ်ားသည္ စစ္ေဆးေမးျမန္းရန္အတြက္ သံသယရွိသူ ၂၇၅ ဦးကို ထိန္းသိမ္းထားရာ ထိန္းသိမ္းထားစဥ္အတြင္း ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေမလ ရက္ေန႔ နံနက္ နာရီခန္႔တြင္ ထိန္းသိမ္းခံအခ်ဳိ႕က စတင္ေအာ္ဟစ္ၿပီး လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ကို တုိက္ခိုက္ရန္ အားထုတ္ ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ားက မိမိကုိယ္ကို ကာကြယ္ႏိုင္ရန္ႏွင့္ လူစုခြဲရန္ ပစ္ခတ္ခဲ့၍ လူေျခာက္ဦး ေသဆံုးၿပီး ရွစ္ဦး ဒဏ္ရာရကာ ဦးေပ်ာက္ဆံုးခဲ့သည္။ ဟု ထုတ္ျပန္ ေျပာဆို ခဲ့ပါသည္။ မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ားႏွင့္ အျခားထိန္းသိမ္းခံမ်ား ေျပာျပသည့္ ျဖစ္ပ်က္ပံုႏွင့္ ကြဲလြဲဆန္႔က်င္ေနေသာ စစ္တပ္၏ေျပာဆုိမႈကို  အတည္ျပဳႏိုင္ရန္ MNHRC အေနျဖင့္  မည့္သည္ ႀကိဳးပမ္းမႈမွ် လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျခင္း မရွိခဲ့ပါ။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေမလ တြင္လည္း MNHRC က လႊတ္ေတာ္သို႔ အလားတူထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ခု တင္သြင္းခဲ့ပါသည္။ မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ား၏အဆိုအရ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ၌ ကခ်င္အမ်ဳိးသားႏွစ္ဦး ကၽြဲေက်ာင္းေနစဥ္ ျမန္မာစစ္တပ္၏ ဖမ္းဆီးမႈကို ခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ သတ္ျဖတ္ခံရကာ ေျမျမႇဳပ္ထားသည္ကို ေတြ႔ရွိခဲ့ၾကသည္။ ထိုႏွစ္ဦးအနက္ တစ္ဦး၏ကိုယ္ေပၚတြင္ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (Kachin Independence Army – KIA) ယူနီေဖာင္း တစ္ထည္ကို တင္ထားခဲ့ပါသည္။ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ ခံထားရႏိုင္သည္ဟု ေဆးမွတ္တမ္းမ်ားက ေဖာ္ျပေနေသာ္လည္း MNHRC ကမူ ေဒသခံျပည္သူမ်ားက ၎တုိ႔သည္ အရပ္သားမ်ားသာျဖစ္ၿပီး ယာခင္းထဲ အလုပ္လုပ္ေနစဥ္ စစ္တပ္က ဖမ္းေခၚသြားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဆုိေသာ သတင္းမ်ား၊ ထြက္ဆိုခ်က္မ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္စြာ ၎တို႔သည္ KIA စစ္သားမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ တိုက္ပြဲအတြင္း က်ဆံုးခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့ပါသည္။

လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ ကာလမ်ားအတြင္း အရပ္သားျပည္သူမ်ားအေပၚ ေအာ့ႏွလံုးနာဖြယ္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ေနခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ အားေကာင္းေသာ၊ ထိေရာက္မႈရွိေသာ လြတ္လပ္သည့္ ႏိုင္ငံအဆင့္ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခု လိုအပ္ပါသည္။ အထက္တြင္ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ အမႈမ်ား၌မူ MNHRC မွာ ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္ေနၿပီး  ၎တုိ႔က်ဴးလြန္ခဲ့သည့္ မတရားမႈမ်ားကို ႀကိဳးစား ဖုံုးကြယ္ႏုိင္ရန္ စစ္တပ္မွ သတင္းမွားေပးျခင္း၊ ဝါဒျဖန္႔ျခင္းမ်ား ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ လုပ္ခဲ့သည့္ၾကားမွ စစ္တပ္၏ အေၾကာင္းျပခ်က္၊ ရွင္းလင္းခ်က္မ်ားအား မခၽြင္းမခ်န္လက္ခံကာ စစ္တပ္ဘက္မွ ရပ္တည္ ေပးေနပါသည္။ အသက္သာဆံုးေျပာရလွ်င္ MNHRC သည္ စစ္တပ္၏ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို္ ဖံုးအုပ္ကာကြယ္ေပးေနၿပီး အျပင္းထန္ဆံုးေျပာရလွ်င္မူ ယင္းျပစ္မႈမ်ား၌ ၾကံရာပါပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေက်ာက္တန္းရြာ လူသတ္မႈအေပၚ ပြင့္လင္း ျမင္သာစြာျဖင့္ အျပည့္အဝ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈျပဳလုပ္ရန္ မိမိတို႔အေနျဖင့္ MNHRC အား တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ ယင္းသို႔ေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈကိုလည္းေကာင္း၊ ေနာက္ဆက္တြဲေပၚလာမည့္ အၾကံျပဳတိုက္တြန္းခ်က္မ်ား အားလံုးကိုလည္းေကာင္း၊ ျပည္သူလူထု၏ တြန္းအားႏွင့္အတူ သက္ဆိုင္သူအားလံုး၊ အထူးသျဖင့္ စစ္တပ္အေနျဖင့္ တာဝန္ယူမႈ တာဝန္ခံမႈ ရွိလာေစရန္ လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ MNHRC အေနျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဘက္တြင္ ရပ္တည္သည္ သုိ႔မဟုတ္ စစ္တပ္ဘက္တြင္ ရပ္တည္သည္ ဆိုသည္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျပသရန္ အခ်ိန္တန္ၿပီ ျဖစ္ပါသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ား လုပ္ငန္းအဖဲြ႔ အဖဲြ႔ဝင္မ်ား

၁။ ကခ်င္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုး-ထုိင္းႏုိင္ငံ (KWAT)

၁။ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ (KHRG)

၂။ ကရင္နီလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ (KnHRG)

၃။ စစ္မွန္ေသာ ျပည္သူ႔ေက်းကြ်န္အဖြဲ႔ (GPS)

၄။ စမိုင္းလ္ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေဖာင္ေဒးရွင္း (Smile)

၅။ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ (EQMM)

၆။ တအာင္းအမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုး (TWO)

၇။ ဒီမုိကေရစီဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈေကာ္မတီ (ACDD)

၈။ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP)

၉။ ပအိုဝ္းလူငယ္အဖြဲ႔အစည္း (PYO)

၁၀။ မ်ိဳးဆက္လႈိင္း (GW)

၁၂။ မြန္ျပည္လူ႔အခြင့္အေရးေဖာင္ေဒးရွင္း (HURFOM)

၁၃။ ျမန္မာ့အေရးေလ့လာသူမ်ားအဖြဲ႔ (BM)

၁၄။ ရန္ကုန္ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ (Yagon Watch)

၁၅။ ေရွ႕ေျပးအသံအဖြဲ႔ (PV)

၁၆။ ေလာကအလင္း (Loka Ahlinn)

၁၇။ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ျမႇင့္တင္သူမ်ားအဖြဲ႔ (HRDP)

၁၈။ လူ႔အခြင့္အေရး ပညာေပးသူမ်ားကြန္ရက္ (HREN)

၁၉။  အနာဂတ္အလင္းတန္းဆံုမွတ္ (FLC)

၂၀။ အသံ – လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔

၂၁။ Metta Campaign – Mandalay

၂၂။ Myanmar People Alliance (Shan State)

၂၃။ The Seagull

၂၄။ Synergy (Social Harmony Organization) 

ဆက္သြယ္ရန္

ကိုမိုဃ္းေသြး၊ မ်ိဳးဆက္လိႈင္း (Generation Wave)၊ moethway@gmail.com၊ 09-979238220

မသက္သက္ေအာင္၊ အနာဂတ္အလင္းတန္းဆံုမွတ္ (Future Light Centre)၊ Thet2aung2012@gmail.com၊ 09-794932344

မွတ္ခ်က္

ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ (MNHRC) အား လြတ္လပ္အမွီခုိကင္း ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိကာ ထိေရာက္ၿပီး ပါရီအေျခခံမူမ်ားႏွင့္အညီ ျမန္မာျပည္သူလူထု၏ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ အမွန္တစ္ကယ္ ကာကြယ္ျမႇင့္တင္ေပးႏုိင္ေသာ ေကာ္မရွင္ တစ္ရပ္ ျဖစ္လာေစေရးအတြက္ အမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ား လုပ္ငန္းအဖဲြ႔အား ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ဖဲြ႔စည္းခဲ့ပါသည္။

ေဒါင္ေးလာ့လင့္ MNHRC-Must-Take-Stand-on-Extrajudicial-Killings-of-Rakhine-Villagers-Burmese