ေအေအပီပီမွေဖေဖာ္ဝါရီလအတြက္လစဥ္အစီရင္ခံစာႏွင့္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္းထုတ္ျပန္ခ်က္

တစ္လအတြင္းသံုးသပ္ခ်က္

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၈၃ ဦးသည္ အမႈဖြင့္၊တရားစဲြဆိုျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ထို ၈၃ ဦးအနက္မွ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ၁၄ ဦးသည္ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈအက္ဥပေဒ ၁၇(၁)၊(၂)၊ ကရင္နီတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ား အပါအဝင္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ၆၈ ဦးသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒ(ၿငိမ္း၊စု၊စီ)ပုဒ္မ ၁၉၊ ၂၀၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ တစ္ဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) တို႔ျဖင့္ အသီးသီး အမႈဖြင့္၊ တရားစြဲဆိုျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသူ ၄၄ ဦးရွိခဲ့သည္။ ထို ၄၄ ဦးအနက္မွ  ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ၂၇ ဦးသည္ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈ အက္ဥပေဒ ၁၇(၁)၊(၂)၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ တစ္ဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) ျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည့္ျပင္ အရပ္သား ၁၆ ဦးသည္လည္း ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၇၁ ဦး ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၇၁ ဦးအနက္မွ ေလးဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ)၊ ရတနာပံုေက်ာင္းသား ခုႏွစ္ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၄၃၅၊ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ တို႔ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ေတာင္သူ သံုးဦး၊ ကခ်င္တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ တစ္ဦး၊ တနသၤာရီဂ်ာနယ္ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ တစ္ဦးတို႔သည္ ဒဏ္ေငြေပးေဆာင္ေစရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည့္ျပင္ ကရင္နီတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ၅၅ ဦးတို႔ကို စဲြဆိုထားေသာ စဲြခ်က္မ်ားကို ရုပ္သိမ္းရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း စုစုေပါင္း ၇၄ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ေလးဦးျဖစ္ေသာ ရိုက္တာသတင္းဌာနမွ သတင္းေထာက္ ကိုေက်ာ္စိုးဦး၊ ကေလးစစ္သားေဟာင္း ကိုေအာင္ကိုေထြး၊ ေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္းႏွင့္ ကခ်င္တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မနန္ပူတို႔သည္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္မႈမရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္သည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ အေျခခံက်ေသာ အခြင့္အေရးတစ္ခုျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အရပ္သားအစိုးရလက္ထက္တြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္သည္ ပို၍ ဆိုးရြားလာၿပီး ထိုအခြင့္အေရးကို က်င့္သံုးခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ ပို၍ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း (UDHR)၊ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္တစ္ခုျဖစ္သည့္ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) တို႔တြင္ လူတိုင္း လြတ္လပ္စြာ ဖြင့္ဟေဖာ္ျပႏိုင္ခြင့္ရွိသည္ ဟု ျပ႒ာန္းထားသည္သာမက ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ  အပိုဒ္ ၃၅၄(က)တြင္လည္း ထိုအခြင့္အေရးကို ကာကြယ္မႈေပးထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေျခအေနသည္ ဆက္လက္ က်ဆင္းဆဲျဖစ္သည္ကို ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ား၊ ေက်ာင္းသားမ်ား၊ အလုပ္သမား မ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ား တရားစြဲဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံခဲ့ၾကရျခင္း ျဖစ္စဥ္မ်ားမွ ထင္ရွားစြာ ျပသလွ်က္ရွိသည္။

 

  1. ျမစ္ဆံုေရကာတာစီမံကိန္းကို အၿပီးတိုင္ရပ္ဆိုင္းေပးရန္ ဦးေဆာင္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့သူ ေဒၚဂ်ာေခါန္သည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ ဒဏ္ေငြ တစ္ေသာင္းေပးေဆာင္ေစရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္း
  2. ေက်ာင္းလုံၿခဳံေရးႏွင့္ ေက်ာင္းတြင္းသန႔္ရွင္းေရးကို တိုးျမႇင့္ေဆာင္႐ြက္ေပးရန္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ရတနာပုံ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသား ခုႏွစ္ဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၄၃၅၊ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ သံုးလစီ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္း
  3. က်ဴးေက်ာ္ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ရပ္ေက်းအဆင့္ရွိ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီဝင္ ႏွစ္ဦးႏွင့္ ေဒသခံ ႏွစ္ဦးတို႔သည္ ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကည္ညိဳပ်က္ေစမႈ၊ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ တစ္ႏွစ္ႏွင့္ ေျခာက္လ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္း
  4. အလုပ္သမားအခြင့္အေရးမ်ားရရွိရန္ ဦးေဆာင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ရွစ္ဦး သည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခံခဲ့ရျခင္း
  5. ၂၀၀၈ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ဖ်က္သိမ္းေရးႏွင့္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး ႏုတ္ထြက္ေပးေရး ဦးေဆာင္ဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ဒီမုိကေရစီအေရး စဥ္ဆက္မျပတ္ လႈပ္ရွားမႈ အင္အားစု ေကာ္မတီ (MDCF) အဖဲြ႔ဝင္ ကိုေက်ာ္ဇင္လတ္သည္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀၊ ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကည္ညိဳပ်က္ေစမႈ၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခံခဲ့ရျခင္း
  6. ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း ကယားျပည္နယ္ရဲတပ္ဖြဲ႔မွ လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕၌ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း ျမင္းစီးေၾကး႐ုပ္တု စိုက္ထူျခင္းကို ကန႔္ကြက္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္လွ်က္ရွိေသာ ကရင္နီတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားကို အင္အားသံုး ၿဖိဳခြင္းခဲ့ျခင္း၊ ေရာ္ဘာက်ည္ျဖင့္ ပစ္ခတ္ၿပီး မီးသတ္ပိုက္အသံုးျပဳ၍ လူစုခြဲခဲ့ေသာေၾကာင့္ လူငယ္ ၂၁ ဦးခန္႔ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ျခင္းတို႔အျပင္ ဦးေဆာင္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူ ၄၅ ဦးကို ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ တရားစြဲဆိုခဲ့ျခင္း (သို႔ေသာ္လည္း ကယားျပည္နယ္အစိုးရႏွင့္ ဦးေဆာင္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ား၏ သေဘာတူညီခ်က္အရ ကယားျပည္နယ္အစိုးရမွ ကရင္နီ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ၅၅ ဦးအေပၚ စဲြဆိုထားေသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ရုပ္သိမ္းေပးခဲ့သည္)
  7. ကယားျပည္နယ္အတြင္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေၾကးရုပ္စိုက္ထူျခင္းအေပၚ ကန႔္ကြက္ဆႏၵျပမႈအား ေထာက္ခံေၾကာင္းႏွင့္ ဆႏၵျပသူမ်ားကို ရာဘာက်ည္ျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈအား ကန႔္ကြက္ေၾကာင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္း အတြက္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ကိုးဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခံခဲ့ရျခင္း
  8. ကယားျပည္နယ္၊ လိြဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေၾကး႐ုပ္ထား႐ွိရန္ ေထာက္ခံ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ေလာပိတေက်းရြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ဦးဝင္းေအာင္အပါအဝင္ ငါးဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ ခံခဲ့ရျခင္း

ထိုဖမ္းဆီးမႈမ်ား၊ တရားစြဲဆိုမႈမ်ားႏွင့္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈမ်ားသည္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို ပို၍ ေႏွာင့္ေႏွးေစပါသည္။ ထို႔ျပင္ တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ လိုလားခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရန္ ပ်က္ကြက္လွ်က္ရွိျခင္း ေၾကာင့္လည္း အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို ပို၍ ဆုတ္ယုတ္ေစသည္။  အထက္ပါျဖစ္စဥ္မ်ားကို သံုးသပ္ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ အေျခအေနသည္ အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ အေနအထား တစ္ရပ္သို႔ ေရာက္ရွိေနသည္ကို ေဖာ္ေဆာင္ျပသလွ်က္ရွိသည္။ အေျခခံက်ေသာ အခြင့္အေရးတစ္ရပ္ကို ကာကြယ္ရန္ ပ်က္ကြက္လွ်င္ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ကာကြယ္ေပးရန္လည္း ပ်က္ကြက္ေနဦးမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရမွ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ကာကြယ္မႈေပးသည္ကို  ျပသေသာအားျဖင့္ ဖမ္းဆီး၊ တရားစဲြဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံေနၾကရသူမ်ားအားလံုးကို အျမန္ဆံုး လႊတ္ေပးျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားျဖစ္သည့္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒ၊ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) စသည့္ ဥပေဒမ်ားကို လက္နက္သဖြယ္ အသံုးျပဳျခင္းအား အဆံုးသတ္ေစရန္ ထိုဥပေဒမ်ားကို အျမန္ဆံုး ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္စြက္ သို႔မဟုတ္ ရုပ္သိမ္းျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္မႈ ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေျခအေနက်ဆင္းလာျခင္းႏွင့္အတူ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေနသည္လည္း ဆက္လက္ က်ဆင္းလွ်က္ရွိသည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီး၊ ထားဝယ္ၿမိဳ႕နယ္တရားရံုးမွ တနသၤာရီဂ်ာနယ္အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးမ်ိဳးေအာင္ကို မဲဆြယ္အၿပံဳးသေရာ္စာကို ေဖာ္ျပခဲ့ျခင္း အတြက္ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၅(ခ)ျဖင့္ ဒဏ္ေငြ ငါးသိန္းက်ပ္ေပးေဆာင္ေစရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ အာဏာပိုင္မ်ားကို ေဝဖန္ေရးသားမႈမ်ား၊ သေရာ္စာမ်ား ေရးသားေဖာ္ျပမႈမ်ားကို ရပ္တန္႔သြားေစရန္ သတင္းသမား မ်ားကို ကန္႔သတ္ဖိႏွိပ္ျခင္းသည္ ႏိုင္ငံ၏ စတုတၳမ႑ိဳင္ျဖစ္ေသာ သတင္းမီဒီယာက႑ကို ဆုတ္ယုတ္ေစသည္။ ထို႔ျပင္ လြတ္လပ္စြာ သတင္းေရးသားေဖာ္ျပခြင့္ကို ဟန္႔တားျခင္းျဖစ္ၿပီး သတင္းေရးသားေဖာ္ျပျခင္းမျပဳလုပ္မီ သတင္းသမားမ်ားကို ကိုယ္တိုင္ စိစစ္တည္းျဖတ္ရန္ သတိေပးသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေစသည္။ အစိုးရ၏ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္းတြင္ ျပည္သူမ်ား၏ နားႏွင့္မ်က္စိျဖစ္ေသာ သတင္းမီဒီယာမ်ားသည္ မိမိတို႔ေစာင့္ထိန္းအပ္ေသာ က်င့္ဝတ္ႏွင့္ ဂုဏ္သိကၡာမ်ားႏွင့္အညီ လြတ္လပ္စြာ ရပ္တည္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ သတင္းရယူေဖာ္ျပခြင့္အား ေဖာ္ေဆာင္ ေပးမည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရမွ ၎တို႔၏ ေရြးေကာက္ပြဲကတိကဝတ္မ်ားႏွင့္အညီ အမွီအခိုကင္း၍ လြတ္လပ္ေသာ သတင္းမီဒီယာက႑ ျဖစ္ေပၚလာေစရန္အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

အက်ဥ္းေထာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးက႑တြင္ တိုးတက္မႈအေနျဖင့္ ဗဟိုအဆင့္ရွိေသာ အက်ဥ္းေထာင္ ေလးခုတြင္  HIV ႏွင့္ အသည္းေရာင္ အသားဝါ(TB) တို႔ ပူးတြဲျဖစ္ပြားေနေသာ အက်ဥ္းသား လူနာမ်ားကို ယခုႏွစ္အတြင္းတြင္ ပထမဆံုး အေနျဖင့္ စတင္ကုသေပးသြားမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားတြင္ အက်ဥ္းသားမ်ား ဝင္ဆံ့မႈ ပမာဏထက္ ေက်ာ္လြန္ေန၍ အက်ဥ္းသား၏ အခြင့္အေရးမ်ား နစ္နာဆံုးရံႈးမႈမရွိေစရန္ အိပ္ေဆာင္သစ္မ်ား၊ ႏွစ္ထပ္အိပ္ေဆာင္မ်ား၊ အက်ဥ္းေထာင္ႏွင့္ အခ်ဳပ္ေထာင္အသစ္မ်ားကို ထပ္မံေဆာက္လုပ္လွ်က္ရွိသည္ဟု ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနမွ ဒုတိယဝန္ႀကီး ဗိုုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္သူမွ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၄ ရက္ ေန႔တြင္ လႊတ္ေတာ္၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိုကဲ့သို႔ အက်ဥ္းေထာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ ေျခလွမ္းတစ္ရပ္ အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္လာျခင္းကို ႀကိဳဆိုပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း(AAPP) မွလည္း အက်ဥ္းေထာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးျပဳလုပ္ရန္ အစိုးရအား စဥ္ဆက္မျပတ္ တိုက္တြန္းလွ်က္ရွိသည္။ ထို႔ျပင္ အမွီအခိုကင္း၍ လြတ္လပ္ေသာ အက်ဥ္းေထာင္စနစ္ကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ရန္အတြက္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ ရွိခဲ့ဖူးသည့္ တရားေရးဝန္ႀကီးဌာနကို ျပန္လည္ ဖြဲ႔စည္း၍ တရားေရးဝန္ႀကီးဌာနလက္ေအာက္တြင္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ား ကို ထားရွိပါရန္ တိုက္တြန္းအႀကံျပဳအပ္ပါသည္။

အက်ဥ္းေထာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးတြင္ အက်ဥ္းသားမ်ား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ အျပည့္အဝရရွိရန္မွာလည္း တစ္က႑အားျဖင့္ ပါဝင္သည္။ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားတြင္း အက်ဥ္းသားဦးေရ ျပည့္သိပ္ေနျခင္းေၾကာင့္ အက်ဥ္းသား မ်ား၏ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစသည့္ျပင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေနျခင္းကလည္း ၎တို႔၏ က်န္းမာေရးကို ပို၍ ဆိုးရြားေစသည္။ အက်ဥ္းက်ျခင္းခံထားရေသာ ထင္ရွားေသာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ေလးဦး ျဖစ္သည့္ ကေလးစစ္သားေဟာင္း ကိုေအာင္ကိုေထြး၊ ႐ုိက္တာ သတင္းဌာနမွ သတင္းေထာက္ ကိုေက်ာ္စုိးဦး၊ ကခ်င္တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မနန္ပူႏွင့္ ေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္းတို႔သည္ က်န္းမာေရး အေျခအေန ေကာင္းမြန္မႈမရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရမွ ျပည္တြင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒမ်ား၊ သေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္အညီ ထိုႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသား ေလးဦးအပါအဝင္ အက်ဥ္းသားမ်ားအားလံုးကို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူခြင့္ကို အျပည့္အဝ ေဖာ္ေဆာင္မႈ ျပဳေပးပါရန္ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း တပ္မေတာ္ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ တပ္ဖဲြ႔မ်ားၾကား တိုက္ပြဲမ်ား ဆက္လက္ ျပင္းထန္ လွ်က္ရွိၿပီး ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကေသာ ေဒသခံ တိုင္းရင္းသားမ်ားသည္ ဆိုးရြားေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရသည္။

 

ရခိုင္ျပည္နယ္

၁။ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)ႏွင့္ တပ္မေတာ္တို႔ၾကား ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည့္ တိုက္ပဲြမ်ားေၾကာင့္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ခ်င္းလက္ဝေက်းရြာမွ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕သို႔ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္လာေသာ ရခိုင္ တိုင္းရင္းသား ၂၆ ဦးအနက္မွ ၁၃ ဦးသည္ မတရားအသင္း ဆက္သြယ္မႈအက္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇ (၁)၊(၂) ျဖင့္ တရားစြဲဆိုခံခဲ့ရျခင္း

 ၂။ ရဲတပ္ဖဲြ႔၏ လံုၿခံဳေရးယာဥ္တန္းအား ဗြီဒီယိုမွတ္တမ္း ရိုက္ကူး၍ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေပၚ တင္ခဲ့ျခင္း အတြက္ ပုဏၰားကြ်န္းၿမိဳ႕နယ္မွ အရပ္သား ကိုေဇာ္ဝင္းႏိုင္သည္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး မတရားအသင္း ဆက္သြယ္မႈ အက္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇(၁) ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခံခဲ့ရျခင္း

၃။ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ တပ္မေတာ္စစ္ေၾကာင္းမွ မင္းဖူးေက်းရြာအတြင္းသို႔ ပစ္ခတ္ ခဲ့သည့္အတြက္ အသက္ ၁၈ ႏွစ္အရြယ္ မရီရီစိုး ေသနတ္က်ည္ထိမွန္၍ ေသဆံုးခဲ့ၿပီး ရြာသား ႏွစ္ဦးသည္ ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္သြားျခင္းကို ခံခဲ့ရျခင္း (ေသဆံုးခဲ့သည့္ မရီရီစိုးအတြက္ ေက်းရြာ အတြင္းရာက္ရိွ ေနသည့္ တပ္မေတာ္ အရာရိွတစ္ဦးမွ ေငြတစ္သိန္းသံုးေသာင္းက်ပ္ကို ေက်းရြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမွတစ္ဆင့္ မိသားစုမ်ားကို ေပးအပ္ခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္)

၄။ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ေအာင္ျပင္ေက်း႐ြာအနီး တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္(AA)တို႔ၾကား တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ရြာသားမ်ားမွ မီးေလာင္ကြၽမ္းထားေသာ အနည္းဆုံး အေလာင္း သံုးေလာင္းကို ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္း

၅။ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္အေထြေထြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဦးစီးဌာနရံုးတြင္ လပတ္ အစည္းအေ၀းျပဳလုပ္ေနခ်ိန္၌ ရဲတပ္ဖဲြ႕မွ ေက်းရြာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး ေလးဦးကို စစ္ေဆးေမးျမန္းရန္ရွိသည္ဟုဆိုကာ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားျခင္း

၆။ ေက်ာက္ေေတာ္ၿမိဳ႕မရဲစခန္းမွ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္၊ သရက္တပင္ေက်းရြာမွ မဟာႏြယ္ကိုယ္ပိုင္ အထက္တန္းေက်ာင္းပိုင္ရွင္ႏွင့္ ၎၏ ညီဝမ္းကြဲ၊ မဟာျမတ္မုနိဘုရားေပၚတြင္ ေစ်းေရာင္းေနသည့္ ညီအစ္ကိုႏွစ္ဦးကို ဖမ္းဆီးခဲ့ျခင္း

၇။ တပ္မေတာ္ တပ္မ ၂၂ မွ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ ငက်ားေခ်ေက်းရြာအုပ္စု၊ နီပူခံေက်းရြာမွ ၿမိဳတိုင္းရင္းသား ခုႏွစ္ဦးကို လမ္းျပအျဖစ္ေခၚေဆာင္သြားခဲ့ျခင္း

၈။ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕ အထက္တန္းေက်ာင္းတြင္ ဆယ္တန္းေျဖဆိုမည့္ အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးျဖစ္သူ ေမာင္ေဇာ္ႏိုင္ေဌးအား တပ္မေတာ္ လက္နက္ကိုင္တပ္ရင္းတစ္ရင္းမွ ဖမ္းဆီး၍ ျပန္လႊတ္ေပးၿပီးေနာက္ ေၾကာက္လန္႔၍ စိတ္မႈမမွန္ျဖစ္ေနျခင္းေၾကာင့္ ေဆးကုသမႈ ခံယူေနရျခင္း (တပ္မေတာ္သတင္းမွန္ျပန္ၾကားေရးအဖြဲ႔မွ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္မင္းထြန္းမွ ေမာင္ေဇာ္ႏိုင္ႏိုင္ေဌး ဖမ္းဆီး ရိုက္ႏွက္ခံရမႈသည္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA) အဖြဲ႔၏ လက္ခ်က္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္)

၉။ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)မွ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားျခင္းခံခဲ့ရေသာ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္၊ ဖုန္းေလာင္းေဒသမွ သံေထာင္ေက်း႐ြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဦးခ်ားေဟာ္ႏွင့္ စခန္းမႉး ရဲအုပ္ ဆလိုင္းဘီးဗာတို႔သည္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔ AA တပ္ဖြဲ႕မွ သံေထာင္ေက်းရြာအတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္လာခဲ့ၿပီး ေက်း႐ြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ဦးခ်ားေဟာ္ကို ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဦးခ်ားေဟာ္ကို ရဲစခန္းေရွ႕သို႔ ေခၚေဆာင္သြားၿပီးေနာက္ စခန္းမႉးရဲအုပ္ ဆလိုင္းဘီးဗာကို စခန္းအျပင္သို႔ ေခၚထုတ္ကာ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ားကို ေတာင္းခံခဲ့ေၾကာင္း၊ စခန္းမႉးမွ လက္နက္မ်ားကို မေပးသည့္အတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးႏွင့္အတူ စခန္းမႉးကိုပါ ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္သြားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ေက်း႐ြာသားမ်ားမွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စစ္ကုိင္းတုိင္း

၁။ နာဂကုိယ္ပိုင္အုုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ၌ တပ္မေတာ္မွ ေလးရက္ၾကာစစ္ဆင္ေရးျပဳလုပ္ခ်ိန္အတြင္း နာဂျပည္ ခပလန္အမ်ိဳးသား ဆိုုရွယ္လစ္ေကာင္စီ၏ အဖြဲ႔ဝင္ဟု သံသယရွိေသာ ရြာသားေျခာက္ဦးကို ဖမ္းဆီးခဲ့ျခင္း

ရွမ္းျပည္နယ္

၁။ ကြတ္ခုိင္ၿမိဳ႕နယ္မွ အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ရွိ မိုင္းအိုက္ဆုတ္သည္ တအာင္း (ပေလာင္) တုိ႔၏ ရုိးရာဓေလ့ ျဖစ္ေသာ ထင္းျဖဴ မီးရွိဳ႕ပြဲမွအျပန္ လမ္းတြင္ က်ီကုန္း-ကေလးဝ အေျခစိုက္ စကခ(၁၀) လက္ေအာက္ခံ၊ ခမရ (၃၆၁)ႏွင့္ ထိပ္တိုက္ေတြ႔ဆုံေသာေၾကာင့္ ထိတ္လန္႔၍ ထြက္ေျပးရာမွ ပစ္သတ္ခံခဲ့ရျခင္း (တပ္မေတာ္မွ ေသဆုံးသူကေလး၏ အသက္ နစ္နာဆုံးရႈံးမႈအတြက္ သိန္း (၂၀) က်ပ္ တိတိကုိ ေထာက္ပံ့ေငြအျဖစ္ ပ့ံပိုးေပးခဲ့ၿပီး ကေလး၏မိဘႏွင့္ ရပ္မိ၊ရပ္ဖမ်ားကို ေတာင္းပန္ခဲ့သည္)

စစ္ေရးပဋိပကၡမ်ား ပို၍ က်ယ္ျပန္႔လာသည္ႏွင့္အမွ် လူသားခ်င္းစာနာမႈကို ဆန္႔က်င္ေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ားသည္ ပို၍ ျမင့္တက္ လာလွ်က္ရွိသည္။ ထိုပဋိပကၡမ်ားအတြင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားျဖစ္သည့္ ဖမ္းဆီးမႈ မ်ား၊ ေပ်ာက္ဆံုးသြားမႈမ်ား၊ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား၊ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ား၊ တရားစဲြဆိုမႈမ်ားႏွင့္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈမ်ားသည္ အစဥ္အလာတစ္ခုကဲ့သို႔ ျဖစ္ေပၚေနၿပီး ထိုအျခင္းအရာကို ဟန္႔တားႏိုင္ရန္ သို႔မဟုတ္ ရပ္တန္႔ႏိုင္ရန္  ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ျခင္းမရွိေသးပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ က်ဴးလြန္သူမ်ားကို ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းမွ ဆက္လက္ ကင္းလြတ္ခြင့္ရေစၿပီး ထိခိုက္ နစ္နာသူမ်ားအတြက္ တရားမွ်တမႈကို ရွာေဖြရန္မွာလည္း အလွမ္းေဝးေနဆဲျဖစ္သည္ကို ေဖာ္ေဆာင္ ျပသေနသည္။ ေရာမဥပေဒ (Rome Statue) ပုဒ္မ ၇ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၈ တို႔တြင္ လူသားခ်င္း စာနာမႈကို ဆန္႔က်င္ေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ားႏွင့္ စစ္ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို ေဖာ္ျပထားသည္။ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈႏွင့္ အျခားရက္စက္၍ လူမဆန္ေသာ သို႔မဟုတ္ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာကို က်ဆင္းေစေသာ ဆက္ဆံမႈ သို႔မဟုတ္ ျပစ္ဒဏ္ေပးမႈ ဆန္႔က်င္ေရး ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္(UNCAT)၊  ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) တို႔တြင္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ကာကြယ္မႈေပးထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အဆိုပါစာခ်ဳပ္မ်ားကို လက္မွတ္ ေရးထိုး အတည္ျပဳရန္ ပ်က္ကြက္ဆဲျဖစ္ျခင္းသည္ ၎၏ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို ထိေရာက္စြာ ကာကြယ္မႈေပးရန္ ပ်က္ကြက္ဆဲျဖစ္သည္ကို ျပသေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရမွ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာ၍ ၎၏ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို ကာကြယ္မႈေပးသည္ကို ျပသေသာအားျဖင့္ အဆိုပါ စာခ်ဳပ္မ်ားကို လက္မွတ္ေရးထိုး အတည္ျပဳျခင္း၊ က်ဴးလြန္သူမ်ားကို ထိေရာက္စြာ အေရးယူေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ေဖာ္ေဆာင္ျပသပါရန္ တိုက္တြန္း ပါသည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလကတည္းက ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အခြင့္အေရးမ်ား ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICESCR) ကို လက္မွတ္ေရးထိုး အတည္ျပဳခဲ့ေသာ္လည္း လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈမ်ား၊ အျငင္းပြားမႈမ်ားေၾကာင့္ လယ္သမားမ်ားသည္ ၎တို႔၏ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုး႐ႈံးဆဲျဖစ္ၿပီး ထိခိုက္နစ္နာမႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရဆဲျဖစ္သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္းတြင္ ရန္ကုန္တိုင္း ေဒသႀကီး၊ ဒဂံုၿမိဳ႕သစ္ အေရွ႕ပိုင္းၿမိဳ႕နယ္၊ မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္၊ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ဝင္းတြင္းၿမိဳ႕နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း၊ မဘိမ္းၿမိဳ႕နယ္၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ မြန္ျပည္နယ္၊ က်ဳိက္မေရာၿမိဳ႕နယ္တို႔တြင္ လယ္သမား မ်ား၊ ေဒသခံမ်ားသည္ ၎တို႔၏ သိမ္းဆည္းခံ လယ္ယာေျမမ်ားကို ျပန္လည္ ေပးအပ္ရန္ သို႔မဟုတ္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ ေလ်ာ္ေၾကးေငြမ်ားကို ေပးအပ္ရန္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ျပင္ စစ္ကိုင္းတုိင္းေဒသႀကီး၊ ဆားလင္းႀကီးၿမိဳ႕နယ္၊ ဝက္ေမွးေက်းရြာမွ ေဒသခံ ေတာင္သူ သံုးဦးသည္လည္း မတရားတားဆီးကာကြယ္မႈ၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၃၄၁ ျဖင့္ ဒဏ္ေငြခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လယ္သမားမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈမ်ား၊ အျငင္းပြားမႈမ်ားစသည့္ လယ္ယာေျမေရးရာကိစၥရပ္မ်ားကို ေႏွာင့္ေႏွးမႈမရွိဘဲ ကိုင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္ပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္းတြင္ ဥပေဒျပဳေရးႏွင့္ မူဝါဒေရးဆိုင္ရာ တိုးတက္မႈအေနျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၌ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရး ပူးေပါင္းေကာ္မတီကုိ ဖြဲ႔စည္းရန္ မဲဆြဲဆံုးျဖတ္၍ အတည္ျပဳႏိုင္ခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ရံုးမွ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လံုၿခံဳမႈကို ကာကြယ္ ေပးေရး ဥပေဒကို ျပင္ဆင္သည့္ ဥပေဒၾကမ္းကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုဥပေဒမ်ား ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ျခင္းကို ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း(AAPP)မွ ႀကိဳဆိုၿပီး ထိုဥပေဒမ်ားသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ လံုၿခံဳခြင့္တို႔ကို ကာကြယ္မႈေပးႏိုင္သည့္ ဥပေဒမ်ားျဖစ္ရန္လည္း တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။ 

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရန္

ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း

တိတ္ႏုိင္ အတြင္းေရးမွဴး + ၆၆(၀)၈၁၂၈၇၈ ၇၅၁

ဘုိၾကည္ တဲြဘက္အတြင္းေရးမွဴး +၆၆(၀) ၈၁၉ ၆၂၈ ၇၁၃

ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္းသတင္းသုံးသပ္ခ်က္မ်ားေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ Burmese MiR Template for February

တလအတြင္းသတင္းစုစည္းမႈေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ Burmese Chronology Template for February(Update)

လက္က်န္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္း 43 Remaining PP list Updated On Feb 28, 2019 Burmese

အမႈရင္ဆုိင္ေနဆဲစာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 311 facing trial list updated on February 28, 2019

၆၆(ဃ) စာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 66 (D) total list(new) Updated