ေအေအပီပီမွ ေအာက္တုိဘာလအတြက္လစဥ္အစီရင္ခံစာႏွင့္ လက္က်န္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္းထုတ္ျပန္ခ်က္

တစ္လအတြင္းသံုးသပ္ခ်က္

ေအာက္တုိဘာလအတြင္းတြင္ စုစုေပါင္း ၁၇ ဦး တရားစဲြဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၁၇ ဦးအနက္ ခ်င္းတိုင္းရင္းသား ႏွစ္ဦး သည္ မတရားအသင္း ဆက္သြယ္မႈဥပေဒ ၁၇(၁)၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ရွစ္ဦးသည္ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉၊ ပုဒ္မ ၂၀၊ သတင္းသမား သံုးဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ)ႏွင့္ ရခိုင္လူငယ္ သံုးဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၃၀၂ ႏွင့္ NLD ပါတီ(ဗဟုိ)၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ တစ္ဦးသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ာ၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀ တို႔ျဖင့္ တရားစဲြဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ေအာက္တုိဘာလတြင္း စုစုေပါင္း ၃၁ ဦး ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို ၃၁ ဦးအနက္ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား ၂၁ ဦးကို တပ္မေတာ္မွ ဖမ္းဆီးခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး မတရားအသင္း ဆက္သြယ္မႈဥပေဒ ၁၇(၁) ျဖင့္ ခ်င္းတိုင္းရင္းသား ႏွစ္ဦး၊ ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ႏွစ္ဦး၊ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ)ျဖင့္ သတင္းသမား သံုးဦးႏွင့္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၃၀၂ ျဖင့္ ရခိုင္လူငယ္ သံုးဦးတို႔ကို သက္ဆိုင္ရာရဲတပ္ဖဲြ႔မွ ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ ေအာက္တိုဘာလတြင္း ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသူ ရွစ္ဦးရွိသည့္အနက္မွ အရပ္သားႏွစ္ဦးသည္ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇(၁) ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀ တို႔ျဖင့္ အသီးသီး ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရၿပီး လယ္သမား ငါးဦးႏွင့္ ကေလးစစ္သားေဟာင္း တစ္ဦးတို႔ကိုမႈ ၎တို႔အား စြဲဆိုထားေသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ရုတ္သိမ္းေပးခဲ့သည္။ ေအာက္တိုဘာလတြင္း ၿငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူ ႏွစ္ဦးႏွင့္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ)ျဖင့္ သတင္းသမား သံုးဦးတို႔သည္ အာမခံျဖင့္ လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္း ႏွင့္ ကိုမင္းဆိုင္းတို႔သည္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္မႈ မရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ေအာက္တိုဘာလသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကို ထပ္မံ၍ ဖိႏွိပ္ထားေသာ လတစ္လ ျဖစ္ခဲ့သည္။ အီလဲဗင္းသတင္းဌာနမွ  အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ကိုေက်ာ္ေဇာလင္း၊ တာဝန္ခံအယ္ဒီတာ ကိုနရီမင္းႏွင့္ အႀကီးတန္း သတင္းေထာက္ ကိုၿဖိဳးေဝ တို႔သည္ ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရကို အၾကည္ညိဳပ်က္ေအာင္ျပဳသည္ဟု စြပ္စြဲျခင္းခံရကာ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) ျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ေဝဖန္ေထာက္ျပမႈမ်ားႏွင့္ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနမ်ားကို သတင္းေရးသားတင္ျပႏိုင္ျခင္းမရွိလွ်င္ သတင္းမီဒီယာေလာကအတြက္ ဆုတ္ယုတ္မႈကို ျဖစ္ေပၚေစသည္သာမက ျပည္သူမ်ား၏ ယံုၾကည္မႈကိုလည္း ရရွိေစမည္မဟုတ္ပါ။ ေရြးေကာက္ခံ အစိုးရ၏ တရားစြဲဆိုမႈသည္ ဒီမိုကေရစီ ကူးေျပာင္းေရးကို ဦးတည္ေနေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လက္ခံႏိုင္ဖြယ္မရွိေသာ အျခင္းအရာတစ္ခုျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတမွ ထိုအမႈကို သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီမွတစ္ဆင့္ ညႇိႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ႏွင့္ မီဒီယာဥပေဒႏွင့္သာ အေရးယူရန္ ရန္ကုန္တိုင္း အစိုးရကို ၫႊန္ၾကား ထားသည္ကို ႀကိဳဆိုပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုသတင္းသမား သံုးဦးသည္ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) ျဖင့္ ဆက္လက္ တရားစြဲဆို ခံထားရဆဲျဖစ္သည္။

ေအာက္တိုဘာလတြင္း သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ သတင္းမီဒီယာမ်ားကို ထပ္မံဖိႏွိပ္ထားမႈသည္ တနသၤာရီဂ်ာနယ္ စြဲခ်က္တင္ခံရမႈျဖစ္သည္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုုဘာလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ ထားဝယ္ၿမိဳ႕နယ္တရားရုံးမွ ထားဝယ္အေျခစိုက္ တနသၤာရီ အပတ္စဥ္ဂ်ာနယ္ကိုု  မဲဆြယ္အၿပဳံး အမည္ရ သေရာ္စာေဖာ္ျပခဲ့မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ သတင္းမီဒီယာပုဒ္မ ၂၅ (ခ) ျဖင့္ စြဲခ်က္တင္ရန္ ဆံုုးျဖတ္ခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္  ၾသဂုတ္လ ၁၄ ရက္ေန႕တြင္ တနသၤာရီဂ်ာနယ္မွ ၎တို႔အား တရားစြဲဆို ထားျခင္းအား ေခ်ဖ်က္ေပးရန္ ေလွ်ာက္ထားခ်က္ကို ေအာက္တိုဘာလ ၂၆ ရက္ေန႔တြင္ ေနျပည္ေတာ္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္မွ ပလပ္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ နိုဝင္ဘာလ ၂၀ ရက္ေန႔ထုတ္ တနသၤာရီ ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ကေလာင္ရွင္ မူးေဆးအိုး၏ ‘မဲဆြယ္အၿပဳံး’ ေခါင္းစဥ္ျဖင့္ ေရးသားခဲ့သည့္ သေရာ္စာသည္ တနသၤာရီတိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ အစိုးရအဖြဲ႔၏ ဂုဏ္သိကၡာကို ထိခိုက္သည္ဟုဆိုကာ အေရးယူေပးရန္ နိုဝင္ဘာလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ တနသၤာရီတိုင္းအစိုးရအဖြဲ႕႐ုံး ဒုၫႊန္ၾကားေရးမႉးမွ ထားဝယ္ၿမိဳ႕နယ္ တရား႐ုံးတြင္ ဦးတိုက္ေလွ်ာက္ထားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သေရာ္စာ၏ သေဘာသဘာဝႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းမႈကို နားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းမႈမရွိဘဲ အသေရဖ်က္ျခင္းဟူေသာေခါင္းစဥ္ျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းသည္ သတင္းမီဒီယာေလာကအတြက္ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ အေနအထားတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။

သတင္းသမားမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္ေစသည့္ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းမွ ကင္းလြတ္ေနျခင္းအား အဆံုးသတ္ရန္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေန႔ (International Day to End Impunity for Crimes against Journalists) က်ေရာက္ေတာ့မည့္တိုင္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ေနျခင္းသည္ စိတ္ပ်က္ဖြယ္ရာ ျဖစ္သည္။ အီလဲဗင္းသတင္းဌာနမွ သတင္းသမားသံုးဦး တရားစြဲဆိုခံရျခင္းႏွင့္ တနသၤာရီဂ်ာနယ္စဲြခ်က္တင္ခံရျခင္း သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကို ပို၍ဆိုးရြားသြားေစသည္ကို ျပသေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရမွ ဖမ္းဆီး၊ တရားစြဲဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံထားရေသာ သတင္းသမားမ်ားကို အျမန္ဆံုးလႊတ္ေပးျခင္းျဖင့္ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္ကို ေလးစားလိုက္နာသည္ကို ထုတ္ေဖာ္ျပသပါရန္ မိမိတို႔ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (ေအေအပီပီ)မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။

သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ေနာက္ျပန္ဆုတ္လ်က္ရွိေနခ်ိန္တြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကိုလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အသေရဖ်က္မႈ စဲြခ်က္မ်ားျဖင့္ ထိုးႏွက္လွ်က္ရွိသည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ အတည္ျပဳျပ႒ာန္းခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံသားမ်ာ၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရးဥပေဒသည္ လြပ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ကို ထိုးႏွက္ရန္ႏွင့္ ဖိႏွိပ္ရန္အတြက္ ထပ္မံ၍ အသံုးျပဳလာေသာ ဥပေဒတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့သည္။ ေအာက္တိုဘာလ ၂၃ ရက္ေန႔ တြင္ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီ၀င္ေဟာင္း မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးတင္ေအာင္ထြန္းမွ NLD ပါတီ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေဒါက္တာမ်ဳိးညြန္႔ကုိ  မင္းဘူးၿမဳိ႕မရဲစခန္းတြင္ ႏိုင္ငံသားမ်ာ၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရး ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၁၀ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခဲ့သည္။ ဦးတင္ေအာင္ထြန္းအပါအဝင္ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ႏွစ္ဦးကို NLD ပါတီမွ ႏုတ္ထြက္ခြင့္ျပဳလိုက္ေၾကာင္း ေဒါက္တာမ်ိဳးၫြန္႔မွ မီဒီယာမ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့ရာတြင္ ပါဝင္သည့္ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ၎၏ ဂုဏ္သိကၡာ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့၍ မင္းဘူးၿမိဳ႕မရဲစခန္းတြင္ အမႈဖြင့္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ဦးတင္ေအာင္ထြန္းမွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ အစိုးရအဖြဲ႕ အတြင္းေရးမႉးေဟာင္း ဦးတင္ေမာင္ေဆြ အား လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေပၚ၌ ေဝဖန္ေရးသားျခင္းအတြက္ ေအာက္တုိဘာလ ၂၆ ရက္ေန႔တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕နယ္တရားရံုးမွ စစ္ေတြ ၿမိဳ႕ဖိၿမိဳ႕ဖအဖြဲ႕ဝင္ ဦးေအာင္သန္းေဝကို နိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀ ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ေျခာက္လ၊ ရာဇဝတ္မကင္းေသာ ေျခာက္လွန္႔မႈ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၅၀၆ ျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ေျခာက္လ ခ်မွတ္ခဲ့ၿပီး၊ ၎ျပစ္ဒဏ္မ်ားကို တေပါင္းတည္းက်ခံရန္ အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံသားမ်ာ၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို ကာကြယ္ေပးေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၈(စ)တြင္ ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားမႈကို ပုတ္ခတ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ထိခိုက္ေစရန္ တစ္နည္းနည္းျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းမျပဳရဟု ေဖာ္ျပထားသည္၊ ထိုဥပေဒ၏ ပုဒ္မ ၁၀ တြင္ မည္သူမဆို ပုဒ္မ ၈ ပါ တားျမစ္ခ်က္ တစ္ရပ္ရပ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္ေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွားစီရင္ျခင္းခံရလွ်င္ ထိုသူကို အနည္းဆံုး ေျခာက္လမွ အမ်ားဆံုး သံုးႏွစ္ထိ ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ ရမည့္အျပင္  အနည္းဆံုး က်ပ္သံုးသိန္းမွ အမ်ားဆံုး က်ပ္ ၁၅ သိန္းအထိ ေငြဒဏ္ခ်မွတ္ႏိုင္သည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။  ထိုဥပေဒကို အတည္ျပဳျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီးေနာက္ ေဒါက္တာမ်ိဳးညႊန္႔၊ ဦးေအာင္သန္းေဝအပါအဝင္ ႏိုင္ငံသား ငါးဦးသည္ ထိုဥပေဒျဖင့္ ဖိႏွိပ္ျခင္းကိုခံထားရသည္။  ထို႔ေၾကာင့္ ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒသဖြယ္ျဖစ္ေနေသာ ထိုဥပေဒကို အစိုးရမွ ျပန္လည္သံုးသပ္ျခင္းအားျဖင့္ ႏိုင္ငံသား မ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးပါရန္ အႀကံဳျပဳ တိုက္တြန္းပါသည္။

ထို႔ျပင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ဆက္လက္ ကန္႔သတ္ထားရန္အတြက္  ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒျဖင့္လည္း တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားကို အမႈဖြင့္တရားစဲြဆိုမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနဆဲျဖစ္သည္။ ေအာက္တိုဘာလ အတြင္းတြင္ ျမန္မာ တပ္မေတာ္အရာရွိမ်ားကို ကုလသမဂၢႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာျပစ္မႈဆုိင္ရာတရား႐ံုး (ICC) မွ အျမန္ဆံုး အေရးယူရန္ ဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ဒီမိုကေရစီေရးစဥ္ဆက္မျပတ္ လႈပ္ရွားမႈအင္အားစု (MDCF) အဖြဲ႔မွ ဗဟုိေကာ္မတီဝင္ ဦးသက္ဇင္ႏွင့္  ကိုေက်ာ္ဇင္လတ္တို႔သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ လွည့္လည္ခြင့္ဆုိင္ရာဥပေဒ (ၿငိမ္း၊စု၊စီ) ပုဒ္မ ၂၀ ျဖင့္  အမႈဖြင့္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ျပင္  ဖုယြင္စက္ရံုအလုပ္သမားသပိတ္ကို ေထာက္ခံေၾကာင္း ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ပြဲကို ဦးေဆာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ဦးေအာင္ျမင့္၊ ကိုုျမတ္ေက်ာ္၊ ကိုုေက်ာ္မ်ိဳးႏွင့္ ကိုုသက္မ်ိဳးေအာင္တိုု႔သည္ ျငိမ္း၊စု၊စီ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ ကို ေဖာက္ဖ်က္ရာေရာက္သည့္အတြက္ ေက်ာက္တံတားၿမိဳ႕မရဲစခန္း၌ လာေရာက္ရွင္းလင္းရန္ အေၾကာင္းၾကားစာ ေပးပို႔ျခင္းခံထားရသည္သာမက ဗကသ ေက်ာင္းသား ကိုုႏွင္းေအာင္ႏွင့္ ကိုုေဝယံတိုု႔သည္  ဖုုယြင္ အလုုပ္သမားသပိတ္ အၾကမ္းဖက္ျခင္းခံရမႈအေပၚ ရႈတ္ခ်ေၾကာင္း မ်က္ႏွာဖံုုးစြပ္၍ လက္ကမ္းစာေစာင္ေဝေနစဥ္ အရပ္ဝတ္ လူတစ္စု၏ ဖမ္းဆီးျခင္းကိုခံခဲ့ရသည္။ လြတ္လပ္ေသာ ဒီမိုကေရစီ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းတြင္ လူ႔အခြင့္အေရးကို ေလးစားလိုက္နာၿပီး လြတ္လပ္စြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ကို ခြင့္ျပဳေပးထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံသည္  ထိုအခြင့္အေရးမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာရန္ ပ်က္ကြက္လွ်က္ရွိသည္ကို အထက္ပါ ျဖစ္ရပ္မ်ားမွ ထင္ရွားစြာ ျပသေနသည္။ ထို႔ျပင္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားကို ဖိႏွိပ္ထားျခင္းသည္ ထိုဥပေဒကို လြဲမွားစြာ အသံုးခ်ေနသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေပၚေနသည္။ ေအာက္တိုဘာလကုန္အထိ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒျဖင့္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ႏွင့္ အရပ္သား စုစုေပါင္း ၈၁ ဦးသည္ ေထာင္တြင္းႏွင့္ ေထာင္ျပင္ပမွ တရားရင္ဆိုင္ေနရသည္ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ လည္း သိသာစြာ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ဒီမိုကေရစီသို႔ ေရွ႕ဆက္လွမ္းႏိုင္ရန္အတြက္ အသြင္ကူးေျပာင္း ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိ ခ်ိန္တြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ေလးစားလိုက္နာျခင္းအားျဖင့္ ၎၏ လူ႔အခြင့္အေရး စံခ်ိန္၊စံညႊန္းမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ျပသပါရန္ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး အသင္း (ေအေအပီပီ)မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။ ထို႔ျပင္ ၿငိမ္း၊စု၊စီဥပေဒကို ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ရုတ္သိမ္းျခင္းအားျဖင့္လည္း ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို အျပည့္အဝေဖာ္ေဆာင္ေပးပါရန္လည္း တိုက္တြန္းပါသည္။

ေအာက္တိုဘာလတြင္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ကန္႔သတ္ထားလွ်က္ရွိခ်ိန္တြင္ မတရားဖမ္းဆီးမႈမ်ား သည္ လည္း တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာ သေဘာသဘာဝသဖြယ္ ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚလွ်က္ရွိသည္။ ရခိုင္ ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ စစ္ဘက္ေရးရာ လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ (စရဖ) အဖဲြ႔ဝင္တစ္ဦး  သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရမႈႏွင့္ ဆက္ႏြယ္သည္ဟု စြပ္စဲြျခင္းခံရကာ Arakan Youth Conference (AYC) အဖြဲ႔ဝင္ ႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဘူးသီးေတာင္ ၿမိဳ႕နယ္မွ ကိုေအာင္ေခ် (ခ) ေအာင္ေဇာ္လင္းႏွင့္ ေပါက္ေတာၿမိဳ႕နယ္မွ ခိုင္ဘိုဘို (ခ) ခိုင္ေသာ္၊  ရခိုုင္အမ်ိဳးသားပါတီ (ANP) မွ ကိုေမယုထြန္း (ခ) ေဇာ္ဝင္းတို႔သည္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မ ၃၀၂ ျဖင့္ အမႈဖြင့္တရားစြဲဆို ျခင္းကို ခံထားရသည္။ ထိုကဲ့သို႔ အဖဲြ႔အစည္းမ်ားမွ လူငယ္မ်ားကို အဓိကထားကာ ဖမ္းဆီးျခင္းသည္ တျခားႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားကို စိုးရိမ္မႈတိုးေစၿပီး ၎တို႔၏ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္တြင္ ပါဝင္မႈအေပၚ ဖိႏွိပ္သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေစသည္။  ခိုင္လံုေသာ သက္ေသ အေထာက္အထား မရွိဘဲ မတရားစြပ္စြဲကာ ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းထားျခင္းသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္ခြင့္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းျဖစ္ၿပီး လူ႔ဂုဏ္သိကၡာကို ေလးစား လိုက္နာမႈမရွိသည္ကို ညႊန္းဆိုျပသေနသည္။ ထုိ႔ျပင္ မတရားဖမ္းဆီးထားျခင္းသည္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း (UDHR)ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) ႏွင့္ ၂၀၀၈ ဖဲြ႔စည္းပံု  အေျခခံဥပေဒကိုလည္း ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္ခြင့္ ႏွင့္ လံုၿခံဳခြင့္ကို အကာအကြယ္ေပးသည္ကို ျပသေသာအားျဖင့္ မွ်တ၍ အမွီအခိုကင္းေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားကို အျမန္ဆံုးျပဳလုပ္၍ ဖမ္းဆီး၊ထိန္းသိမ္းထားသူမ်ားကို အျမန္ဆံုး ျပန္လႊတ္ေပးပါရန္ မိမိတို႔ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (ေအေအပီပီ)မွ ေတာင္းဆိုပါ သည္။

မတရားအသင္းႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ျခင္းအတြက္ ဖမ္းဆီး၊ တရားစြဲဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းအျပင္ အေၾကာင္းျပခ်က္မရွိဘဲ ဖမ္းဆီးျခင္းမ်ားသည္ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈျဖစ္သည့္အျပင္ ႏိုင္ငံသားတို႔၏ လြတ္လပ္ခြင့္ကို တားျမစ္ျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ မတရားဖမ္းဆီးထားခ်ိန္အတြင္း ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ခံရမႈမ်ား ျဖစ္ပြားႏိုင္ၿပီး ထိုကဲ့သို႔ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ သာဓကမ်ားစြာလည္း ရွိခဲ့သည္။ ေအာက္တိုဘာလတြင္းျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ေအာက္ပါျဖစ္စဥ္မ်ား မွလည္း မတရား ဖမ္းဆီး၊တရားစြဲဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈမ်ား ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားဆဲ ျဖစ္သည္ကို မီးေမာင္းထိုးျပ လွ်က္ရွိသည္။

  • ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ၾကီးနားၿမိဳ႕ရွိ ဇင္ဇင္ဖိနပ္ဆိုင္ပိုင္ရွင္ထံမွ ဆက္ေၾကးေငြငါးသိန္း သြားယူေပးရန္ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္(KIA) တပ္ရင္း (၁၁) ၏ တိုက္နယ္မွဴးအဆင့္ရွိသူမွ ေစခုိင္းျခင္း ခံခဲ့ရေသာ ကိုေဇေခါင္သည္ မတရားအသင္းႏွင့္ဆက္ႏြယ္သည္ဟုဆိုကာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၁၁ ရက္ေန႔တြင္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တုိဘာလ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္ မတရားအသင္း ဆက္သြယ္မႈဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇(၁) ျဖင့္ အလုပ္ၾကမ္းႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္ သံုးႏွစ္ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။
  • ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (KIA) ဌာနခ်ဳပ္ လိုင္ဇာ၌ အေျခခံစစ္သင္တန္းကို ေလးလၾကာ တက္ေရာက္ခဲ့သည့္ ခ်င္းအမ်ိဳးသားႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဆလိုင္းႏိုင္ထြန္းႏွင့္ ကိုေအာင္ရန္လင္းတို႔သည္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရၿပီး မတရားအသင္းဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇ (၁) ျဖင့္ အမႈဖြင့္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။
  • ေအာက္တိုဘာလ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ ျမစ္ၾကီးနားအေျခစိုက္ ေျမာက္ပိုင္းတိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္ (မပခ) တပ္မ်ားမွ ကခ်င္ႏွစ္ျခင္းခရစ္ယာန္အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (KBC) ဓမၼဆရာမ တစ္ဦး အပါ၀င္ အရပ္သား ၁၅ ဦးကို ျမစ္ၾကီးနား-ဗန္းေမာ္လမ္း Nam San Yang (နမ္ဆန္ယန္) ေက်းရြာတြင္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားခဲ့သည္။
  • ေအာက္တိုဘာလ ၁၉ ရက္ေန႕တြင္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕နယ္၊ နမ့္ခုတ္ႏွင့္ ေအာင္ျမင္သာ ေက်းရြာမ်ားမွ ရြာသား ၁၀ ဦးေက်ာ္ကို တပ္မေတာ္မွ ထိန္းသိမ္းခဲ့သည္။ ေအာက္တိုဘာလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းျခင္းခံထားရေသာ ရြာသား ၁၀ ဦးအနက္ ေလးဦးကို တပ္မေတာ္မွ ျပန္လႊတ္ေပးခဲ့သည္။

ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၏ မည္သည့္ပံုစံျဖင့္မဆို ထိန္းသိမ္းထားမႈ သို႔မဟုတ္ အက်ဥ္းခ်ထားမႈေအာက္တြင္ရွိသူ အားလံုးကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ ဥပေဒသမ်ား၏ အပိုဒ္ ၁၀ တြင္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံထားရသူ မည္သူကိုမဆို ၎အား ဖမ္းဆီးခ်ိန္ တြင္ မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ဖမ္းဆီးထားသည္ကို အသိေပးရမည္ျဖစ္ၿပီး ၎အား မည္သည့္စြဲခ်က္ျဖင့္ တရားစြဲ ဆိုထားသည္ကိုလည္း ခ်က္ခ်င္းအသိေပးရမည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မတရားဖမ္းဆီးျခင္းခံထားရသူ အမ်ားစုမွာမႈ မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ၎တို႔အား ဖမ္းဆီးျခင္း၊ တရားစြဲျခင္းကို သိရွိရျခင္းမရွိပါ။ ထိုအျခင္းအရာမွ ၎တို႔၏ အေျခခံအခြင့္အေရးမ်ား ဆံုး႐ႈံးလွ်က္ရွိသည္ကို ျပသေနသည္။ အစိုးရသည္ ထိုအျခင္းအရာကို ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းမရွိသေရြ႕ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ေႏွာင့္ေႏွးမႈမ်ားကို ႀကံဳေတြ႔ ေနရဦးမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရသည္ တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ေသာအားျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးကို အေလးထားျခင္းကို ျပသျခင္းအားျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း ဖမ္းဆီး၊ တရားစြဲဆို၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံထားရသူမ်ားကို အျမန္ဆံုးလႊတ္ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။

ထို႔ျပင္ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈျပႆနာမ်ား၊ လယ္ယာေျမအျငင္းပြားမႈ ျပႆနာမ်ားသည္ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားဆဲ ျဖစ္သည္ကို ေအာက္တိုဘာလတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ လယ္ယာေျမျပႆနာမ်ားအနက္မွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပထားခ်က္ တခ်ိဳ႕ကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ရွင္းလင္းစြာ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္။

  • သိမ္းဆည္းထားေသာ ယာေျမမ်ား၊ လယ္ယာေျမမ်ားျပန္လည္ရရွိေရးအတြက္ စစ္ကိုုင္းတိုုင္းေဒသၾကီး၊ ခင္ဦးႏွင့္ တန္႔ဆည္ၿမိဳ႕နယ္မွ ေတာင္သူမ်ား၊ ျပည္ခရိုင္၊ ျပည္ၿမိဳ႕နယ္မွ ေဒသခံ ၂၀ ေက်ာ္ႏွင့္ မေကြးတိုင္း ေဒသၾကီးအတြင္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္လ်က္ရွိေသာ စီမံကိန္း သံုးခုေၾကာင့္ လယ္ယာေျမဆံုးရႈံးသြား သည့္ ေတာင္သူမ်ား ေလ်ာ္ေၾကးရရွိရန္ ေတာင္သူ ၂၀၀ ခန္႔သည္ ၎တို႔၏ ေဒသမ်ား၌ အသီးသီး ဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္ ခဲ့ၾကသည္။
  • မႏၱေလးတုိင္းေဒသၾကီး၊ ျပင္ဦးလြင္ခရိုင္၊ မတၱရာၿမိဳ႕နယ္၊ ေရနံ႔သာစိုက္ကြင္းအတြင္းရွိ လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး ႏွင့္ ဆည္ေျမာင္း၀န္ႀကီးဌာနမွ သိမ္းယူထားသည့္ လယ္ယာေျမဧက ၆၀၀ ေက်ာ္ကို ျပန္လည္စြန္႔လႊတ္ေပး ရန္ ေအာက္တိုုဘာလ ၆ ရက္ေန႔တြင္ ေတာင္သူ ၃၀ ခန္႔မွ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲျပဳလုပ္၍ ေတာင္းဆိုုခဲ့ သည္။
  • မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ျပင္ဦးလြင္ခရုိင္၊ ေငြေတာင္းေက်းရြာအနီးတြင္ တပ္မေတာ္မွ စြန္႔လႊတ္ျပီးျဖစ္သည့္ လယ္ယာေျမ ၇၅ ဧကကို ေလးႏွစ္ၾကာသည္အထိ လယ္ဝယ္ မရရွိေသးသည့္အတြက္ ေအာက္တိုုဘာလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ ေဒသခံေတာင္သူမ်ားမွ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

သိမ္းဆည္းခံလယ္ယာေျမအေရးကို ေျဖရွင္းရာ၌ ေတာင္သူမ်ား နစ္နာမႈမရွိေစရန္အတြက္ အဂတိတရားကင္းစြာျဖင့္ အျမန္ဆံုးေျဖရွင္းရန္ ႏိုုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္မွ ေအာက္တိုုဘာလ ၆ ရက္ေန႔တြင္ တိုုက္တြန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း လယ္ယာေျမျပႆနာမ်ားသည္ တစ္လထက္တစ္လ ေလ်ာ႔နည္းလာျခင္းမရွိသည္ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိရ သည္။ သိမ္းဆည္းလယ္ယာေျမမ်ား ျပန္လည္ရရွိျခင္းမရွိျခင္း၊ သိမ္းဆည္းလယ္ယာေျမမ်ားကို ျပန္လည္စြန္႔လႊတ္ ၿပီးေသာ္လည္း ေတာင္သူမ်ား လက္ဝယ္သို႔ ေရာက္ရွိျခင္းမရွိျခင္း၊ နစ္နာေၾကး အျပည့္အဝမရရွိျခင္းတို႔သည္ ေတာင္သူမ်ား ရင္ဆိုင္ေနၾကရေသာ အဓိက ျပႆနာမ်ားျဖစ္သည္။ ထိုျပႆနာမ်ားေၾကာင့္ ၎တို႔၏ စားဝတ္ေနေရး ႏွင့္ လူမႈဘဝတို႔တြင္ ထိခိုက္မႈမ်ားစြာကို ႀကံဳေတြ႔ေနၾကရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICESCR) ကို လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္အတြက္ ထိုစာခ်ဳပ္အတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရသည္ ေတာင္သူမ်ား ၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို အကာအကြယ္ ေပးသည္ကို ျပသျခင္းအားျဖင့္၊ ထိေရာက္ေသာ လယ္ယာေျမဥပေဒကို ျပင္ဆင္ျပ႒ာန္းျခင္းအားျဖင့္ ေတာင္သူမ်ားကို ကာကြယ္မႈေပးပါရန္ မိမိတို႔ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္းမွ (ေအေအပီပီ)မွ တိုက္တြန္း အႀကံျပဳပါသည္။

 

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရန္

ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း

တိတ္ႏုိင္ အတြင္းေရးမွဴး +၆၆(၀) ၈၁၂ ၈၇၈ ၇၅၁

ေအာင္မ်ိဳးေက်ာ္ ရန္ကုန္ရုံးတာဝန္ခံ +၉၅(၀) ၄၂၈ ၁၁၇ ၃၄၈

ေအာက္တုိဘာလအတြက္တလအတြင္းသုံးသပ္ခ်က္ဖတ္ရႈရန္ Burmese MiR Template for October

ေအာက္တုိဘာလအတြင္း သတင္းမ်ားစုစည္းမႈ ဖတ္ရႈရန္ Burmese Chronology Template for October

လက္က်န္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္း 28 Remaining PP list Updated On Oct 30, 2018 Burmese

အမႈရင္ဆုိင္ေနရဆဲ စာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 262 facing trial list updated on October 31, 2018 (Updated)

၆၆ (ဃ) စာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 66 (D) total list(new) Updated