ေအေအပီပီမွဒီဇင္ဘာလအတြက္ လစဥ္အစီရင္ခံစာႏွင့္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္းထုတ္ျပန္ခ်က္

burmese cover

တစ္လအတြင္းသံုးသပ္ခ်က္

ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ အမ်ိဳးသား ရွစ္ဦး ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ၎တို႕မွာ ၁၉၂၃ ခုႏွစ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား အက္ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၃(၁) ျဖင့္ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦး၊ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၃၀၂၊ ၃၀၇ တို႕ျဖင့္ ေရွ႕ေနတစ္ဦး၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္မွ ေက်ာင္းဆရာ ႏွစ္ဦး၊ မူလတန္း ေက်ာင္းအုပ္ တစ္ဦး၊ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ လက္ေထာက္ ပညာေရးမွဴး တစ္ဦးႏွင့္ ေဒသခံ ရြာသား တစ္ဦးတို႕ျဖစ္ၾကသည္။ ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူ ငါးဦး၊ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)ျဖင့္ ငါးဦး၊ ၁၉၂၃ ခုႏွစ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၃(၁) ျဖင့္ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦးတို႕ အပါအဝင္ ၁၂ ဦး အမႈဖြင့္၊ တရားစဲြဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ဒီဇင္ဘာလတြင္း  ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူ တစ္ဦး၊ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒျဖင့္ အမ်ိဳးသား ေလးဦးတို႕ အပါအဝင္ စုစုေပါင္း ငါးဦး ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထို႕ျပင္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း စုစုေပါင္း ငါးဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ၎တို႕မွာ ၁၉၃၄ ခုႏွစ္ ေလယာဥ္အက္ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀ ျဖင့္ အမ်ိဳးသား ႏွစ္ဦး၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕မွ လက္ေထာက္ပညာေရးမွဴး တစ္ဦးႏွင့္ မူလတန္း ေက်ာင္းအုပ္ တစ္ဦးႏွင့္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ တစ္ဦး တို႕ျဖစ္ၾကသည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားငါးဦးျဖစ္ေသာ ကိုစိုင္းတင္မင္းထြန္း၊ ကိုေဇာ္သက္ေအာင္ ေခၚ ကိုကတံုး၊ ကိုလဖိုင္ဂမ္၊ ဦးဒြမ္ေဒါ့ေနာင္လတ္၊ ကိုေအာင္ကိုေထြးႏွင့္ ေရွ႕ေနတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးေဇာ္ဝင္းတို႕မွာ က်န္းမာေရးဆိုးရြားလွ်က္ရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို ဖိႏွိပ္ရန္ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လြတ္လပ္စြာ စုေဝးခြင့္ကို ရာဇဝတ္မႈ ေျမာက္ ေစရန္ ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားကို ဆက္လက္ အသံုးျပဳေနသည္ကို ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP) မွ ေလ့လာ ေတြ႕ရွိခဲ့ပါသည္။ ထိုအျခင္းအရာကို အစိုးရမွ တားဆီး ကာကြယ္ႏိုင္ျခင္းမရွိပါ။ အစိုးရ အာဏာရရွိလာ ကတည္းက သတင္းသမားမ်ားႏွင့္ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားသည္ ဖမ္းဆီးမႈမ်ားႏွင့္  ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားကို ဆက္လက္ ရင္ဆိုင္ေနၾက ရဆဲျဖစ္သည္။ ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရွိ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ေၾကညာခ်က္ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး အစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ား အနည္းငယ္သာ တိုးတက္မႈရွိသည္ကို ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး အစိုးရမွ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားအား တားဆီး ကာကြယ္မႈျမွင့္တင္ရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ားကို စိန္ေခၚေနျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္းသည္ ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္သည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္ ဟု  ေၾကညာခ်က္အတြင္းတြင္ ေဖာ္ျပ ထားခဲ့ၿပီး လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို က်ဴးလြန္သူမ်ားဒဏ္ခတ္မခံရျခင္းသည္ အေၾကာင္းရင္း တစ္ရပ္ျဖစ္သည္သာမက ထိုခ်ိဳးေဖာက္မႈက်ဴးလြန္သူမ်ားသည္ ဥပေဒ၏ အကာအကြယ္ေပးမႈကို ရရွိေနၾကသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႕တြင္ ကိုသက္ဦးေမာင္ ေခၚ ကိုဝလံုးႏွင့္ ကိုေက်ာ္စိုးဦး ေခၚ ကိုမိုးေအာင္တို႕သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ စာရြက္ စာတမ္းမ်ားကို ၎တို႕၏ လက္ဝယ္တြင္ တရားမဝင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းအတြက္ ေထာင္ဒဏ္ ၁၄ ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ႏိုင္ေသာ ၁၉၂၃ ႏိုင္ငံေတာ္ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား အက္ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၃(၁) ျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ႏွစ္ပတ္ၾကာ ၎တို႕ကို လွ်ိဳ႕ဝွက္စြာ ထိန္းသိမ္းထားခဲ့ၿပီးေနာက္ ဒီဇင္ဘာလ ၂၇ ရက္ေန႕တြင္ ၎တို႕ကို မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္ တရားရံုးတြင္ ရံုးထုတ္ခဲ့သည္။ ထို႕ေနာက္ ခ်ဳပ္ရက္ ရမန္ႀကီး ႏွစ္ပတ္ ထပ္ယူခဲ့ကာ ၎တို႕ကို အင္းစိန္ေထာင္သို႕ ပို႔ေဆာင္ခဲ့သည္။ NLD ပါတီ၏ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးဝင္းထိန္မွ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦးကို ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္ ဖမ္းဆီးျခင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၎တို႕ႏွစ္ဦး ဖမ္းဆီး၊ ထိန္းသိမ္းခံရျခင္းသည္ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္၊ ပုဒ္မ ၁၉ တြင္ လူတိုင္း လြတ္လပ္စြာ စဥ္းစား ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ရွိသည္၊ ပုဒ္မ ၂၆ တြင္ လူတိုင္း တရားဥပေဒေရွ႕ေမွာက္တြင္ တန္းတူ ညီ မွ်ခြင့္ရွိသည္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုမွ်သာမက ဥပေဒေရးရာ ေကာင္စီႏွင့္ ေဆြးေႏြးရန္ ဆက္သြယ္မႈ မရွိမႈ ေၾကာင့္  မည္သည့္ အက်ဥ္းက်ျခင္း သို႕မဟုတ္ ထိန္းသိမ္းျခင္းအမ်ိဳးအစားျဖင့္ ကာကြယ္ရန္အတြက္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားမွ စည္းမ်ဥ္း ၁၈ ကိုလည္း တိုက္ရိုက္ ဆန္႕က်င္လွ်က္ရွိသည္။ ကိုသက္ဦးေမာင္ ေခၚ ကိုဝလံုးႏွင့္ ကိုေက်ာ္စုိးဦး ေခၚ ကိုမိုးေအာင္ တို႕၏ အမႈကို အရပ္ဘက္ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ျပည္ပ အစိုးရမ်ားမွ အာရံုစိုက္လွ်က္ရွိၿပီး ၎တို႕ အျမန္ဆံုး လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ေတာင္းဆိုလွ်က္ရွိသည္။

ကိုသက္ဦးေမာင္ ေခၚ ကိုဝလံုးႏွင့္ ကိုေက်ာ္စိုးဦး ေခၚ ကိုမိုးေအာင္တို႕ႏွစ္ဦးသည္သာ သတင္းေထာက္ တာဝန္မ်ား ထမ္းေဆာင္ ေနစဥ္ စိန္ေခၚမႈမ်ား၊ ဖမ္းဆီးမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရေသာ သတင္းေထာက္မ်ား မဟုတ္ပါ။ ဧရာဝတီသတင္းဌာန (အဂၤလိပ္ပိုင္း)မွ သတင္းေထာက္ ကိုမိုးျမင့္ႏွင့္ ေမာင္ေတာ နယ္ေျမခံသတင္းေထာက္ ကိုေကာင္းျမတ္ႏုိင္တုိ႔သည္လည္း ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ေစတီျပင္ေက်းရြာ၌ ဓာတ္ပံု႐ိုက္သည္ဟု စြပ္စြဲခံခဲ့ရကာ ဖမ္းဆီး၊စစ္ေဆးျခင္း ခံခဲ့ရသည္။  ရဲတပ္ဖြဲ႕မွ ၎တို႕အား ငါးနာရီၾကာ စစ္ေဆးခဲ့ၿပီးေနာက္ ျပန္လည္ လႊတ္ေပးခဲ့ေသာ္လည္း ၎တို႕၏ မွတ္ပံုတင္၊ ဖုန္း၊ သက္ဆိုင္ရာသတင္းဌာနမ်ားမွ ထုတ္ေပး ထားေသာ သတင္းေထာက္ အသိအမွတ္ျပဳကတ္ျပားစသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို သိမ္းဆည္းထားခဲ့သည္။

ထို႕ျပင္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္လည္း သတင္းသမားမ်ား၊ အယ္ဒီတာမ်ားႏွင့္ ထုတ္ေဝသူမ်ားအေပၚ ဆင္ဆာ စိစစ္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဖိအားေပးမႈမ်ား တိုးလာခဲ့သည္။ တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာလ့ဲလ့ဲေမာ္ႏွင့္ သူမ၏ မိသားစုကို အသေရပ်က္ေစသည္စု စြပ္စြဲခံထားရေသာ မဲဆြယ္အၿပံဳး သေရာ္စာ ေဆာင္းပါးကို ႏိုဝင္ဘာလ ၂၀ ရက္ေန႕တြင္ တနသၤာရီအပတ္စဥ္ ဂ်ာနယ္၌ ေဖာ္ျပခဲ့ျခင္းအတြက္  ဒီဇင္ဘာလ ၆ ရက္ေန႕တြင္ ထားဝယ္ၿမိဳ႕မရဲစခန္းမွ တနသၤာရီဂ်ာနယ္ တာဝန္ခံ အယ္ဒီတာ ဦးမ်ိဳးေအာင္ကို စတင္ စစ္ေဆးခဲ့သည္။ စာေရးသူ မူးေဆးအိုးဆိုသူကို ေဖာ္ျပေပးရန္ ရဲတပ္ဖြဲ႕မွ ေတာင္းဆိုခ့ဲေသာ္လည္း အယ္ဒီတာ ဦးမ်ိဳးေအာင္မွ သတင္းမီဒီယာက်င့္၀တ္အရ စာေရးသူကို ေဖာ္ျပေပးျခင္းမရွိခဲ့ပါ။ ဂ်ာနယ္ ထုတ္ေဝမႈဆိုင္ ရာ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ကိုဟန္ထက္မွ သေရာ္စာတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ မည္သူ႕ကိုမွ် ရည္ညႊန္းျခင္း မရွိပါဟု ေျပာၾကားခဲ့ေသာ္လည္း ဒီဇင္ဘာလ ၂၁ ရက္ေန႕တြင္ တနသၤာရီ ၿမိဳ႕နယ္တရားရံုးမွ သတင္း မီဒီယာဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၂၅(ခ) ျဖင့္  အမႈအား လက္ခံ စစ္ေဆးရန္ ဆံုးျဖတ္ အမိန္႕ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ထုိအမႈသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း သေရာ္စာေဆာင္းပါးႏွင့္ ပတ္သက္ ၿပီး အမႈဖြင့္ အေရးယူျခင္းခံထားရသည့္ ဒုတိယေျမာက္ အမႈျဖစ္ၿပီး ပထမအမႈသည္ The Voice ေန႕စဥ္သတင္းစာကို တပ္မေတာ္မွ အမႈဖြင့္ခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ တပ္မေတာ္မွ ထိုအမႈကို ျပန္လည္ ရုပ္သိမ္းခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္သည္ ဆက္လက္၍ ဖိႏွိပ္ခံေနရဆဲျဖစ္သည္။ နယ္စည္းမျခားသတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႔ (RSF)မွ ထုတ္ျပန္ေသာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အညြန္းကိန္းအရ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္္မာႏိုင္ငံ၏ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္သည္ ၁၂ ဆင့္ တိုးလာေသာ္လည္း သတင္းသမားမ်ားသည္ ေခတ္ေနာက္က်ေနေသာ သို႕မဟုတ္ တိက် ေရရာမႈ မရွိေသာ ဥပေဒမ်ားျဖင့္ မတရား ဖမ္းဆီးခံရမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ေနရဆဲျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ၎တို႕ ေရးသား ထုတ္ေဝျခင္းမျပဳမီ ကိုယ္တိုင္ ဆင္ဆာ စိစစ္ ျဖတ္ေတာက္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္လွ်က္ရွိသည္။ ကိုသက္ဦးေမာင္ ေခၚ ကိုဝလံုးႏွင့္ ကိုေက်ာ္စိုးဦး ေခၚ ကိုမိုးေအာင္တို႕ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရျခင္းေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ စာနယ္ဇင္း ေကာင္စီမွ သတင္းသမားမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ အစိုးရအား ဖိႏွိပ္ထားေသာ မီဒီယာ ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္စြက္ေပးပါရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ သတင္းသမား၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို ဥပေဒတြင္ ျဖည့္စြက္ႏိုင္ရန္ ေကာင္စီမွ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္း ၁၄ ခုရွိ မီဒီယာသမားမ်ားကို ဆက္သြယ္ခဲ့ၿပီး ၎တို႕၏ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားကို ျပန္ၾကားေရး ဝန္ႀကီးဌာနသို႕ တင္ျပခဲ့သည္။ ဒီဇင္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႕တြင္ We Support Journalists အဖြဲ႕မွ အစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ သတင္းသမားမ်ား တရားစြဲခံရမႈ ၁၉ မႈရွိၿပီး ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း ၁၃ မႈရွိေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုအမႈမ်ားေၾကာင့္ သတင္းသမား ၃၃ ဦးသည္ တရားရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႕ျပင္ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)ျဖင့္ တရားစြဲဆိုခံရမႈသည္ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုအျခင္းအရာမ်ား သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္အား ထိုးႏွက္လွ်က္ရွိသည္ကို ျပသလွ်က္ရွိသည္။ အစိုးရသစ္ လက္ထက္တြင္လည္း သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား မွ်ေဝသူမ်ားအားလည္း ကာကြယ္ေပးျခင္းမရွိဘဲ တခ်ိဳ႕အမႈမ်ားတြင္ ၎တို႕အား ရပ္တန္႕သြားေစရန္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕၊ စည္ပင္သာယာေရးဝန္ႀကီးဌာနမွ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြ၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေတာင္ကုတ္၊ ရမ္းၿဗဲႏွင့္ ဂြ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ အဆင့္ျမင့္ သံုးထပ္ေစ်း ေဆာက္လုပ္ရန္အတြက္ အိတ္ဖြင့္ တင္ဒါေခၚယူရာ၌ စည္းမ်ဥ္း၊ စည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီျခင္းမရွိဟု လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဝဖန္ေရးသားခဲ့ေသာ ရခိုင္ အမ်ိဳးသား ပါတီ (ANP) ဗဟို ေကာ္မတီ

ဝင္တစ္ဦးျဖစ္သူ၊ ဝတီေရႊေျမ ေဆာက္လုပ္ေရးကုမၸဏီမွ ဒါ႐ုိက္တာ ဦးႏွင္းထြန္းတုိးသည္ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ) ျဖင့္ စစ္ေတြ အမွတ္ (၁) ၿမိဳ႕မရဲစခန္းတြင္ အမႈဖြင့္ ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ဒီဇင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႕တြင္ သူ႕အား ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕မ ရဲစခန္း၌ ေခၚယူ စစ္ေဆးခဲ့ၿပီး အာမခံေပးခဲ့ေသာ္လည္း ရဲစခန္းမွ သူ၏ လက္ကိုင္ဖုန္းကို သိမ္းဆည္းထားခဲ့သည္။ ထိုအမႈမွ သူ၏ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ကို ခ်ိဳးေဖာက္လွ်က္ရွိသည္ကို ျပသလွ်က္ရွိၿပီး ထိုဥေဒအား ျပန္လည္သုံးသပ္ရန္ အစိုးရအား ဖိအားေပးရန္ လိုအပ္ေနသည္ကို ျပသလွ်က္ရွိသည္။ ၎တို႕၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားအား ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုျခင္းအတြက္ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို အျပစ္ေပး၍မရပါ။ ထို႕ေၾကာင့္ မွ်တမႈမရွိစြာ လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားကို အျမန္ဆံုး ကိုင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္ပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။ လူထုတြင္းေဝဖန္မႈမ်ားျမင့္တက္လာလွ်င္ အစိုးရမွ ျပည္သူမ်ားအား ျပန္လည္ ရွင္းလင္း တင္ျပရန္ ဆႏၵရွိရမည္ျဖစ္သည္။

 

ဒီဇင္ဘာလ ၁၁ ရက္ေန႕တြင္ Free Expression Myanmar (FEM)အဖြဲ႕မွ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလမွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလၾကား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)ျဖင့္ တရားစြဲဆိုခံရသည့္ အမႈေပါင္း ၁၀၆ မႈရွိေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထို ၁၀၆ မႈအနက္ ကိုးမႈသည္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒ ျပင္ဆင္၊ျဖည့္စြက္ ခဲ့သည့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လမွ စတင္ကာ တရားစြဲဆိုခံခဲ့ရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒျပင္ဆင္ခ်က္သည္ ပုဒ္မ ၆၆ (ဃ) အသံုးျပဳမႈအေပၚ ထိထိေရာက္ေရာက္ သက္ေရာက္ျခင္းမရွိေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)ျဖင့္ အမႈဖြင့္ တိုင္ၾကားသူ ၅၁ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ နိုင္ငံေတာ္အစိုးရပိုင္း(ျပည္သူ႕ဝန္ထမ္းအရာရွိ၊ နိုင္ငံေရးပါတီႏြယ္၊ တပ္မေတာ္)ႏွင့္ အလြန္နီးစပ္သူမ်ားျဖစ္ၿပီး တရားစြဲခံရသူမ်ား၏ ၆၁ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ သတင္းသမားမ်ား၊ လူ႔အခြင့္ အေရး တက္ႂကြ လႈရွားသူမ်ား၊ ဘာသာေရး၊ အႏုပညာတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္သူမ်ားျဖစ္ေနေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ထုိ႕ျပင္ တိုင္ၾကားသူ ၅၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အာဏာရွိသူမ်ားမွ ၎တို႔ကို ေဝဖန္စြပ္စြဲသည့္ ျပည္သူမ်ားကို ဟန္႔တားရန္၊ အျပစ္ေပးရန္ ႀကိဳးစားသည့္ အမႈမ်ားျဖစ္ေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒကို ၾသဂုတ္လတြင္ ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္စြက္ၿပီးျဖစ္ေသာ္လည္း အစိုးရအား ေဝဖန္သူမ်ားကို ရပ္တန္႕သြားေစရန္ ထိုဥပေဒကို မတရားသျဖင့္ ဆက္လက္ အသံုးျပဳလွ်က္ရွိသည္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႕အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း (UDHR)၊ ပုဒ္မ ၁၉၊ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICCPR)၊ ပုဒ္မ ၁၉(၃) တို႕တြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုမႈကို ကာကြယ္မႈေပးထားသည္။   ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တစ္ႏွစ္ပတ္လံုးပုဒ္မ ၆၆(ဃ) ကို လဲြမွားစြာ အသံုးျပဳလွ်က္ရွိျခင္းသည္ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒ၏ တိက်ေရရာမႈမရွိေသာ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ မည္သူ တစ္ဦး တစ္ေယာက္မွ် တရားစြဲဆိုခံရျခင္း မရွိေစရန္အတြက္ AAPP မွ အစိုးရအား ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒကို အျမန္ဆံုး ရုပ္သိမ္းေပးပါရန္ ေတာင္းဆိုပါ သည္။

ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒျဖင့္ အမ်ိဳးသား ငါးဦး သည္ အမႈဖြင့္ အေရးယူထားျခင္းခံေနရၿပီး အမ်ိဳးသား တစ္ဦးသည္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ကရင္နီအမ်ိဳးသားတိုးတက္ေရးပါတီ (KNPP) တပ္ဖြဲ႔ဝင္ ေလးဦး သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရျခင္းအတြက္ ဒီဇင္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္  လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕၌ ဦးေဆာင္ဆႏၵျပခဲ့ၾကေသာ ကယားျပည္နယ္ ေက်ာင္းသားသမဂၢအဖြဲ႕မွ ကိုရဲမင္းေက်ာ္၊ ကိုမ်ိဳးလိႈင္၀င္း၊ ကိုဂၽြန္ေပါလ္ႏွင့္ ကရင္နီျပည္ ေတာင္သူ လယ္သမားသမဂၢမွ ကိုဒီးဒီ၊ ကရင္နီျပည္ လူငယ္မ်ားသမဂၢမွ ခြန္းဘိုဘုိတို႔ကို လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕နယ္ရဲတပ္ဖဲြ႕ မွ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၁၉ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခဲ့သည္။ ထို႕ျပင္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို အျမန္ဆံုးဖ်က္သိမ္းေပးရန္ တစ္ကုိယ္ေတာ္ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ခဲ႔သည့္အတြက္ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္းတြင္ တရားစဲြဆိုခံခဲ့ရေသာ ဦးမိုးသူသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာစုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ဥပေဒ၊ ပုဒ္မ၁၉ ျဖင့္ အလုပ္ႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္ တစ္လခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။

ဆႏၵျပမႈမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္၍ ဖမ္းဆီးမႈ၊ တရားစြဲဆိုမႈ၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈမ်ားသည္ ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားျဖစ္သည့္ လြတ္လပ္ စြာ စုေဝးခြင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႕အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း (UDHR)၊ ပုဒ္မ ၂၀၊ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICCPR)၊ ပုဒ္မ ၂၁ တို႕ႏွင့္ ဆန္႕က်င္လွ်က္ရွိသည္။  ခြင့္ျပဳခ်က္ ရရွိလွ်င္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္ကိုသာ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒမွ ခြင့္ျပဳထားသည့္အတြက္ ထိုဥပေဒ ျပ႒ာန္းၿပီးကတည္းက ေရတြက္၍ မရႏိုင္ေသာ ဖမ္းဆီးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနလွ်က္ရွိသည္။ ဒီဇင္ဘာအတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ျဖစ္စဥ္မ်ာကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္  ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္း လွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒသည္ အေျခခံ အခြင့္အေရးမ်ားအား က်င့္သံုးေနသူမ်ားကို  ထိခိုက္ေစေသာေၾကာင့္  AAPP မွ အစိုးရအား ျပန္လည္ သံုးသပ္ပါရန္ႏွင့္ ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္စြက္ေပးပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒသည္ ႏိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္အေရး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားကို အစိုးရမွ တရားဝင္ ျငင္းပယ္ရန္ ခြင့္ျပဳထားသည္။ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ စီတန္း လွည့္လည္ခြင့္ ဥပေဒအျပင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားသည္ ၎တို႕၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို က်င့္သံုးရန္ ႀကိဳးစားခ်ိန္တြင္ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မမ်ား ျဖင့္လည္း တရားစြဲဆို၊ ဖမ္းဆီးမႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနရလွ်က္ရွိသည္။

ဒီဇင္ဘာလ ၂၈ ရက္ေန႕တြင္ ဦးမိုက္ကယ္ေက်ာ္ျမင့္ကို ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) စဲြခ်က္အတြက္ တရားရင္ဆိုင္ရန္ တာေမြၿမိဳ႕နယ္ တရားရံုးတြင္ ရံုးထုတ္ စစ္ေဆးခဲ့သည္။ သူသည္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္အတြက္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၁ ရက္ေန႕တြင္ ခြင့္ျပဳခ်က္ရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ျခင္းမျပဳမီ ေအာက္တိုဘာလ ၂၄ ရက္ေန႕တြင္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ယခုလက္ရွိတြင္ ဦးမိုက္ကယ္ေက်ာ္ျမင့္သည္ အင္းစိန္အက်ဥ္းေထာင္တြင္ ထိန္းသိမ္းခံထားရသည္။ ပုဒ္မ ၅၀၅(ခ) စြဲခ်က္သည္ လူထု တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းေရး ပ်က္ျပားေစရန္ရည္ရြယ္သူမ်ား သို႕မဟုတ္ ျပဳလုပ္သူမ်ားကို ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ရန္ ရည္ညႊန္းထားသည္။ တိက် ေရရာ မႈမရွိသည့္ ထိုဥပေဒ၏ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ျဖင့္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္သူမ်ားကို တရားစြဲဆိုလွ်က္ရွိသည္။ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္ ခြင့္ျပဳခ်က္ရရွိၿပီးလွ်င္ေတာင္မွ ၎တို႕သည္ ဖမ္းဆီး၊တရားစြဲဆိုျခင္းခံေနၾကရသည္။ ထို႕ျပင္ ထိုဥပေဒမွ မည္သည့္ ဥပေဒခ်ိဳးေဖာက္မႈကိုမွ် ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းမရွိေသာ ႏိုငံသားမ်ားကို မတရား ဖမ္းဆီးရန္ ခြင့္ျပဳေနျခင္းေၾကာင့္ အနာဂတ္တြင္ ၎တို႕၏ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို အတားအဆီးျဖစ္ေစသည့္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ တစ္ခုျဖစ္သည္။ ထိုအျခင္းအရာမွ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICCPR) ပုဒ္မ ၉ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၂၁ တို႕ကို ခ်ိဳးေဖာက္လွ်က္ရွိၿပီး ႏိုင္ငံေရး လႈပ္ရွားသူမ်ားကို ဖိႏွိပ္ရန္အတြက္ ထိုဥပေဒကို အသံုး ျပဳရန္ ခြင့္ျပဳလွ်က္ရွိသည္။

ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ အက်ဥ္းဦးစီးဌာနမွ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားကို  ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ လူ႔အခြင့္အေရး စံခ်ိန္ စံၫႊန္းမ်ားႏွင့္အညီ ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ ေရးဆြဲလွ်က္ရွိသည့္ အက်ဥ္းေထာင္ဥပေဒမူၾကမ္း ေရးဆြဲမႈ ၿပီးစီးေတာ့မည္ျဖစ္၍ လာမည့္ သံုးလခန္႔အတြင္း လႊတ္ေတာ္သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ဥပေဒေရးရာ ႏွင့္ အထူးကိစၥရပ္မ်ား ေလ့လာဆန္းစစ္သံုးသပ္ေရး ေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ဝင္ ဦးေက်ာ္စိန္မွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အက်ဥ္းေထာင္ ဥပေဒၾကမ္းကို ေရးဆဲြခဲ့ၿပီးျဖစ္ၿပီး ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သုိ႔ တင္သြင္းခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထုိဥပေဒၾကမ္းသည္  အက်ဥ္းသားမ်ားကို အနည္းငယ္သာ ကာကြယ္မႈေပးႏုိင္ၿပီး ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ၏ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈ အနိမ့္ဆံုး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ား (SMR)ႏွင့္လည္း ျပည့္မီျခင္းမရွိပါ။ ဥပေဒၾကမ္းမွ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားအား စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ျပဳထားၿပီး အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈအား ေစာင့္မတ္ ၾကည့္႐ႈရန္ အက်ဥ္းေထာင္ စနစ္အျပင္ဘက္တြင္ တရားစီရင္ေရး သို႕မဟုတ္ အမွီ အခိုကင္းေသာ ဌာနမ်ားအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ရန္ ခြင့္ျပဳျခင္းမရွိ ပါ။  ထုိအျခင္းအရာသည္ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ၏ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈ အနိမ့္ဆံုး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ား (SMR)မွ အပိုဒ္ ၄၆(၃) တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ အက်ဥ္းေထာင္ ဝန္ထမ္းမ်ားသည္ အရပ္ဘက္ အမႈထမ္းမ်ားအျဖစ္သာ ရွိရမည္ကို ဆန္႕က်င္ လွ်က္ရွိသည္။ ျပည့္စံုမႈရွိသည့္ အက်ဥ္းေထာင္စနစ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ျပဳလုပ္ရန္ ေျပာင္းလဲမႈ တစ္ခုသည္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားကို စီမံ အုပ္ခ်ဳပ္မည့္ မွ်တမႈရွိေသာ တရားေရးဝန္ႀကီးဌာနကို ဖြဲ႕စည္းရန္ျဖစ္သည္။ ထိုမွ်သာမက ထိုဥပေဒၾကမ္းတြင္ အက်ဥ္းသားမ်ား ႏွင့္ အနီးကပ္ ဆက္ဆံေရးရွိေသာ အက်ဥ္းေထာင္ ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ အေစာင့္မ်ားကို ေစာင့္မတ္ၾကည့္႐ႈရန္ မည္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားကိုမွ် ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိပါ။ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICCPR) အပိုဒ္ ၁၀ တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ လြတ္လပ္ခြင့္ ဆံုး႐ႈံးသူမ်ားကို ေလးစားစြာ ဆက္ဆံရမည္ကို ေသခ်ာမႈရွိေစရန္ ထိုအျခင္းအရာသည္ အလြန္ အေရးႀကီးသည္။

ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ၏ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈ အနိမ့္ဆံုး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ား (SMR) အပိုဒ္ ၃၆ အရ သံုးသပ္ရ လွ်င္  ထုိဥပေဒၾကမ္းတြင္ အက်ဥ္းသားမ်ားသည္ ၎တို႕၏ အခြင့္အေရးမ်ားကိုု ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းခံရပါက မည္ကဲ့သို႕ တိုင္ၾကားရ မည္ကို ေဖာ္ျပထားျခင္းမရွိပါ။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ရလွ်င္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရွိ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားတြင္ အက်ဥ္းသားမ်ားကို  ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ႏွင့္ အျပစ္ေပးရန္ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းအား လက္နက္ သဖြယ္ အသံုးျပဳလွ်က္ရွိျခင္းေၾကာင့္ ထိုအျခင္းအရာသည္  အလြန္ ဆိုးရြားေသာ ခ်ိဳးေဖာက္မႈျဖစ္သည္။ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ၏ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈမ်ားကို ဆန္႕က်င္သည့္ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (UNCAT) တြင္ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းျခင္းကို ခြင့္မျပဳေၾကာင္း ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပထားသည့္ အတြက္  ထိုဥပေဒၾကမ္းသည္ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈကို ကိုင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္ရန္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ အနည္းငယ္ကိုသာ ေဖာ္ျပ ထား သည္။  ဦးေက်ာ္စိန္မွ အက်ဥ္းေထာင္စနစ္အား ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားႏွင့္အညီ ေရးဆြဲေနသည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့ေသာ္လည္း ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈကို တားဆီး ကာကြယ္ရန္ ထိေရာက္ေသာ နည္းလမ္းမရွိလွ်င္ ထိုဥပေဒၾကမ္းသည္ ထိေရာက္မႈရွိမည္မဟုတ္ပါ။ ျပည့္စံု လံုေလာက္ေသာ ဥပေဒၾကမ္းကို ေရးဆဲြရန္ ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားအညီ AAPP အပါအဝင္ ကြ်မ္းက်င္ေသာ အရပ္ဘက္ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားပါဝင္သည့္ ဥပေဒၾကမ္းကို ျပန္လည္ ေရးဆြဲပါရန္ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားအား တိုက္တြန္းပါသည္။

အင္းစိန္အက်ဥ္းေထာင္တြင္း အက်ဥ္းသားဦးေရ က်ပ္တည္းေနမူကို ေျဖရွင္းေပးရန္အတြက္ လူဦးေရတစ္ေထာင္ခန္႕စီထားရွိမည့္ အက်ဥ္းေထာင္သစ္ႏွစ္ခုျဖစ္ေသာ မြန္ျပည္နယ္၊ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ရွိ က်ိဳက္မေရာ အက်ဥ္းေထာင္ႏွင့္ ပဲခူးတိုင္းအတြင္းရွိ ဒိုက္ဦး အက်ဥ္းေထာင္တို႕တြင္ အက်ဥ္းသားမ်ားကို စတင္ လက္ခံေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္လည္း က်ိဳက္မေရာ အက်ဥ္းေထာင္သည္ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ တည္ေဆာက္မူ ျပီးစီးသည္ဟု သိရွိရသည္။လူေနမႈ အဆင့္အတန္း နိမ့္က်ျခင္း၊ သန္႕ရွင္းမႈ မရွိျခင္းႏွင့္ ကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ႏႈန္းထားမ်ားေၾကာင့္ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း လူဦးေရ က်ပ္တည္းမႈ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိ သည္သာမက ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ၏ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈ အနိမ့္ဆံုး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ား (SMR) ပုဒ္မ ၉ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၁၀ တို႕တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ လံုေလာက္ေသာ  အိပ္ရာခင္း၊ အိပ္ရာ၊ သန္႕ရွင္းေရးအတြက္ အသံုးအေဆာင္မ်ားရွိရမည္ကို ခ်ိဳးေဖာက္လွ်က္ရွိသည္။ ထိုမွ်သာမက ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီအရ ထိုအျခင္းအရာမ်ားသည္ ႏွိပ္စက္ ညွဥ္းပန္းမႈ ပံုစံတစ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ ထိုမွ်သာမက အက်ဥ္းေထာင္အတြင္း လူဦးေရ က်ပ္တည္းျခင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ စနစ္တြင္ လိုအပ္မႈ မရွိေသာ အရာ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း လူဦးေရး က်ပ္တည္းမႈ အမ်ားအျပား ျဖစ္ေပၚေနျခင္းသည္ တရားရင္ဆိုင္ျခင္းမျပဳမီ ထိန္းသိမ္းခံထားေသာ အက်ဥ္းသားမ်ားႏွင့္ သင့္ေတာ္မႈမရွိေသာ မူးယစ္ေဆးဝါး စဲြခ်က္မ်ားအတြက္ အက်ဥ္းက်ခံေနရသူ အေရအတြက္မ်ား ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ အက်ဥ္းေထာင္အား ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးျဖစ္ေနေသာ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း လူဦးေရ က်ပ္တည္းမႈကို ေလ်ာ့နည္း သက္သာေစရန္ AAPP မွ အစိုးရအား  တရားရင္ဆိုင္ျခင္းမျပဳမီ ထိန္းသိမ္းထားသူမ်ားကို အာမခံျဖင့္ ျပန္လည္ လႊတ္ေပးရန္ တိုက္တြန္းၿပီး ထိန္းသိမ္းခံထားရသူမ်ားကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ နည္းဥပေဒသမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ စည္းမ်ဥ္း ၁၁ ႏွင့္ စည္းမ်ဥ္း ၁၃ တို႕အရ တရားရင္ဆိုင္ျခင္းမျပဳမီ ထိန္းသိမ္းထားျခင္းသည္ စည္းမ်ဥ္းမဟုတ္ဘဲ ျခြင္းခ်က္တစ္ခုသာျဖစ္သည္ကို ေသခ်ာမႈရွိေစရန္ ေဆာင္ရြက္ပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။ မူးယစ္ေဆးဝါး အမႈမ်ားျဖင့္ မည္သူမွ် လိုအပ္ျခင္းမရွိဘဲ ၾကာရွည္စြာ အက်ဥ္းက်ခံေနရျခင္းမရွိေစရန္ AAPP မွ မူးယစ္ေဆးဝါး အမႈမ်ားအားလံုးကို အျမန္ဆံုး ေဝဖန္ ဆန္းစစ္ပါရန္ အႀကံျပဳပါသည္။ အက်ဥ္းသားဦးေရ က်ပ္တည္းမႈ သံသရာ မရွိေစရန္အတြက္ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစဲြမႈႏွင့္ အလြန္အကြ်ံသံုးစဲြမႈကို ျပည့္သူ႕ က်န္းမားေရး ျပႆနာတစ္ရပ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး အစိုးရမွ ကိုင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္လည္း အႀကံျပဳပါသည္။ ထို႕ျပင္ ႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ ၎တို႕၏ ျပစ္မႈမ်ားအတြက္ သင့္ေတာ္မႈမရွိေသာ၊ မွ်တမႈမရွိေသာ ျပစ္ဒဏ္မ်ား က်ခံျခင္းမရွိေစရန္ ယခုလက္ရွိ က်င့္သံုးေနေသာ မူးယစ္ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္၊ ျဖည့္ စြက္ေပးပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္း၊ အႀကံျပဳပါသည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ ၁ ရက္ေန႕မွ စတင္၍ အက်ဥ္းသားတစ္ဦး၏ တစ္ရက္စားစရိတ္ကို က်ပ္တစ္ေထာင္ အထိ တိုးျမႇင့္၍ အက်ဥ္းသားမ်ားကို တစ္ပတ္လွ်င္ အသားဟင္း ေလးႀကိမ္၊ ေန႕စဥ္ ပဲဟင္းတို႕ ေကြ်းေမြးမည္ျဖစ္သည္။ ထိုအျခင္းအရာသည္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ တိုးတက္မႈျဖစ္ေသာ္လည္း အက်ဥ္းေထာင္မ်ားအတြင္းတြင္ သတ္မွတ္ထားေသာ အက်ဥ္းသား အေရအတြက္ထက္ ပိုမိုမ်ားျပားေနျခင္းေၾကာင့္ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ လံုေလာက္ေသာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ရရွိရန္မွာ ေမးခြန္း ထုတ္ဖြယ္ရာအျဖစ္ ဆက္လက္ရွိေနေသးသည္။ က်န္းမာေရး ျပႆနာသည္ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ အဓိက စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ ကိစၥရပ္တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ထိုအျခင္းအရာကို ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ အင္းစိန္ရွိ ဗဟို အက်ဥ္းေထာင္၊ မႏၱေလးတိုင္းအတြင္းရွိ အိုးဘို အက်ဥ္းေထာင္ႏွင့္ ပဲခူးတိုင္း ေဒသႀကီးအတြင္းရွိ သာယာဝတီ အက်ဥ္းေထာင္တို႕ကို အစိုးရမွ ေငြက်ပ္ သိန္းငါးဆယ္စီ ေပးအပ္ခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္။ ကမာၻ႕ကုလ သမဂၢ၏ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံပံုအတြက္ အေျခခံ စည္းမ်ဥ္းမ်ားတြင္ စည္းမ်ဥ္း ၉ ၌ အက်ဥ္းသားမ်ား လံုေလာက္ေသာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားရရွိရမည္ဟု ေဖာ္ျပထားေသာေၾကာင့္ မည္သည့္ အက်ဥ္းသားမဆို ထိုတူညီေသာ ခံစားခြင့္မ်ားရွိရမည္ ျဖစ္သည္။  ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အက်ဥ္းက်ခံေနရသူအမ်ားစုသည္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ HIV/AIDS ႏွင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ခံစားေနရသည္။ ထိုမွ်သာမ အက်ဥ္းသားဦးေရ က်ပ္တည္းမႈႏွင့္ သန္႕ရွင္းမႈမရွိသည့္ အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ရင္ၾကပ္ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ ကူးစက္ေရာဂါ ကဲ့သို႕ေသာ ေရာဂါမ်ားသည္လည္း ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ေနခ်ိန္ ကာလမ်ားတြင္ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ေက်ာ္လႊားေနသည့္ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ ႏွစ္ခါအျပစ္ေပးမႈမ်ိဳးကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ အက်ဥ္းေထာင္သစ္မ်ား တည္ေဆာက္ ျခင္းႏွင့္ ထိုအက်ဥ္းသားမ်ားကိုအက်ဥ္းေထာင္သစ္သို႕ ေျပာင္းေရႊ႕ျခင္းအားျဖင့္ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ကာကြယ္ သည္ဟု ဆိုလို၍မရပါ။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလတြင္ အမ်ိဳးသား အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ ႏွစ္ထပ္ စာသင္ေက်ာင္းေဆာင္ကိုမႏၱေလး အိုးဘို အက်ဥ္းေထာင္ အတြင္း၌ ဖြင့္လွစ္ႏိုင္ေတာ့မည္ျဖစ္ၿပီး ထိုစာသင္ေက်ာင္းေဆာင္သည္ အိုးဘို အက်ဥ္းေထာင္ကို ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားႏွင့္အညီ ျဖစ္လာေစရန္ ပို၍ နီးကပ္လာေစမည္ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားသည္ အျပစ္ေပးမည့္အစား အက်ဥ္းက်ေနစဥ္အတြင္း အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရး အစီအစဥ္မ်ားအေပၚ အာရံုစိုက္လုပ္ေဆာင္ရန္ အထူးျပဳထားသည္။ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈ အနိမ့္ဆံုး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ား (SMR) ပုဒ္မ ၆၁ တြင္ အက်ဥ္းသားမ်ားကို အသိုင္းအဝိုင္းအတြင္း ဖယ္ထားျခင္းမျပဳဘဲ ၎တို႕၏ အသိုင္းအဝိုင္းအတြင္း ဆက္လက္ ေနထိုင္ႏိုင္ရန္ လိုအပ္သည္ကို ေဖာ္ျပထားသည္။ ထို႕ျပင္ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈ အနိမ့္ဆံုး စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ား (SMR) ပုဒ္မ ၇၅(၂)တြင္ ပညာေရးအတြက္ လိုအပ္မႈကို ေဖာ္ျပထားသည္။ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ျပဳမႈ ဆက္ဆံမႈအတြက္ အေျခခံ စည္းမ်ဥ္းမ်ားတြင္ စည္းမ်ဥ္း ၁၀  တြင္ လူ႕အသိုင္းအဝိုင္းအတြင္း ျပန္လည္ ေပါင္းစည္းရန္အတြက္ ေကာင္းမြန္ေသာ အေျခအေနမ်ာကို ဖန္တီးရမည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ေက်ာင္းေနခြင့္ႏွင့္ စာေမးပဲြမ်ား ေျဖဆိုခြင့္တို႕ ရရွိျခင္းသည္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး အက်ဥ္းေထာင္စနစ္သည္ ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားႏွင့္ ပို၍ နီးကပ္လာေစသည္။ အက်ဥ္းသားမ်ား အက်ဥ္းေထာင္မွ လြတ္ေျမာက္ၿပီးေနာက္ ၎တို႕၏ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားကို ကူညီေပးႏိုင္ရန္ အက်ဥ္းသားမ်ားအားလံုးအတြက္ ပညာေရးဆိုင္ရာ ပံ့ပိုးမႈမ်ားကို ပိုမို ျဖည့္ဆည္းေပးပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။ ႏိုင္ငံတကာ စံခ်ိန္၊ စံညႊန္းမ်ားႏွင့္ အညီ အထက္ပါ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္မ်ားအတြင္း အျမန္ဆံုး စတင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။

ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္လယ္သမားမ်ားသည္ ၎တို႕၏ လယ္ယာေျမမ်ား ျပန္လည္ ရရွိေရးအတြက္ ဆက္လက္ ေတာင္းဆို လွ်က္ရွိသည္။ ေဒသဆိုင္ရာအစိုးရမ်ားႏွင့္ ဗဟိုအစိုးရသည္ သိမ္းဆည္း လယ္ယာေျမမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ္လည္း အျပည့္အဝ ေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ျခင္းမရွိပါ။ အစိုးရပိုင္ ေျမေပၚတြင္ ဝင္ေရာက္ က်ဴးေက်ာ္ျခင္းအတြက္ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသၾကီး၊ ကန္႕ဘလူျမိဳ႕နယ္၊ ေျမမြန္ ေက်းရြာမွ ေတာင္သူတစ္ဦးႏွင့္ ဘူးကုန္းေက်းရြာမွ ေတာင္သူ ေလးဦးတို႕သည္ ပိုင္နက္က်ဴးလြန္ျခင္း၊ အက်ိဳးဖ်က္ဆီးျခင္း၊ ျပည္သူပိုင္ပစၥည္း ဖ်က္ဆီးမႈ၊ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၄၄၇၊ ၄၂၇၊ ၆(၁) တို႕ ျဖင့္   တရားစြဲဆုိျခင္း ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္တြင္ ကန္႕ဘလူျမိဳ႕နယ္၊ ေျမမြန္ေက်းရြာ၊ ဘူးကုန္းေက်းရြာ၊ ဇာဒီးေက်းရြာမ်ားရွိ လယ္ယာေျမ ဧက ၄၀၀၀ ေက်ာ္သည္ သိမ္းဆည္းျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထိုလယ္ယာေျမမ်ားအတြက္ ေဒသခံမ်ားမွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလတြင္ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ေသာ္လည္း ပိုင္နက္ က်ဴးလြန္မႈျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ေလ်ာ္ေၾကးေငြ မေပးဘဲ လယ္သမားမ်ားထံမွ လယ္ယာေျမမ်ားကို သိမ္းဆည္းၿပီး ၎တို႕အား ပိုက္နက္ က်ဴးလြန္မႈျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္းသည္ လြဲမွားမႈျဖစ္သည္။ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းခံရျခင္းေၾကာင့္ ထိုလယ္သမားမ်ားသည္ စားဝတ္ေနေရးတြင္ အခက္အခဲမ်ားျဖင့္ ႀကံဳေတြ႕ေနရသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ AAPP မွ စစ္ကိုင္းတိုင္း ေဒသႀကီးအစိုးရအား ထိုစဲြခ်က္မ်ားကို ရုပ္သိမ္းေပးရန္ ေတာင္းဆိုၿပီး လယ္ယာေျမမ်ားအား လယ္သမား မ်ားထံ ျပန္လည္ေပးအပ္ရန္ ေတာင္းဆိုပါသည္။ ထို႕ျပင္ AAPP မွ ေဒသဆိုင္ရာ အစုိးရမ်ားႏွင့္ ဗဟို အစိုးရအား ႏွင္ထုတ္ျခင္းႏွင့္ အိမ္ရာမဲ့ျခင္းတို႕အေပၚ အေျခခံထားေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ လမ္းညႊန္မႈမ်ားႏွင့္အညီ သိမ္းဆည္းထားေသာ လယ္ယာေျမမ်ားကို ျပန္လည္ ေပးအပ္ရန္ သို႕မဟုတ္ ေလ်ာ္ေၾကးေငြကို အျမန္ဆံုး ေပးအပ္ရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ လားရႈိးၿမိဳ႕နယ္၊ ဟူးမြန္ေက်း႐ြာအုပ္စု၊ ေခးခမ္းေက်း႐ြာမွ ေတာင္သူမ်ား လုပ္ကိုင္ စားေသာက္လွ်က္ ရွိေသာ ေတာင္ယာစိုက္ခင္း ဧက ၂၀၀ ကို အေရွ႕ေျမာက္တိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ လက္ေအာက္ခံ သံခ်ပ္ကာ တပ္ရင္း ၇၀၀၅ မွ သိမ္းဆည္း၍ ဆင္ေတာင္ေဂါက္ကြင္းကို ခ်ဲ႕ထြင္ရန္ ျပင္ဆင္လွ်က္ရွိသည္။ သံခ်ပ္ကာ တပ္ရင္း ၇၀၀၅ သည္ ေခးခမ္း ေက်း႐ြာမွ ေတာင္ယာ ဧက ၄၀၀ ရွိသည့္အနက္ ဧက ၂၀၀ ကို ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ သိမ္းဆည္းခဲ့ၿပီး ဆင္ေတာင္ေဂါက္ကြင္း (ဆင္ေတာင္ ေဂါက္ဂလပ္)ကို တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ က်န္ရွိေနသည့္ ေတာင္ယာဧက ၂၀၀ ေပၚတြင္ ေဒသခံမ်ားသည္ ေျပာင္းႏွင့္ စပါးမ်ား စိုက္ပ်ိဳးထားသည္။ ဒီဇင္ဘာလ ၆ ရက္ေန႕မွစတင္၍ သံခ်ပ္ကာ တပ္ရင္း ၇၀၀၅ မွ က်န္ ဧက ၂၀၀ ကို ေဂါက္ကြင္း ထပ္မံခ်ဲ႕ထြင္မည္ဟုဆိုကာ ေျမညွိမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနၿပီး ၿခံစည္းရိုးခတ္ရန္ ျပင္ဆင္လွ်က္ရွိေသာ္လည္း ေဒသခံ ေတာင္သူမ်ားအား နစ္နာေၾကး သို႔မဟုတ္ ေျမအစား ျပန္လည္ ေပးအပ္ျခင္းမရွိဘဲ ေတာင္သူမ်ားမွာလည္း ဥပေဒအရ လယ္ယာေျမ ပိုင္ဆိုင္မႈ အေထာက္အထားမ်ား မရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။ အရပ္သား အစိုးရလက္ထက္တြင္ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈမ်ား ဆက္လက္ မျဖစ္ပြားသင့္ပါ။ ကမာၻ႕ ကုလသမဂၢ အေျခခံ စည္းမ်ဥ္းမ်ားႏွင့္ ႏွင္ထုတ္ျခင္းႏွင့္ အိမ္ရာမဲ့ျခင္းတို႕အေပၚ အေျခခံထားေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ လမ္းညႊန္မႈမ်ားတြင္ ေဆာင္ရြက္မႈသည္ လူ႕အခြင့္အေရး ခံစားရရွိမႈ မရွိလွ်င္ အစိုးရမွ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းျခင္းမွ ေရွာင္က်ဥ္ရမည္ တို႕ကို လိုက္နာပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါ သည္။  ထို႕ျပင္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးကို ေသခ်ာမႈရွိေစရန္အတြက္ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းမႈအား ကာကြယ္ရန္ AAPP မွ ရွမ္းျပည္နယ္ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။ ေအာက္တိုဘာလ ၆ ရက္ေန႕တြင္ အစိုးရမွ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ေသာ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICESCR) ပုဒ္မ ၆ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၁၁၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႕အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း ပုဒ္မ ၂၃ ႏွင့္ ပုဒ္မ ၂၅ တို႕တြင္  ေဖာ္ျပထားေသာ အလုပ္လုပ္ခြင့္၊ ျပည့္စံု လံုေလာက္သည့္ အစားအစာ၊ အိုးအိမ္တို႕ခံစားခြင့္ရွိရမည္တို႕ကို  လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းျခင္းမွ တိုက္ရိုက္ဆန္႕က်င္လွ်က္ရွိသည္။ အာ ဏာပိုင္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လယ္ယာေျမမ်ားကို အျပည့္အဝ ေလ်ာ္ေၾကးေပးျခင္းမရွိဘဲ၊ လယ္ယာေျမအစား ျပန္ေပးျခင္းမရွိဘဲ၊ သတိေပးျခင္းမရွိဘဲ သိမ္းဆည္း၍ မရပါ။

ဧရာဝတီတိုင္းေဒသၾကီးအတြင္းရွိ ဝန္ၾကီးဌာနႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ားမွ သိမ္းဆည္းခဲ့ၿပီး ျပန္လည္ စြန္႕လႊတ္ထားေသာ ေျမယာမ်ားကို မူလပိုင္ရွင္မ်ားထံ ျပန္လည္ ေပးအပ္ရန္ ၾကန္႕ၾကာေနမူမ်ားႏွင့္ ပက္သက္၍ ဧရာဝတီတိုင္းအစိုးရမွ အထူးစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕မ်ားျဖင့္ စစ္ေဆးေဆာင္ရြက္ သြာမည္ဟု သိရွိရသည္။ သိမ္းဆည္းခံေျမယာမ်ားကို သိမ္းဆည္းခဲ့သူမ်ားမွ ျပန္လည္ စြန္႕လႊတ္ခဲ့သည္မွာ ႏွစ္ႏွစ္ ေက်ာ္ရွိေနၿပီျဖစ္ၿပီး သိမ္းဆည္းခံရသည့္ မူလ ပိုင္ရွင္မ်ား မွန္ကန္မႈ ရွိ၊မရွိကိုလည္း  လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ပါဝင္ေသာ လယ္ယာေျမႏွင့္ အျခားေျမမ်ား စိစစ္ေရးအဖြဲ႕မွ အၾကိမ္ၾကိမ္ စစ္ေဆးျပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း ယေန႕အထိ ျပန္လည္ ရရွိျခင္းမရွိေသးေၾကာင္း၊ ထို႕အျပင္ စြန္႕လႊတ္ထားသည့္ ေျမလြတ္၊ ေျမရိုင္းမ်ားကို ေျမယာမဲ့ ေတာင္သူမ်ားအား ခြဲေဝေပးရန္ တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရမွ စနစ္တက် စီခံခန္႕ခဲြမႈ မျပဳလုပ္ေသးေၾကာင္း ဓႏုျဖဴၿမိဳ႕နယ္၊ မဲဆႏၵနယ္ ၁ မွ တိုင္းေဒသၾကီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေအာင္ထြန္းမွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ AAPP မွ အစိုးရအား လယ္သမားမ်ားအား လယ္ယာေျမမ်ားကို ျပန္လည္ ေပးအပ္ရန္အတြက္   ဦးစားေပးအေနျဖင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ ႏွင့္ စီးပြားေရး အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားအေပၚ ကမာၻ႕ ကုလသမဂၢ၏ လမ္းညႊန္မႈ စည္းမ်ဥ္းမ်ားျဖင့္  လယ္ယာေျမမရွိေသာ လယ္သမားမ်ားကို လယ္ယာေျမမ်ားကို ခြဲေဝေပးရန္အတြက္ ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။ လယ္သမားမ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးသည္ လယ္ယာေျမ ပိုင္ဆိုင္မႈအေပၚ မွီခိုေနရၿပီး အစိုးရမွ လယ္သမားမ်ား၏ လယ္ာေျမ အသံုးခ်ခြင့္ ႏွင့္ လယ္ယာေျမ ပိုင္ဆိုင္မႈတို႕ကို ကာကြယ္ရန္ တာဝန္ရွိပါသည္။

မႏၲေလးတုိင္းေဒသႀကီး၊ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း သိမ္းဆည္း ခံခဲ့ရေသာ လယ္ယာေျမမ်ား အျမန္ဆုံး ျပန္လည္ရရွိေရးႏွင့္ ေျမယာျပႆနာမ်ားအား အျမန္ဆုံး ေျဖရွင္းေပးေရးအတြက္ ဒီဇင္ဘာလ ၂၈ ရက္ေန႕တြင္ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕ရွိ ညံေတာကြင္း၌ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းျခင္းခံခဲ့ရေသာ ေဒသခံ ေတာင္သူမ်ားမွ စုေဝးေတာင္းဆို၍ ဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္။ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈကို ဦးေဆာင္သူတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးကုိကုိႏုိင္မွ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕နယ္ အတြင္းတြင္ သိမ္းဆည္း လယ္ယာေျမ ျပႆနာမ်ားစြာ ျဖစ္ပြားေနၿပီး သက္ဆုိင္ရာ တာ၀န္ရိွသူမ်ားမွ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ေပးမႈ အားနည္းျခင္းေၾကာင့္ အျမန္ဆုံး ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ေအးခ်မ္းစြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ ေတာင္းဆိုျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အစိုးရမွ မႏၱေလးတိုင္း ေဒသႀကီးအတြင္းရွိ လယ္ယာေျမ သိမ္းဆည္းျခင္း ျပႆနာမ်ားကို ဦးစားေပးအေနျဖင့္ ေဆာင္ရြက္မႈ မရွိျခင္းသည္ လယ္သမားမ်ားကို စိတ္ပ်က္ အားေလ်ာ့မႈ ျဖစ္ေစသည္။ အလုပ္လုပ္ခြင့္၊ ျပည့္စံု လံုေလာက္သည့္ အစားအစာ၊ အိုးအိမ္ခံစားခြင့္တို႕ ရရွိမႈကို ေသခ်ာေစရန္ အစိုးရမွ  စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (ICESCR) အရ ၎၏ တာဝန္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ပါရန္ AAPP မွ တိုက္တြန္း ေတာင္းဆိုပါသည္။ လယ္သမားမ်ား ရင္ဆိုင္ေနရေသာ လယ္ယာေျမ ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ အစိုးရမွ အျမန္ဆံုး ေဆာင္ရြက္လွ်င္ ျပင္ဦးလြင္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း လယ္သမားအမ်ားစု ရင္ဆိုင္ေနရေသာ လံုေလာက္ေသာ စားဝတ္ေနေရးမရိွျခင္းႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည့္ ျပႆနာမ်ားကို  ေျဖရွင္းႏိုင္လိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

တြံေတးရွိ သိမ္းဆည္း လယ္ယာေျမဧက ေလးေထာင္ေပၚတြင္ စက္မႈဇုန္ႏွင့္ တန္ဖိုးနည္း အိမ္ရာမ်ား တည္ေဆာက္ ႏိုင္ေရးအတြက္ ရန္ကုန္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးေဆာင္ေသာ အဖြဲ႕ႏွင့္ လယ္ယာေျမပိုင္ရွင္မ်ားသည္ ဒီဇင္ဘာလ တတိယပတ္ အတြင္းတြင္ ညွိႏႈိင္းခဲ့ၾကသည္။  လယ္ပိုင္ရွင္မ်ားသည္ ထိုလယ္ယာေျမမ်ားအတြက္ တစ္ဧကလွ်င္ ႏွစ္ဆယ္ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ ေျမအစား ျပန္လည္ ရရွိမည္ျဖစ္သည္။ ထို႕ျပင္ လယ္သမားမ်ားသည္ လယ္လုပ္ကိုင္ရန္ အဆင္မေျပေသာေၾကာင့္ လယ္ေျမကို ၿမိဳ႕ေျမအျဖစ္ သတ္မွတ္ခ်င္ေနေသာ္လည္း ၿမိဳ႕ေျမအျဖစ္ သတ္မွတ္ရန္ ပုဂၢလိကကို ေပး၍ မရပါ၊  လယ္ယာေျမမ်ားေပၚတြင္လည္း မည္သည့္ အေဆာက္အအံုမွ ေဆာက္လုပ္၍ မရပါ၊ ေဆာက္လုပ္လွ်င္ ဥပေဒအရ အေရးယူခံရမည္ျဖစ္သည့္အျပင္ ေထာင္ဒဏ္ ခ်မွတ္ခံရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႕ျပင္ လယ္သမားမ်ားမွ ထိုလယ္ယာေျမမ်ားကို အစိုးရထံ ျပန္လည္ အပ္ႏွံရမည္ျဖစ္ၿပီး အစိုးရမွ ထိုလယ္ယာေျမမ်ားကို ၿမိဳ႕ေျမ အျဖစ္ ျပန္လည္ သတ္မွတ္ေပးမည္ျဖစ္သည္၊ ၿမိဳ႕ေျမျဖစ္လွ်င္ လယ္သမားမ်ားသည္ ႏွစ္ဆယ္ ရာခိုင္ႏႈန္း ေျမေနရာ အစားျပန္ရမည္ဟုရခိုင္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးေရးရာဝန္ႀကီး ဦးေဇာ္ေအးေမာင္မွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ လယ္သမားမ်ားသည္ ၎တို႕၏ လယ္ယာေျမမ်ားကို လိုအပ္သလို အသံုးျပဳႏိုင္ရန္ႏွင့္ ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးႏိုင္ရန္အတြက္ လယ္ယာေျမ အမ်ိဳးအစားသတ္မွတ္ ခြဲျခားသည့္ ဥပေဒမ်ားကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါ သည္။ ထိုမွ်သာမက လယ္သမားမ်ားသည္ ၎တို႕၏ လယ္ယာေျမမ်ားအတြက္ မွ်တေသာ လဲလွယ္မႈ ႏွင့္ ေလ်ာ္ေၾကး အျမန္ဆံုး ရရွိရန္ အတြက္ လည္းေဆာင္ရြက္ပါရန္ AAPP မွ အစိုးရအား တိုက္တြန္းပါသည္။

မြန္ျပည္နယ္တြင္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႕အထိ ဝန္ၾကီးဌာန၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ျပန္လည္ စြန္႕လႊတ္ေျမဧက ၁၆၈၃၄ ေက်ာ္ရွိေၾကာင္း ျပည္နယ္ လယ္ယာေျမစီမံခန္႕ခြဲေရးႏွင့္ စာရင္းအင္းဦးစီးဌာန၏ စာရင္းအရ သိရွိရသည္။ သို႕ေသာ္လည္း အရႈပ္အရွင္းကင္းသည့္ ေျမမ်ားကိုသာ ျပန္လည္စြန္႕ေပးျခင္းျဖစ္သည္။ AAPP မွ အစိုးအား စြန္႕လႊတ္ထားၿပီးျဖစ္ေသာ လယ္ယာေျမမ်ားကို မူလပိုင္ရွင္မ်ားထံသို႕ အျမန္ဆံုး ျပန္လည္ ေပးအပ္ရန္ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားအားလံုး၏ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိေစရန္ လယ္ပိုင္ရွင္ အစစ္မ်ားသာ လယ္ယာေျမမ်ား ျပန္လည္ရရွိေစရန္အတြက္ စိစစ္ေပးပါရန္ ေတာင္းဆိုပါသည္။

ဒီဇင္ဘာလအစီရင္ခံစာတြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖဲြ႕မ်ားၾကား ပဋိပကၡမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနျခင္း၊ လယ္သမားမ်ား၏ လယ္ယာေျမအခြင့္အေရးမ်ား ဆက္လက္ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရျခင္းႏွင့္ ႏိုင္သားမ်ား၏ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံသား အခြင့္အေရးမ်ားကို ကန္႕သတ္ထားမႈမ်ား ဆက္လက္ရွိေနျခင္းတို႕ကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ AAPP မွ အစိုးရအား ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ေပးရန္အတြက္ ဖိႏွိပ္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားကို ျပန္လည္ သံုးသပ္၍ ျပင္ဆင္ ျဖည့္စြက္ျခင္းကို ဦးစားေပးအေနျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ပါရန္ တိုက္တြန္းပါသည္။ ထိုသို႕ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ျခင္းအားျဖင့္ အမ်ိဳးသားၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ရရွိႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ထိုမွ်သာမက အစိုးရအား လက္က်န္ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကို အျမန္ဆံုး လႊတ္ေပးရန္လည္း တိုက္တြန္းပါသည္။

ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရန္

ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း
တိတ္ႏုိင္အတြင္းေရးမွဴး +၉၅(၄၂၈၀၂၃၈၂၈

ဘုိၾကည္ တဲြဘက္အတြင္းေရးမွဴး +၉၅() ၄၂၅၃၀၈၈၄၀

ေအာင္မ်ိဳးေက်ာ္ရန္ကုန္ရုံးတာဝန္ခံ +၉၅() ၄၂၈ ၁၁၇ ၃၄၈

တလအတြင္းသုံးသပ္ခ်က္ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ MiR Template (Burmese)

တလအတြင္း သတင္းစုစည္းမႈမ်ား ေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ December Chronology (Burmese Template)

လက္က်န္ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားစာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 45 remainging PP list burmese version 

အမႈရင္ဆုိင္ဆဲစာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ December 190 facing trial list updated on Dec 31 (Updated)burmese

၆၆(ဃ) စုစုေပါင္းစာရင္းေဒါင္းေလာ့ရယူရန္ 66 (D) total list(new) Updated